II OPP 5/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia NSA Małgorzata Miron (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi W. K. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II OSK 2251/19 ze skargi kasacyjnej W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 2827/18 ze skargi W. K. na postanowienie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy postanawia: oddalić skargę. Wyrokiem z 18 stycznia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 2827/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. K. na postanowienie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z [...] sierpnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł w dniu 26 kwietnia 2019 r. W. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny przekazał skargę kasacyjną wraz z aktami sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu 16 lipca 2019 r. W tym samym dniu zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Naczelnego Sądu Administracyjnego sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt II OSK 2251/19 i skierowana do spraw oczekujących na wyznaczenie rozprawy. Pismem z 16 czerwca 2021 r. W. K. złożył skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, żądając stwierdzenia przewlekłości postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w tej sprawie i zasądzenia na jego rzecz od Skarbu Państwa – Naczelnego Sądu Administracyjnego kwoty 20 000 zł oraz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazano, że w sprawie nie został wyznaczony termin rozprawy, nie były prowadzone też jakiekolwiek inne czynności, które prowadziłyby do jej merytorycznego rozpoznania. Zdaniem autora skargi w tym przypadku nastąpiła więc nieuzasadniona zwłoka w postaci braku przedsięwzięcia jakichkolwiek czynności choćby w celu nadania sprawie odpowiedniego biegu. Podkreślono, że zwłoka trwa już przez 23 miesiące. Rozstrzygnięcie sprawy ma zaś dla skarżącego kasacyjnie fundamentalne znaczenie pod względem dalszej możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość podlega oddaleniu, bowiem nie doszło do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r., poz. 75 ze zm.) dalej zwanej "ustawą" przewlekłość postępowania sądowego występuje, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych. W myśl art. 2 ust. 2 tej ustawy dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływie 12 miesięcy. Oznacza to, iż ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy (por. postanowienia NSA z dnia 24 kwietnia 2008 r., I OPP 16/08, z dnia 4 czerwca 2008 r., I OPP 20/08, z dnia 24 lipca 2008 r., II OPP 20/08). Jednakże, jak podkreśla się w orzecznictwie, ocena, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach (por. postanowienie NSA z 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 116/14). Postępowanie w niniejszej sprawie toczy się od 16 lipca 2019 r., tj. od dnia przekazania sprawy ze skargą kasacyjną Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Po prawidłowym i terminowym wykonaniu wstępnych czynności sądowych, sprawa oczekuje na wyznaczenie terminu rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu. Do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania upłynęły 23 miesiące. Wprawdzie czas trwania postępowania kasacyjnego przekroczył 12 miesięcy, lecz jest to spowodowane bardzo dużym wpływem spraw do Naczelnego Sądu Administracyjnego, przekraczającym możliwości ich szybszego rozpoznawania przez ten Sąd. Pamiętać przy tym należy, że stosownie do § 26 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. – Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1202), przewodniczący wydziału w zarządzeniu o wyznaczeniu posiedzenia jawnego albo niejawnego w składzie trzech sędziów przydziela sprawy sędziom wydziału według kolejności ich wpływu, z wyłączeniem wymienionych w tym przepisie kategorii spraw, które podlegają rozpoznaniu poza kolejnością. Zgodnie z § 26 ust. 5 Regulaminu NSA Prezes Izby może w uzasadnionych przypadkach zarządzić rozpoznanie sprawy lub określonych sprawy poza kolejnością wpływu, po uprzednim uzgodnieniu z przewodniczącymi wydziałów. W kategorii spraw, do której należy przedmiotowa sprawa, przepisy ustaw szczególnych ani przepisy Regulaminu Naczelnego Sądu Administracyjnego nie nakładają na Sąd obowiązku rozpoznania sprawy poza kolejnością. Również wnoszący skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania nie składał wniosku o przyspieszenie rozpoznania sprawy, a tym samym nie wykorzystał środka prawnego pozwalającego na szybsze rozpoznanie sprawy, bez konieczności oczekiwania na rozpoznanie sprawy według kolejności wpływu. Ponadto podkreślić trzeba, że W. K. w skardze kasacyjnej zawarł wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Czas oczekiwania na termin rozprawy uległ zaś wydłużeniu z uwagi na wprowadzony w marcu 2020 r. stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 i działanie Naczelnego Sądu Administracyjnego w reżimie sanitarnym. Na podstawie zarządzenia nr 7 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2020 r. i zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2 oraz ogłoszeniem stanu epidemicznego w Polsce, odwołane zostały wszystkie rozprawy, a działalność orzecznicza Sądu była kontynuowana na posiedzeniach niejawnych (zarządzenia straciły moc z dniem 20 maja 2021 r.). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji.