II OSK 1182/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 9 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Spółka z o.o. w K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 1742/07 umarzającego postępowanie sądowe w sprawie ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego p o s t a n a w i a: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydanym na rozprawie w dniu 19 marca 2008 r. postanowieniem sygn. akt IV SA/Wa 1742/07 umorzył postępowanie sądowe w sprawie ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż na rozprawie w dniu 19 marca 2008 r. pełnomocnik B. W. cofnął skargę, powołując się na art. 161 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "P.p.s.a."). W związku z tym Sąd uznał, że – w świetle art. 60 P.p.s.a. – złożenie przez fachowego pełnomocnika reprezentującego skarżącego, oświadczenia o cofnięciu skargi nie zmierza ani do obejścia prawa, ani nie spowodowałoby utrzymania w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. [...] Sp. z o.o. złożyła skargę kasacyjną o powyższego postanowienia zarzucając naruszenie art. 33 § 1, art. 60, art. 109, art. 141 § 4, art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Ponadto, wskazano, iż postępowanie objęte skargą kasacyjną objęte jest sankcją nieważności z powodu naruszenia art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że cofnięcie skargi zmierzało do obejścia prawa, zgodnie więc z dyspozycją art. 60 P.p.s.a. sąd zobowiązany był uznać je za niedopuszczalne. Zaskarżone postanowienie pozbawiło bowiem [...] Sp. z o.o. możliwości uzyskania jedynego należytego instrumentu ochrony prawnej jej interesu prawnego jako inwestora, w postaci merytorycznego orzeczenia sądu administracyjnego. Tylko taka forma orzeczenia w sposób ostateczny i prawomocny rozstrzygałaby o ważności decyzji administracyjnej w sprawie. Ponadto zaznaczono, iż wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania bez uprzedniego umożliwienia wypowiedzenia się uczestnikowi postępowania, należy uznać w świetle art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. za przyczynę nieważności postępowania sądowego. W niniejszej sprawie bowiem skarżąca spółka niewątpliwie została pozbawiona możliwości obrony swoich praw. Oświadczenie o cofnięciu skargi został złożone na rozprawie, odbywającej się 19 marca 2008 r. Na tej samej rozprawie Sąd wydał postanowienie o umorzeniu postępowania, mimo że nie był obecny pełnomocnik Spółki. Nieobecność ta była spowodowana – jak podniesiono już we wniosku o odroczenie rozprawy – kolizją terminów i niemożliwością ustanowienia substytuta. Stąd w ocenie Spółki zachodziły podstawy do odroczenia rozprawy w oparciu o art. 109 P.p.s.a. Wniosek ten jednak został oddalony W odpowiedzi na skargę kasacyjną B. W. wniósł o jej oddalenie podnosząc, że nieobecność pełnomocnika Spółki na rozprawie nie była wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Wprawdzie zgodnie z art. 60 P.p.s.a. cofnięcie skargi wiąże Sąd, jednakże jest ono niedopuszczalne, jeżeli zmierza do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Zatem Sąd, ustosunkowując się do pisma strony cofającego wniesioną skargę, zobowiązany jest zbadać czy przedmiotowe cofnięcie jest dopuszczalne stosownie do art. 60 P.p.s.a. W niniejszej sprawie, ze względu na skomplikowany stan faktyczny, na co wskazuje chociażby liczba wydanych w toku postępowania administracyjnego decyzji, ocena dopuszczalności cofnięcia skargi niewątpliwie wymaga uwzględnienia stanowiska strony przeciwnej z uwagi na sprzeczne interesy. Tymczasem Sąd I instancji wydał postanowienie o umorzeniu postępowania, bezpośrednio po zamknięciu rozprawy, na której skarżący cofnął skargę, bez umożliwienia wypowiedzenia się Spółce reprezentującej sprzeczne interesy. Bowiem, umocowany przez Spółkę radca prawny nie stawił się na rozprawę, o odroczenie której wnosił jeszcze przed wyznaczonym terminem. Wniosek ten należycie uzasadnił, powołując się na kolizję terminów i niemożność ustanowienia substytuta. Mimo to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, właśnie na rozprawie, na której skarżący cofnął skargę, oddalił wymieniony wniosek pełnomocnika Spółki. Oddalenie wniosku nastąpiło, mimo, iż zgodnie z art. 109 P.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu m.in. jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inna znaną sądowi przeszkodą której nie można przezwyciężyć. Za taką przeszkodę niewątpliwie należy uznać nieobecność pełnomocnika strony spowodowaną kolizją terminu rozprawy przed sądem administracyjnym z terminem rozprawy przed innym sądem. W związku z powyższym należy uznać, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a., gdyż strona pozbawiona została możliwości obrony swoich praw, co nawet przy rozpoznawania cofnięcia skargi było konieczne ze względu na skomplikowany stan faktyczny. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 P.p.s.a. orzekł jak wyżej.