II OSK 110/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Gorczycka – Muszyńska (spr.), Sędziowie NSA Maria Czapska – Górnikiewicz, Andrzej Gliniecki, Protokolant Anna Wieczorek, po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 sierpnia 2004r., sygn. akt 2 IV SA 2829/03 w sprawie ze skargi Gminy Sępopol na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 20 maja 2003r., nr SKO-760-31/03 w przedmiocie odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej za II kwartał 2002r. 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie 2. zasądza od Gminy Sępopol na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie kwotę 100 ( sto) złotych tytułem zwrotu wpisu od wniesionej skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2004 r. po rozpatrzeniu skargi Gminy Sępopol uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 20 maja 2003 r. i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji orzekającą o odmowie odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej w kwocie 39.940 zł za wprowadzenie ścieków do wód bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego w II kwartale 2002 r. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że wniosek o odroczenie terminu płatności opłat za II kwartał 2002 r. złożony został w terminie, wynikającym z art. 318 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zmianami). Z wniosku wynikało, że inwestor zamierza zakończyć inwestycję do końca września 2002 r. Wprawdzie wnioskiem tym występowano o odroczenie terminu płatności do końca 2002 r. mimo, iż z harmonogramu wynikał termin zakończenia przedsięwzięcia – 30 września 2002 r., jednakże z kolejnego harmonogramu przedstawionego w toku postępowania wynika, że inwestor planował zakończenie inwestycji do 31 grudnia 2002 r. Zdaniem Sądu – w dacie złożenia wniosku o odroczenie płatności opłat brak było podstaw do twierdzenia, że inwestor nie realizuje terminowo przedsięwzięcia opisanego w harmonogramie. Zdaniem Sądu założeniu temu nie przeczy fakt, że pierwszy z przedłożonych harmonogramów zawierał datę 30 września 2002 r. z jaką zaplanowano oddanie do użytku oczyszczalni ścieków wraz z kanalizacją. "Trudno bowiem uznać, że zakres czynności określonych w harmonogramie, zaplanowanych przez inwestora po tej dacie nie jest przedsięwzięciem, o którym mowa w art. 317 § 1 pow. ustawy skoro czynności te zmierzały do przyłączenia użytkowników do sieci kanalizacyjnej i pełnego oddania do użytku przedsięwzięcia, mającego usunąć przyczynę ponoszenia przez Gminę opłat podwyższonych". Zdaniem Sądu organy obu instancji w swych decyzjach powinny odroczyć termin płatności opłat do dnia 31 grudnia 2002 r., przy czym bez znaczenia jest fakt, że strona w uzupełnieniu wniosku w późniejszej dacie zmieniła harmonogram przesuwając ostatecznie realizację inwestycji na termin późniejszy – ta okoliczność może być uwzględniona w postępowaniu dotyczącym umorzenia odroczonych opłat, nie powinna mieć natomiast wpływu na samą możliwość odroczenia. W konkluzji Sąd wskazał, że "ponownie rozpatrując sprawę organy obu instancji winny rozstrzygnąć ją wedle powyższych wskazań, odraczając opłatę za korzystanie ze środowiska do 31 grudnia 2002 r." Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie, zaskarżając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu sądowi ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi. Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazano naruszenie prawa materialnego a dokładnie – art. 317 ust. 1 pow. ustawy – Prawo ochrony środowiska przez błędną wykładnię tego przepisu oraz naruszenie przepisów postępowania: art. 1 w związku z art. 141 § 4 i art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) oraz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzucono, że błędny jest pogląd zaprezentowany w uzasadnieniu wyroku, że kryteria oceny zasadności odroczenia płatności opłaty podwyższonej należy rozpatrywać według stanu faktycznego istniejącego w chwili złożenia wniosku. Zdaniem skarżącego pogląd taki jest sprzeczny z ugruntowanym w doktrynie prawa administracyjnego i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem, że organ administracji ocenia wyniki postępowania wyjaśniającego uwzględniając stan faktyczny istniejący w dniu wydania decyzji, a nie w dacie wszczęcia postępowania. Nie ma zatem znaczenia to, czy w dniu złożenia wniosku strona spełniała kryteria odroczenia opłat, skoro w toku postępowania odpadła przesłanka, uzasadniająca takie odroczenie. Naruszenie art. 141 § 4 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polega na tym, że w uzasadnieniu wyroku Sąd nie zawarł wskazań co do dalszego postępowania, lecz orzekł w sposób wiążący o treści rozstrzygnięcia organu administracyjnego, jakie ma być wydane po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Sąd zobowiązał bowiem organy administracji do odroczenia opłat do dnia 31 grudnia 2002 r., a takie ustalenie – z mocy art. 152 pow. ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - jest wiążące dla organu administracji w tej sprawie. Takie działanie Sądu stanowi wykroczenie poza jego kompetencje wynikające z art. 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i narusza art. 1 w związku z art. 141 § 4 i art. 153 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zobowiązując organy administracji do podjęcia konkretnego rozstrzygnięcia Sąd wkroczył w uprawnienia organów administracji. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem nie pozostawia organom tym swobody rozstrzygnięcia, z góry przesądzając o sposobie jej załatwienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna oparta została o usprawiedliwione podstawy. W świetle dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy jedyną okolicznością jaką można uznać za udowodnioną jest fakt realizacji od 1999 r. zamierzenia inwestycyjnego, którego celem jest usunięcie przyczyny ponoszenia podwyższonych opłat tj. przyczyny jaką jest wprowadzanie ścieków do wód. Fakt realizacji takiej inwestycji potwierdza aneks do umowy pożyczki na dofinansowanie tej inwestycji. Sam fakt realizacji inwestycji nie jest jednak wystarczającą przesłanką dla odroczenia podwyższonych opłat. Zgodnie z art. 317 ust. 1 przesłanką dla uwzględnienia wniosku podmiotu korzystającego ze środowiska obowiązanego do uiszczenia opłat jest terminowa realizacja przedsięwzięcia, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat. Ustawa nie definiuje wprawdzie użytego w tym przepisie pojęcia "terminowa realizacja", jednakże uznać należy, że przez terminową realizację należy rozumieć realizację zgodną z terminem wynikającym z harmonogramu realizacji przedsięwzięcia tj. z dokumentu zawierającego uzgodnienie m.in. terminu zakończenia realizacji inwestycji, dokonane na etapie zawierania przez inwestora umowy (umów) z wykonawcą (wykonawcami). Należy przy tym zwrócić uwagę, że przepis art. 317 ust. 1 ustawy określając jako warunek odroczenia – terminową realizację nie przewiduje możliwości uwzględnienia przyczyn ewentualnego niezawinionego przez inwestora bądź wykonawcę niezachowania terminu zakończenia przedsięwzięcia. W sprawie niniejszej wnioskodawca nie przedstawił harmonogramu realizacji przedsięwzięcia. Przedstawił jedynie dwa sporządzone przez siebie "harmonogramy działań organizacyjnych gminy w zakresie poprawy stanu gospodarki ściekowej na terenie miasta Sępolno", wskazując w pierwszym z nich jako termin zakończenia przedsięwzięcia – dzień 31 grudnia 2002 r., w drugim zaś – 30 czerwca 2003 r. Z akt sprawy nie wynika, na jakiej podstawie określono te daty, które w istocie stanowią jedynie informację inwestora o przewidywanym przez niego czasie zakończenia realizacji przedsięwzięcia, a nie są dowodem na okoliczność terminowej realizacji przedsięwzięcia czego wymaga art. 317. Inwestor nie przedłożył harmonogramu realizacji przedsięwzięcia, do czego organ I instancji zobowiązał go pismem (data nieczytelna) znak OW/ROS 764/314/2002/W. Trafnie w tych okolicznościach autor skargi kasacyjnej zarzuca, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem pow. art. 317 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska. Trafnie także zarzuca, że zaskarżony wyrok wydany został z naruszeniem art. 141 § 4 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , który nie przewiduje możliwości przesądzania przez sąd administracyjny w wyroku uchylającym ostateczną decyzję administracyjną – sposobu rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji po ponownym rozpoznaniu sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 ustawy o postępowaniu administracyjnym (op cit ) orzekł jak w sentencji. Orzekając o kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny zasądził jedynie część uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej. O kosztach w pozostałej części orzeknie Wojewódzki Sąd Administracyjny po ponownym rozpoznaniu sprawy.