II OSK 1072/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku S.B. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej S.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 1358/23 oddalającego skargę S.B. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia 13 kwietnia 2023 r. nr RdU-158-1/S/23 w przedmiocie odmowy udzielenia ochrony międzynarodowej postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z 15 grudnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S.B. (dalej: skarżący lub cudzoziemiec) na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z 13 kwietnia 2023 r. w przedmiocie odmowy udzielenia ochrony międzynarodowej. W złożonej skardze kasacyjnej skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Cudzoziemiec wskazał, że wykonanie decyzji o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej wiąże się z koniecznością opuszczenia Polski. W konsekwencji zostałby pozbawiony realizacji prawa do skutecznego środka zaskarżenia przed sądem w rozumieniu art. 46 ust. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (dalej: dyrektywa proceduralna 2013/32). Prawo do skutecznego środka zaskarżenia, zdaniem skarżącego, obejmuje także rozpatrzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 1. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. 2. Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w część aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Stwierdzić przy tym należy, że dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie powyższego przepisu w postępowaniu wszczętym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. (uchwała NSA z 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, CBOSA). 3. Ciężar dowodu w zakresie wykazania wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony o istnieniu tych niebezpieczeństw. Stawiane twierdzenia należy uzasadnić stosownymi okolicznościami. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Powinno ono wskazywać, że wykonanie aktu lub czynności będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej spowoduje w stosunku do wnioskodawcy wystąpienie jednej lub obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zasadniczo podziela pogląd co do konieczności wstrzymania wykonania decyzji o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej z uwagi na konieczność zapewnienia prawa cudzoziemca do pobytu do czasu rozpatrzenia przez sąd środka zaskarżenia złożonego co do wydanej w tym przedmiocie decyzji. Z art. 46 ust. 5 dyrektywy proceduralnej 2013/32 wynika, że państwa członkowskie muszą zapewnić osobom ubiegającym się o ochronę międzynarodową prawo do pozostawania na swoim terytorium do czasu zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 26 września 2018 r. w sprawie X i Y przeciwko Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, C-180/17, LEX nr 2600168, por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2018 r., sygn. akt II OZ 1239/18, LEX nr 2597097, z dnia 10 sierpnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1476/23, LEX nr 3595078). Obowiązek państwa członkowskiego zapewnienia cudzoziemcowi prawa pobytu na swoim terytorium do czasu zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji podlega ograniczeniu w przypadkach określonych w art. 46 ust. 6 dyrektywy proceduralnej 2013/32, np. w przypadku skarg na decyzje o uznaniu wniosku za oczywiście bezzasadny lub o uznaniu wniosku za niedopuszczalny. W rozpoznawanej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczy decyzji o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej, a więc aktualny był obowiązek nałożony na państwa członkowskie, wynikający z art. 46 ust. 5 dyrektywy proceduralnej 2013/32. Argumentacja podniesiona we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie mogła jednak zostać uznana za zasadną. Istotne znaczenie ma okoliczność, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 15 grudnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 1358/23, oddalił skargę cudzoziemca. Wyrok ten nie jest prawomocny, ponieważ skarżący wniósł od niego skargę kasacyjną. Powyższe oznacza, że udzielenie skarżącemu ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie jest konieczne dla zagwarantowania mu prawa pobytu na terytorium Polski do zakończenia postępowania przed Sądem pierwszej instancji, zgodnie z art. 46 ust. 5 dyrektywy proceduralnej 2013/32. Nie ma też podstaw do rozszerzenia regulacji dyrektywy proceduralnej 2013/32 na kolejny etap postępowania sądowoadministracyjnego, tj. na postępowanie kasacyjne. Podkreślić również należy, że skarżący uzyskał prawo pomocy poprzez przyznanie pełnomocnika z urzędu. W związku z tym, prawo do sądu skarżącego było i będzie zagwarantowane – w rozpoznawanej sprawie reprezentuje go profesjonalny pełnomocnik. Podniesiona we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji argumentacja mogłyby znaleźć zastosowanie w sprawie, ale na innym, wcześniejszym jej etapie. Brak wskazania, natomiast, konkretnych okoliczności faktycznych, które uzasadniałyby ryzyko wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków przez zaskarżoną decyzję, sprawił, że wniosek skarżącego nie mógł skutkować udzieleniem żądanej przez niego ochrony tymczasowej. 5. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjnych, działając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.