II OPP 52/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Włodzimierz Ryms, Sędziowie NSA: Zofia Flasińska (spr.), Marek Stojanowski, po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J. H. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie, sygn. akt II SAB/Lu 357/13 w sprawie ze skargi J. H. na przewlekłość postępowania przed Starostą Bialskim w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] września 2003 r. dotyczącego przeprowadzenia postępowania administracyjnego w zakresie scalenia i wymiany gruntów postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania Skarga J. H. z dnia 15 maja 2013 r. na przewlekłość postępowania przed Starostą Bialskim w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] września 2003 r. dotyczącego przeprowadzenia postępowania administracyjnego w zakresie scalenia i wymiany gruntów oraz trzech wniosków skarżącego z dnia [...] sierpnia 2003 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wraz z aktami sprawy i odpowiedzią organu na skargę w dniu 21 czerwca 2013 r. (sygn. akt II SAB/Lu 357/13). Zarządzeniem z dnia 21 czerwca 2013 r. Przewodniczący Wydziału wyłączył do odrębnych postępowań skargi J. H. dotyczące przewlekłości postępowania przed Starostą Bialskim w zakresie rozpoznania trzech wniosków skarżącego z dnia [...] sierpnia 2003 r. o wszczęcie postępowania wewnętrznego w celu wyjaśnienia nieprawidłowości w postępowaniu scaleniowym (sprawy o sygn. akt II SAB/Lu 358/13, II SAB/Lu 359/13, II SAB/Lu 360/13). Zarządzeniem z tego samego dnia Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący w dniu 11 lipca 2013 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, który został przez niego uzupełniony na urzędowym formularzu w dniu 8 sierpnia 2013 r. W dniu 19 sierpnia 2013 r. wpłynął ponadto do Sądu wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2013 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W piśmie z dnia 4 sierpnia 2013 r. skarżący zwrócił się do Sądu z wnioskiem o połączenie tej sprawy ze sprawami o sygn. akt II SAB/Lu 358/13, II SAB/Lu 359/13, II SAB/Lu 360/13, gdyż sprawy te dotyczą przewlekłości postępowania przed tym samym organem. W piśmie tym skarżący wniósł ponadto o wyłączenie od orzekania w tej sprawie sędzi Grażyny Pawlos-Janusz. Pismem z dnia 7 września 2013 r. skarżący ponownie zwrócił się do Sądu z wnioskiem o połączenie tej sprawy ze sprawami o sygn. akt II SAB/Lu 358/13, II SAB/Lu 359/13, II SAB/Lu 360/13. Pismem z dnia 23 września 2013 r. Sąd zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w Lublinie o wyznaczenie dla skarżącego adwokata z urzędu. W piśmie z dnia 25 września 2013 r. Okręgowa Rada Adwokacka poinformowała o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z dnia 2 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędzi Grażyny Pawlos-Janusz. W dniu 16 października 2013 r. skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie. W dniu 16 października 2013 r. skarżący wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie, wnosząc o: - stwierdzenie bezczynności w sprawie rozstrzygnięcia jego wniosku z dnia 4 sierpnia 2013 r. dotyczącego połączenia spraw, ponowionego wnioskiem z dnia 7 września 2013 r., - zobowiązanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie do rozpoznania i załatwienia tych wniosków, - zasądzenie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 4 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia złożenia skargi na przewlekłość do dnia zapłaty. W uzasadnieniu skargi na przewlekłość postępowania skarżący wskazał, iż wszystkie złożone przez niego wnioski do Starosty Bialskiego z dnia [...] sierpnia 2003 r. (trzy wnioski) i z dnia [...] września 2003 r. dotyczą jednej sprawy – przeprowadzonego postępowania scaleniowego we wsi S. W postępowaniu administracyjnym wnioski te były rozpoznawane łącznie. Natomiast w postępowaniu sądowym sprawa ta została bezpodstawnie rozdzielona na cztery sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W przedmiotowej sprawie prawo skarżącego J. H. do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki nie zostało naruszone. Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności tego sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz.U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka ta jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jego zakończenia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. Oznacza to, iż ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy (por. postanowienia NSA: z dnia 24 kwietnia 2008 r., I OPP 16/08, Lex 479698, z dnia 4 czerwca 2008 r., I OPP 20/08, Lex 479136, z dnia 24 lipca 2008 r., II OPP 20/08, Lex 493700). W kontrolowanym postępowaniu sądowym nie można zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, że działał w sposób przewlekły. Postępowanie przed tym Sądem od dnia wpływu skargi (21 czerwca 2013 r.) do dnia złożenia skargi na przewlekłość postępowania (16 października 2013 r.) trwało niecałe 4 miesiące. Przedłużenie się tego postępowania spowodowane było koniecznością rozpoznania przez Sąd wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy oraz wniosku o wyłączenie sędziego. W skardze na przewlekłość postępowania skarżący zakwestionował rozdzielenie przez Przewodniczącego Wydziału jego skarg (zawartych w jednym piśmie z dnia 15 maja 2013 r.) na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Starostę Bialskiego w zakresie rozpoznania trzech wniosków J. H. z dnia [...] sierpnia 2003 r. i jednego wniosku z [...] września 2003 r. Wprawdzie Sąd nie odniósł się do tej pory do wniosków skarżącego z dnia 4 sierpnia 2013 r. i z dnia 7 września 2013 r. o połączenie tych spraw, lecz spowodowane było to koniecznością rozpoznania w pierwszej kolejności wniosku skarżącego z dnia 4 sierpnia 2013 r. o wyłączenie od orzekania w tej sprawie sędziego sprawozdawcy Grażyny Pawlos-Janusz (pkt 5 zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 sierpnia 2013 r. – k.19, pkt 3 zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 20 września 2013 r. – k.34). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozdzielenie tych spraw nie spowodowało przewlekłości postępowania w tej sprawie, gdyż postępowania w tych sprawach prowadzone były równolegle i terminowo. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż w tej sprawie nie można stwierdzić, że nastąpiła przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie i na podstawie art. 12 ust. 1 powołanej na wstępie ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia.