II OPP 14/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: s. NSA Małgorzata Miron (spr.) Sędziowie: s. NSA Leszek Kiermaszek s. NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi Ł. S. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II OSK 1024/22 ze skargi kasacyjnej Ł. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1451/21 w sprawie ze skargi Ł. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 maja 2021 r. znak: DOA.7110.371.2020.MMS w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 listopada 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1451/21 oddalił skargę Ł. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 21 maja 2021 r. znak: DOA.7110.371.2020.MMS w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Skarżąca wniosła od tego wyroku skargę kasacyjną. Akta sprawy ze skargą kasacyjną zostały przekazane do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 10 maja 2022 r. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej NSA wydanym tego samego dnia skarga kasacyjna została zarejestrowana pod sygn. akt II OSK 1024/22 i skierowana do oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy. Zarządzeniem z 15 października 2024 r. wyznaczono termin rozprawy na 14 stycznia 2025 r. oraz skład orzekający. Zawiadomienia o rozprawie zostały wysłane do stron 19 listopada 2024 r. W dniu 23 grudnia 2024 r. wpłynęła skarga Ł. S. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wniesiono o stwierdzenie przewlekłości postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w niniejszej sprawie, zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej kwoty 20000 zł oraz zwrot kosztów postępowania. Podniesiono, że od dnia wniesienia skargi kasacyjnej, czyli pomimo upływu ponad 33 miesięcy, nie zostało wydane rozstrzygnięcie w sprawie. Zdaniem skarżącej wyznaczenie terminu posiedzenia nie wymaga analizy przepisów czy podejmowania innych czasochłonnych i skomplikowanych czynności. Podkreślono, że przewlekłość postępowania w niniejszej sprawie pociąga za sobą negatywne konsekwencje dla skarżącej, wobec których rekompensata pieniężna w żądanej wysokości nie powinna być uznana za wygórowaną kwotę. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 14 stycznia 2024 r. sygn. akt II OSK 1024/22 oddalił skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że prawo skarżącej do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki nie zostało naruszone. Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez uzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2023 r., poz. 1725 ze zm.), dalej: "ustawa", przewlekłość postępowania sądowego występuje, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych. W myśl art. 2 ust. 2 ustawy dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. Należy jednak zauważyć, że z samego faktu, że postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy, nie można wywodzić, że wystąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu cyt. ustawy (por. postanowienia NSA: z 25.03.2021 r., II GPP 1/21; z 7.03.2014 r., II OPP 14/14; z 19.08.2011 r., II OPP 27/11; CBOSA). Ponadto w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że ocena, czy na gruncie konkretnej sprawy wystąpiła przewlekłość postępowania, nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu obowiązujących zasad rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach (por. m.in. postanowienia NSA: z 21.08.2020 r., I GPP 9/20; z 20.12.2019 r., II FPP 18/19; z 5.09.2019 r., II GPP 4/19; z 28.08.2019 r., I OPP 53/19; z 31.01.2019 r., II GPP 1/19; CBOSA). Postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie toczy się od 10 maja 2022 r., tj. od dnia przekazania sprawy wraz ze skargą kasacyjną Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Po prawidłowym i terminowym wykonaniu wstępnych czynności sądowych sprawa oczekiwała na wyznaczenie terminu rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu spraw do Wydziału. Wprawdzie czas trwania postępowania kasacyjnego przekroczył 12 miesięcy, lecz było to spowodowane wyłącznie bardzo dużym wpływem spraw do Naczelnego Sądu Administracyjnego, przekraczającym możliwości ich szybszego rozpoznawania przez ten Sąd. Czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy nie jest zależny do Sądu, lecz od ilości składanych skarg kasacyjnych w zestawieniu z możliwościami kadrowymi Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pamiętać przy tym należy, że stosownie do § 26 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z 4 lipca 2020 r. – Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 805), dalej: "Regulamin NSA", przewodniczący wydziału w zarządzeniu o wyznaczeniu posiedzenia jawnego albo niejawnego w składzie trzech sędziów wskazuje skład orzekający i przydziela, zgodnie ze szczegółowymi zasadami przydziału spraw poszczególnym sędziom, o których mowa w § 25 ust. 1, i planem posiedzeń zatwierdzonym przez Prezesa Izby na podstawie § 23 pkt 3, wylosowane zgodnie z § 25a sprawy dla danego sędziego. W myśl § 25a ust. 4 Regulaminu NSA pula spraw wyznaczonych do losowania dla sędziów w wydziałach orzeczniczych w miesiącu, którego dotyczy zatwierdzony przez Prezesa Izby na podstawie § 23 pkt 3 plan posiedzeń, obejmuje sprawy z uwzględnieniem kolejności ich wpływu, w tym odrębnie sprawy rozpoznawane na posiedzeniach niejawnych na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) lub przepisów szczególnych, a także odrębnie sprawy podlegające rozpoznaniu poza kolejnością wpływu na podstawie § 26 ust. 2 pkt 1-3, 6-13 lub ust. 5. Zgodnie z § 26 ust. 5 Regulaminu NSA Prezes Izby może w uzasadnionych przypadkach zarządzić rozpoznanie sprawy lub określonych spraw poza kolejnością wpływu, po uprzednim uzgodnieniu z przewodniczącymi wydziałów. W kategorii spraw, do której należy przedmiotowa sprawa, przepisy ustaw szczególnych ani przepisy Regulaminu NSA nie nakładają na Sąd obowiązku rozpoznania sprawy poza kolejnością. Pełnomocnik skarżącej kasacyjnie w toku postępowania nie złożył natomiast wniosku o przyspieszenie rozpoznania sprawy i rozpoznanie jej poza kolejnością (stosownie do ww. § 26 ust. 5 Regulaminu NSA), ani też nie zrzekł się rozprawy w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a., co dałoby możliwość wcześniejszego rozpoznania sprawy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, oddalił skargę na przewlekłość postępowania.