II OPP 3/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: s. NSA Jerzy Siegień Sędziowie: s. NSA Leszek Kiermaszek s. NSA Małgorzata Miron (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J. O. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 536/24 ze skargi J. O. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 31 maja 2024 r. nr SOC-OP.6231.2.2024.DT w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego aktu małżeństwa postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania. W dniu 10 lipca 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wpłynęła, złożona za pośrednictwem organu, skarga J. O. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z 31 maja 2024 r. nr SOC-OP.6231.2.2024.DT w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego aktu małżeństwa. Sprawę zarejestrowano tego samego dnia pod sygn. akt II SA/Wr 536/24. Zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału II z 10 lipca 2024 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi przez podanie numeru PESEL skarżącego oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania wysłano w dniu 31 lipca 2024 r. Skarżący uiścił wpis sądowy od skargi 5 sierpnia 2024 r. W międzyczasie, w dniu 18 lipca 2024 r. wpłynęło do Sądu pismo skarżącego datowane na "17-08-2024R", w którym m.in. wskazano numer PESEL skarżącego. W dniu 7 sierpnia 2024 r. wpłynęło do Sądu pismo skarżącego z 5 sierpnia 2024 r. Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z 12 sierpnia 2024 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych ww. pisma przez jego sprecyzowanie, tj. wskazanie rodzaju pisma, osnowy wniosku lub oświadczenia i wskazanie sygnatury akt sprawy, której dotyczy, a ponadto złożenie odpisu pisma – w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. W dniu 21 sierpnia 2024 r. do Sądu wpłynęło pismo skarżącego z 20 sierpnia 2024 r. Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z 21 sierpnia 2024 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych ww. pisma w sposób tożsamy jak w poprzednim zarządzeniu z 12 sierpnia 2024 r. W dniu 3 września 2024 r. do Sądu wpłynęło kolejne pismo skarżącego z 30 sierpnia 2024 r. Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z 6 września 2024 r. opis ww. pisma doręczono pełnomocnikowi organu oraz uczestnikowi postępowania. Zarządzeniem z 13 września 2024 r. skierowano sprawę na rozprawę. Kolejnym zarządzeniem z 23 grudnia 2024 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 23 stycznia 2025 r. oraz wyznaczono skład orzekający. Zawiadomienia o rozprawie wysłano stronom postępowania tego samego dnia. W dniu 8 stycznia 2025 r. wpłynęło do Sądu pismo skarżącego z 3 stycznia 2025 r. Skarżący, nawiązując do otrzymanego zawiadomienia o rozprawie, wskazał m.in., że nie otrzymał odpowiedzi na jego pisma z 5 sierpnia 2024 r. Wniósł o zasądzenie na jego rzecz od Skarbu Państwa kwoty 20000 zł oraz zarzucił, że "zbyt długo sądy rozpoznają moje skargi przeciwko Wojewoda Dolnośląski (...)". Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z 16 stycznia 2025 r. wezwano skarżącego do sprecyzowania charakteru pisma z 3 stycznia 2025 r., w szczególności o wyjaśnienie, czy pismo to stanowi skargę na przewlekłość postępowania w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 536/24 w rozumieniu ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2023 r., poz. 1725 ze zm.; dalej: "ustawa") – w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Po rozpoznaniu sprawy na rozprawie w dniu 23 stycznia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wydał wyrok, z tej samej daty, oddalający skargę w całości. Również 23 stycznia 2025 r. wpłynęło do Sądu pismo skarżącego z 21 stycznia 2025 r. W piśmie tym brak jest precyzyjnego oświadczenia skarżącego, że jego pismo z 3 stycznia 2025 r. stanowi skargę na przewlekłość postępowania Sądu w tej sprawie. Niemniej w piśmie tym skarżący powtórzył żądanie zasądzenia na jego rzecz kwoty w wysokości 20000 zł z nadaniem do wyższej instancji nad Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu. Sformułował także ocenę o przewlekłym prowadzeniu przez Sąd jego sprawy. Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z 27 stycznia 2025 r. zakwalifikowano pismo skarżącego z 3 stycznia 2025 r., uzupełnionego pismem z 21 stycznia 2025 r., jako skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego pod sygn. akt II SA/Wr 536/24. W dniu 28 stycznia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przedstawił Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu akta sprawy wraz ze skargą na przewlekłość postępowania Sądu w tej sprawie. Akta wpłynęły do Naczelnego Sądu Administracyjnego 5 lutego 2025 r. Zarządzeniem z 11 lutego 2025 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na przewlekłość postępowania sądowego – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wpis został uiszczony 17 lutego 2025 r. W piśmie z 17 lutego 2025 r. skarżący podtrzymał wniesioną skargę na przewlekłość postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że prawo skarżącego do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki nie zostało naruszone. Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych (przewlekłość postępowania). Jednocześnie, jak stanowi art. 2 ust. 2 ustawy, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. Należy jednak zauważyć, że z samego faktu, że postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy, nie można wywodzić, że wystąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu cyt. ustawy (por. postanowienia NSA: z 25.03.2021 r., II GPP 1/21; z 7.03.2014 r., II OPP 14/14; z 19.08.2011 r., II OPP 27/11; CBOSA). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej sprawie żadną miarą nie można uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przewlekle poprowadził postępowanie. Postępowanie w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 536/24 toczące się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu od dnia wpływu skargi J. O. do Sądu (10 lipca 2024 r.) do daty wpływu jego skargi na przewlekłość postępowania (8 stycznia 2024 r.) trwało niemal 6 miesięcy. Od dnia wpływu skargi wstępne czynności sądowe związane z usunięciem braków formalnych i fiskalnych skargi wykonywane były w sposób prawidłowy i terminowy. Wszelkie czynności podjęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w toku tego postępowania dokonywane były niezwłocznie. Pominąć nie można, że wpływ na długość trwania tego postępowania miało w pewnym zakresie działanie samego skarżącego, który wnosił do Sądu pisma procesowe z: 5 sierpnia 2024 r., 20 sierpnia 2024 r. i 30 sierpnia 2024 r. Pisma te sformułowane były w sposób wysoce nieprecyzyjny, chaotyczny, nawet niepoprawny pod względem językowym, tak, że niemożliwe było jednoznaczne odczytanie przez Sąd ich zasadniczej treści i żądania strony skarżącej. Wiązało się to z koniecznością kierowania do skarżącego kolejnych wezwań do uzupełnienia braków formalnych pisma, co z kolei wydłużało przystąpienie do oceny gotowości sprawy do merytorycznego rozpoznania, tzn. skierowania na rozprawę. Z całą pewnością sama długość okresu oczekiwania od skierowania sprawy na rozprawę (13 września 2024 r.) do wyznaczenia terminu rozprawy i składu orzekającego (23 grudnia 2024 r.) nie stanowi okoliczności przesądzającej o wystąpieniu stanu przewlekłego rozpoznania sprawy. Podkreślenia wymaga bowiem, że ocena, czy na gruncie konkretnej sprawy wystąpiła przewlekłość postępowania, nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu obowiązujących zasad rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach (por. m.in. postanowienia NSA: z 21.08.2020 r., I GPP 9/20; z 20.12.2019 r., II FPP 18/19; z 5.09.2019 r., II GPP 4/19; z 28.08.2019 r., I OPP 53/19; z 31.01.2019 r., II GPP 1/19; CBOSA). W okolicznościach niniejszej sprawy okres 3 miesięcy oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy i składu orzekającego nie może zostać uznany za nadmierny. Nie było to wynikiem błędów ani opieszałości Sądu, ale związane było wyłącznie z koniecznością oczekiwania na rozpoznanie sprawy według kolejności wpływu. Finalnie w dniu 23 stycznia 2025 r. wydany został wyrok w tej sprawie. Mając wiedzę o wyznaczonym terminie rozprawy skarżący zdecydował się wnieść i podtrzymywać skargę na przewlekłość postępowania sądowego. W skardze (pismo z 3 stycznia 2025 r.) i piśmie ją uzupełniającym (z 21 stycznia 2025 r.) skarżący nie wskazał jednak żadnych konkretnych okoliczności (czynności czy zaniechań procesowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu), które, w jego ocenie, stanowiłyby podstawę do stwierdzenia przewlekłości postępowania w przedmiotowej sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podjęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w toku tego postępowania czynności były prawidłowe oraz dokonano ich nie tylko w rozsądnych, ale przede wszystkim niezwłocznych terminach, czym nie naruszono prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki w rozumieniu ustawy. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, oddalił skargę na przewlekłość postępowania.