II OSK 1201/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz (spr.) Sędziowie sędzia NSA Jerzy Bujko sędzia NSA Grażyna Radzicka Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej H. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 lutego 2007 r. sygn. akt III SA/Wr 429/06 w sprawie ze skargi H. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej postanawia: odrzucić skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 lutego 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę wniesioną przez H. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - nowotworu złośliwego układu krwiotwórczego /poz. [...] i [...] wykazu chorób zawodowych/ u H. P.. W uzasadnieniu powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż organy administracji skarżoną decyzję wydały na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W postępowaniu wyjaśniającym organy ustaliły, że H. P. był zatrudniony jako malarz, jako ładowacz pod ziemią, maszynista pomp pod ziemią, młodszy górnik pod ziemią, w narażeniu na promieniowanie jonizujące, pochodzące z radonu i produktów jego rozpadu oraz w narażeniu na arsen i jego związki nieorganiczne, kadm i jego związki nieorganiczne, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne oraz pył zawierający wolną krystaliczną krzemionkę. W związku z podejrzeniem choroby zawodowej H. P. został skierowany na badania do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w W. Oddział w L.. Ośrodek ten w dniu [...]. wydał dwa orzeczenia lekarskie. Orzeczenie Nr [...], o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wywołanej działaniem promieniowania jonizującego: nowotworu złośliwego z prawdopodobieństwem indukcji (indywidualnie, po oszacowaniu ryzyka) przekraczającym 10 % (poz. [...] wykazu). Drugim orzeczeniem lekarskim Nr [...] stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotworu układu krwiotwórczego (poz. [...] wykazu) - u H. P.. W trybie odwoławczym Instytut Medycyny Pracy w Ł., wydał w dniu [...] orzeczenie lekarskie Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - nowotworu złośliwego układu krwiotwórczego, oznaczonej pod pozycją: [...] i [...] wykazu chorób zawodowych. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. decyzją z dnia [...] orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej nowotworu złośliwego układu krwiotwórczego (wskazanej w pozycji [...] i [...] wykazu) u H. P.. W odwołaniu od powyższej decyzji H. P. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub stwierdzenie choroby zawodowej. W uzasadnieniu podniósł, że w jego sytuacji konieczne są dodatkowe badania. W związku z powyższym zastrzeżeniami skarżącego Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W., przed rozpatrzeniem odwołania, zwrócił się o wydanie opinii do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. W orzeczeniu z dnia [...] Instytut stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi (poz. [...] wykazu). W drugim orzeczeniu również z dnia [...] Instytut w S. stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - nowotworu złośliwego wywołanego działaniem promieniowania jonizującego, z prawdopodobieństwem indukcji przekraczającym 10 % (poz. [...] wykazu). Decyzją z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. utrzymał zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w mocy. Organ odwoławczy wskazał na orzeczenia lekarskie, w których uznano, iż schorzenia stwierdzonego u H. P. nie można wiązać przyczynowo z narażeniem na arsen i jego związki nieorganiczne, kadm i jego związki nieorganiczne, spaliny silników diesla, pył zawierający wolną krystaliczną krzemionkę oraz radon i produkty jego rozpadu. H. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji albo o stwierdzenie ich nieważności lub niezgodności z prawem. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż podstawę materialnoprawną kontrolowanej decyzji stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W przypadku H. P. chodziło o wykazanie (lub wykluczenie) choroby wywołanej działaniem promieniowania jonizującego - nowotworu złośliwego z prawdopodobieństwem indukcji przekraczającym 10% (ujętej w poz. [...] pkt [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia z 2002 r.) lub choroby zawodowej w postaci nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi: nowotworu układu krwiotwórczego (ujętej w poz.[...] pkt [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia z 2002 r.). Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie w toku postępowania ustalono, że skarżący był narażony na oddziaływanie promieniowania jonizującego (którego źródłem jest występujący w kopalniach radon i produkty rozpadu radonu), oraz narażony na arsen i jego związki nieorganiczne, kadm i jego związki nieograniczone, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, wolna krystaliczna krzemionkę. U H. P. rozpoznano chorobę nowotworową. Jak wskazał Sąd istota sporu sprowadza się do tego, czy istniały podstawy do przyjęcia, iż choroba ta nie został spowodowana czynnikami występującymi w środowisku pracy i w związku z tym nie ma charakteru zawodowego, tj. choroby wskazanej w pozycji [...] i [...] wykazu chorób zawodowych. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy administracyjne w sposób należyty zebrały i oceniły materiał dowodowy niezbędny do właściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Sąd stwierdził, iż dokumentacja zgromadzona w aktach sprawy stwarzała organom administracji dostateczne podstawy do przyjęcia, że orzeczenia lekarskie zostały wydane po badaniach skarżącego i po uwzględnieniu innych dowodów istotnych w rozpoznawanym przypadku. Zdaniem Sądu pierwszej instancji zebrany w sprawie materiał dowodowy wykluczył zawodowe źródło choroby skarżącego. W orzeczeniach lekarskich zgodnie stwierdzono, iż schorzenia stwierdzonego u H. P. nie można wiązać przyczynowo z narażeniem na arsen i jego związki nieorganiczne, kadm i jego związki nieorganiczne, spaliny silników diesla (wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne - WWA), pył zawierający wolną krystaliczną krzemionkę oraz radon i produkty jego rozpadu. W orzeczeniach tych wskazano, że zgodnie z aktualnym stanem wiedzy medycznej narażenie na wymienione powyżej czynniki szkodliwe nie zwiększa ryzyka zachorowania na nowotwory układu krwiotwórczego. Nie są one zatem uważane za rakotwórcze w odniesieniu do tego układu. W przypadku ekspozycji na powyższe czynniki, jedynym układem narażonym jest układ oddechowy (w szczególności krtań i płuca), w którym u zainteresowanego nie stwierdzono zmian patologicznych. W niniejszej sprawie nie mogło być mowy w ocenie Sądu o istnieniu w stopniu bezspornym lub z wysokim prawdopodobieństwie związku przyczynowego między narażeniem na promieniowanie jonizujące (radon i produkty jego rozpadu), inne czynniki szkodliwe w środowisku pracy a stwierdzonym schorzeniem u skarżącego. Ta właśnie okoliczność przesądza o zasadności rozstrzygnięć podjętych w rozpoznawanej sprawie przez organy Inspekcji Sanitarnej obu instancji. Odnośnie, zarzutu skarżącego dotyczącego nie przeprowadzenia badania na okoliczność wystąpienie innej - niż rozpatrywane jednostki chorobowe - choroby zawodowej Sąd stwierdził, że sprawa dotyczy chorób zawodowych wskazanych w wykazie pod pozycją 16.6 i 17.3., a co do zasady postępowania w sprawie innych chorób zawodowych, skarżący został poinformowany przez organ sanitarne pismem z dnia 11 sierpnia 2006 r. Z przytoczonych wyżej przyczyn Sąd pierwszej instancji skargę oddalił na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm. - dalej zwanej p.p.s.a). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł H. P., zaskarżając go w całości i opierając skargę kasacyjną na zarzucie "naruszenia prawa materialnego poprzez nierozpoznanie istoty sprawy polegające na niedostatecznej analizie materiału dowodowego oraz błędne ustalenie stanu faktycznego". Wskazując na powyższy zarzut kasacji strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Uzasadniając skargę kasacyjną, występujący w imieniu skarżącego pełnomocnik podniósł, że nierozpoznanie istoty sprawy stanowi obrazę przepisów prawa materialnego. We wniesionej kasacji, jej autor zarzucił, iż wydane w sprawie opinie lekarskie cechuje jednostronne i wybiórcze podejście do całości publikacji o tej tematyce, a także zbytnie przywiązanie do statystyk. Zarówno publikacje Międzynarodowej Organizacji Badań nad Rakiem (IARC), jak i inne monografie specjalistów w tej dziedzinie, wskazują niezbicie, iż narażenie na występujące w środowisku pracy skarżącego może spowodować chorobę nowotworową układu krwiotwórczego. Zdaniem pełnomocnika strony wnoszącej kasację opinie wydane w niniejszej sprawie przez ośrodki badawcze nie zostały wydane po szczegółowej analizie indywidualnego przypadku skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W związku z treścią skargi kasacyjnej, a w szczególności z uwagi na sposób jej sformułowania koniecznym jest wyjaśnienie, iż charakter prawny skargi kasacyjnej różni się w sposób zasadniczy od skargi na ostateczną decyzję administracyjną wnoszonej do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Ustawodawca, wprowadzając w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązującej od dnia 1 stycznia 2004 r. przymus adwokacko-radcowski (art. 175 § 1 p.p.s.a.) postawił skardze kasacyjnej określone wymagania profesjonalne. Wśród tych wymagań najistotniejsze znaczenie ma przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie oraz wniosek o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia sądu pierwszej instancji z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Brak któregoś z tych istotnych elementów określonych jako elementy konstrukcyjne skargi kasacyjnej uniemożliwia rozpoznanie sprawy. W świetle art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania sądowego. Oznacza to związanie tego Sądu zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które winny dotyczyć ocenianego wyroku. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga więc nie tylko ich prawidłowego określenia w samej skardze, ale stosownie do art. 176 p.p.s.a. w ogóle ich przytoczenia. Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenie przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych zdaniem skarżącego przez Sąd, z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu oraz innych jednostek redakcyjnych (por. uzasadnienie postanowienia SN z dnia 7 kwietnia 1997 r., III CKN 29/97, OSNC 1997, nr 6-7, poz. 96, postanowienia NSA z dnia 8 marca 2004 r., FSK 41/04, ONSA WSA 2004, nr 1, poz. 9). Warunek przytoczenia podstaw zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody, zmuszające Sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis prawa autor kasacji miał na uwadze, podnosząc zarzut nieokreślonego naruszenia prawa materialnego, czy też zarzut naruszenia nie wskazanych przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny nie może domyślać się intencji skarżącego i formułować za niego zarzutów pod adresem zaskarżonego wyroku (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 22 lipca 2004 r., GSK 356/04, ONSA WSA 2004, nr 3, poz. 72, s. 142). Tylko prawidłowe, zgodne z art. 176 p.p.s.a. opracowanie skargi kasacyjnej pozwala na wyznaczenie granic, w ramach których nastąpi rozpoznanie sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny. Skarga kasacyjna nie spełniająca wymagań w tym zakresie podlega odrzuceniu na podstawie tej części art. 178 p.p.s.a., która odnosi się do skargi kasacyjnej "z innych przyczyn niedopuszczalnej". Taka sytuacja zachodzi w sprawie niniejszej. W skardze kasacyjnej wniesionej przez adwokata T. W. działającego w imieniu skarżącego H. P. ograniczono się do przedstawienia jako zarzutu "naruszenia prawa materialnego poprzez nierozpoznanie istoty sprawy polegające na niedostatecznej analizie materiału dowodowego oraz błędne ustalenie stanu faktycznego" bez wskazania jakiegokolwiek przepisu prawa, któremu w ocenie autora skargi kasacyjnej uchybił Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżony wyrok. Uzasadnienie samej skargi kasacyjnej wskazuje na zarzuty zmierzające do podważenia ustaleń dokonanych przez organ i zaakceptowanych przez Sąd pierwszej instancji, przy czym też nie wskazano na jakąkolwiek normę prawną, której uchybił zdaniem pełnomocnika strony skarżącej Sąd. Brak przytoczenia we wniesionej skardze kasacyjnej podstaw kasacji stanowi niespełnienie wymagań przepisanych dla skargi kasacyjnej, a przewidzianych w art. 176 p.p.s.a. i nie podlega sanacji. Z uwagi na to, że wymagania te są elementami konstrukcyjnymi, których brak uniemożliwia rozpoznanie sprawy, wobec tego skarga kasacyjna jako sporządzona z naruszeniem art. 176 p.p.s.a., na podstawie art. 178 p.p.s.a. podlega odrzuceniu, o czym też Naczelny Sąd Administracyjny orzekł.