II OSK 1205/24
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2024-12-11
Skład orzekający: Roman Ciąglewicz, Tomasz Zbrojewski, Grzegorz Antas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda Mazowiecki dopuścił się bezczynności w przedmiocie udostępnienia akt sprawy cudzoziemce, która złożyła wniosek o ich udostępnienie, a następnie skargę na bezczynność organu?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewoda Mazowiecki dopuścił się bezczynności przy rozpoznaniu wniosku skarżącej o udostępnienie akt sprawy. Sąd stwierdził, że organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do rozpoznania wniosku, ani nie wydał postanowienia o odmowie udostępnienia akt. Wobec tego, że organ nie zareagował na wniosek strony, należy przyjąć, że dopuścił się niedopuszczalnej zwłoki, którą strona mogła zwalczać poprzez wniesienie skargi. Sąd uchylił zaskarżony wyrok WSA i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku w terminie czternastu dni.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o udostępnienie akt sprawy dotyczącej zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Z uwagi na organizację pracy urzędu i brak możliwości komunikacji przez pełnomocnika, skarżąca nie mogła uzyskać dostępu do akt. Po dwuipółmiesięcznej zwłoce organu w rozpoznaniu wniosku, skarżąca złożyła ponaglenie, a następnie skargę na bezczynność Wojewody Mazowieckiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że organ nie dopuścił się bezczynności. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając bezczynność organu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i stwierdził, że Wojewoda Mazowiecki dopuścił się bezczynności przy rozpoznaniu wniosku skarżącej o udostępnienie akt sprawy, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Zobowiązał Wojewodę Mazowieckiego do rozpoznania wniosku skarżącej w terminie czternastu dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zasądził od Wojewody Mazowieckiego na rzecz S.M. kwotę 1037 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2024 r. sygn. akt IV SAB/Wa 223/23 w sprawie ze skargi S.M. na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie udostępnienia akt sprawy udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej 1. uchyla zaskarżony wyrok i stwierdza, że Wojewoda Mazowiecki dopuścił się bezczynności przy rozpoznaniu wniosku skarżącej z 12 czerwca 2023 r. o udostępnienie akt sprawy, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. zobowiązuje Wojewodę Mazowieckiego do rozpoznania wniosku skarżącej w terminie czternastu dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 3. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz S.M. kwotę 1037 (jeden tysiąc trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 stycznia 2024 r., IV SAB/Wr 223/23 oddalił skargę S. M. na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie udostępnienia akt sprawy.
W odniesieniu do ustaleń faktycznych i prawnych, które stały za wydanym orzeczeniem, Sąd I instancji stwierdził, że pismem z 17 sierpnia 2023 r., poprzedzonym ponagleniem, S. M. złożyła skargę na bezczynność Wojewody Mazowieckiego dotyczącą nierozpatrzenia przez wskazany organ wniosku cudzoziemki o udostępnienie w siedzibie urzędu akt sprawy prowadzonej pod sygn. WSC-V.6153.2842.2021. Pełnomocnik skarżącej wystąpił z takim żądaniem w piśmie z 12 czerwca 2023 r., albowiem sposób organizacji pracy Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie (dalej: MUW) wymusza uprzednie ustalenie terminu przeglądania akt. Nie ma on równocześnie możliwości założenia konta w systemie elektronicznym InPol (system nie pozwala na tworzenie kont przez pełnomocników, a jedynie przez cudzoziemców), przez co nie ma możliwości komunikowania się przez niego z organem. Powyższy wniosek pomimo, że powinien zostać rozpoznany niezwłocznie, nie doprowadził ani do udostępnienia stronie akt sprawy, ani do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 74 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej: k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie, wyjaśniając, że sporne żądanie zostało zgłoszone w toku postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącej z 21 grudnia 2021 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Wobec uchylenia przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: SUdSC) decyzją z 3 stycznia 2023 r., nr DL.WIPO.410.1559.2022/EK wydanej przez Wojewodę Mazowieckiego decyzji z 27 czerwca 2022 r., nr WSC-V.6153.2842.2021 organ ten został zobowiązany do ponownego rozpatrzenia wniosku cudzoziemki. Wojewoda Mazowiecki zauważył, że 24 sierpnia 2023 r. pracownik organu w rozmowie telefonicznej z pełnomocnikiem cudzoziemki ustalił termin udostępnienia akt sprawy na dzień 28 sierpnia 2023 r., w wyznaczonym terminie pełnomocnik skarżącej ani skarżąca jednakże nie stawili się. Organ wskazał, że przepisy prawa nie przewidują konkretnego terminu dla udostępnienia akt sprawy. Nie znajdują tu zastosowania terminy określone w art. 35 k.p.a. Udostępnienie akt sprawy jest czynnością o charakterze technicznym. Pismem z 12 grudnia 2023 r. pełnomocnik skarżącej podniósł, że organ podjął wymagane czynności dopiero po wniesieniu skargi, albowiem nawiązał z nim kontakt telefoniczny dopiero 21 sierpnia 2023 r. Wówczas ustalono, że akta zostaną udostępnione 28 sierpnia 2023 r. w siedzibie organu. Pełnomocnik w ustalonym dniu, jak wyjaśnił, stawił się, niemniej akta nie zostały mu udostępnione. Stanowisko służące do obsługi interesantów było nieobsadzone, a inni pracownicy nie umieli udzielić mu pomocy, na dowód czego załączył dwa zdjęcia (zrzuty z ekranu) z 28 sierpnia 2023 r.
Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że złożona przez cudzoziemkę skarga pozostaje dopuszczalna, jednakże nie jest zasadna, albowiem Wojewodzie Mazowieckiemu nie można przypisać bezczynności. Sąd I instancji wyjaśnił, że twierdzeniom pełnomocnika skarżącej o nieobsadzeniu stanowiska służącego do obsługi interesantów przeczy znajdująca się na k. 117 akt adm. adnotacja, z której wynika, iż pełnomocnik nie stawił się w wyznaczonym terminie. Zdjęcie (a raczej wydruk ekranu) załączone do pisma procesowego z 12 grudnia 2023 r., wskazuje bliżej nieokreślone stanowisko, w nieokreślonym miejscu z godziny 11:19 oraz 11:31 w dniu 28 sierpnia 2023 r., a zatem już po terminie udostępnienia akt sprawy telefonicznie ustalonym na godzinę 11:00 dnia 28 sierpnia 2023 r. z pracownikiem organu. Sąd przywołał treść art. 12 § 1 i art. 35 k.p.a., zauważając, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, gdy strona złożyła wniosek o udostępnienie akt i następnie – jak można przypuszczać – oczekiwała na informację od organu wyrażającą stanowisko organu w tym zakresie. Należy jednak mieć na uwadze, że w przypadku pozytywnego rozpatrzenia takiego wniosku, wystarczy że – w razie gdy strona pojawi się w urzędzie celem uzyskania dostępu do akt – organ te akta udostępni. Ustawodawca nie nakłada bowiem na organ obowiązku wysyłania jakiejkolwiek informacji (ani ustnej, ani pisemnej, ani telefonicznej), że organ godzi się na udostępnienie akt stronie. W sytuacji zatem, gdy organ nie wydał postanowienia w trybie art. 74 k.p.a., należy domniemywać, że organ "wyraża" gotowość udostępnienia akt podmiotowi składającemu wniosek w każdym czasie. Musi on tylko "chcieć" z tego prawa skorzystać, artykułując swe żądanie. Przy czym musi się to odbyć w siedzibie organu, albowiem to tam akta są przechowywane. W rozpoznanej sprawie brak jest jednak informacji, że strona poza złożeniem wniosku, dokonała jakichkolwiek czynności celem wyegzekwowania swoich praw. Wręcz przeciwnie, z przedstawionej sekwencji zdarzeń wynika, że strona czekała biernie. Sąd I instancji wyjaśnił, że z informacji dostępnej na stronie internetowej wynika, iż wglądu do akt sprawy można dokonać po uprzednim internetowym zarezerwowaniu terminu, co ma oczywiście usprawiedliwienie w dużej ilości spraw rozpatrywanych przez organ. Jakkolwiek pełnomocnik skarżącej wybrał tradycyjną drogę pisemną ubiegania się o realizację uprawnienia w zakresie wglądu do akt sprawy, to nie czyni to zasadnym zarzutu bezczynności organu dotyczącej rozpoznania tego wniosku, skoro okoliczności nie wskazują, że intencją organu była odmowa udostępnienia akt.
S. M. złożyła skargę kasacyjną, którą zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 73 § 1 w zw. z art. 35 § k.p.a. poprzez oddalenie skargi na bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie akt postępowania w sytuacji, w której na dzień złożenia skargi Wojewoda Mazowiecki nie podjął żadnych czynności zmierzających do rozpoznania złożonego wniosku;
2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 73 § 1 i art. 35 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi na bezczynność organu w sytuacji, w której organ nie umożliwił skarżącej realnego dostępu do akt sprawy;
3) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 72 k.p.a. poprzez oddalenie skargi na bezczynność w oparciu m.in. o treść adnotacji znajdującej się na k. 117 akt adm. w sytuacji, w której adnotacja ta nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 72 k.p.a.;
4) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, z jakich względów Sąd I instancji uznał za wiarygodną treść notatki urzędowej sporządzonej 28 sierpnia 2023 r. przez pracownika organu, mającej świadczyć o tym, że w tym dniu nikt nie stawił się w celu zapoznania z aktami sprawy, natomiast za niewiarygodne w tym zakresie uznano stanowisko zawodowego pełnomocnika skarżącej, udokumentowanego dodatkowo dokumentacją fotograficzną, z którego wynikało, że w wyznaczonym terminie stanowisko do obsługi interesantów w zakresie przeglądania akt pozostawało nieuzasadnione;
5) art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której wobec rozbieżności stanowiska pełnomocnika zawartego w piśmie procesowym z 12 grudnia 2023 r. oraz treści notatki urzędowej znajdującej się na k. 117 akt adm. niezbędne było przeprowadzenie postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia istotnych wątpliwości co do rzeczywistego stawiennictwa pełnomocnika w siedzibie organu w wyznaczonym terminie;
6) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia w taki sposób, że zawiera ono wewnętrze sprzeczności, albowiem z jednej strony Sąd I instancji wskazuje na sposób zorganizowania obsługi dostępu do akt sprawy w MUW w taki sposób, że ich udostępnienie wymaga wcześniejszego ustalenia terminu przeglądania akt, a z drugiej strony zarzuca pełnomocnikowi strony, iż ten przed złożeniem pisemnego wniosku nie podejmował żadnych działań zmierzających do zaznajomienia się z aktami sprawy, w szczególności nie stawił się osobiście w siedzibie organu i nie zażądał ich udostępnienia.
Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, oświadczając, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjne zważył, co następuje:
Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że została ona oparta przez skarżącą kasacyjnie na uzasadnionej podstawie, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty w niej postawione pozostają trafne.
Odmówić trafności trzeba w pierwszym rzędzie zarzutom naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne wymienione w powyższym przepisie, co umożliwia kontrolę instancyjną wydanego orzeczenia. Ocena prawna Sądu, pozostawiając na boku kwestię jej poprawności, pozwala na poznanie argumentów, których rozważenie przez Sąd skutkowało przyjęciem, że Wojewoda Mazowiecki, wbrew twierdzeniu zamieszczonemu w skardze, nie pozostaje w bezczynności. Uznawanie wniosków, którymi posłużył się Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku celem sformułowania zamieszczonej w nim oceny prawnej za nieprzekonujące nie stanowi o naruszeniu przez Sąd art. 141 § 4 p.p.s.a.
Podobnie ocenić trzeba zarzut odwołujący się do nieskorzystania przez Sąd z kompetencji polegającej na przeprowadzeniu w toku postępowania sądowego uzupełniającego postępowania dowodowego, jeżeli z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika brak niezbędności podjęcia tego działania przez Sąd, dyktowany niepowstaniem w sprawie istotnych wątpliwości odnośnie do prawidłowości działania organu. Przypomnienia wymaga, że przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie, z którymi nie zgadza się strona skarżąca.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istotnego znaczenia dla kierunku rozstrzygnięcia sprawy zarzucanej Wojewodzie Mazowieckiemu bezczynności nie ma ocena wiarygodności notatki urzędowej sporządzonej przez pracownika organu w dniu 28 sierpnia 2023 r., w tym kwestia spełniania przez nią wymagań przewidzianych w art. 72 § 1 k.p.a. Zgodzić się bowiem należy z tym zarzutem skargi kasacyjnej, który wskazuje, że niepodjęcie przez organ czynności zmierzających do wypowiedzenia się odnośnie do zgłoszonego przez skarżącą żądania udostępnienia w siedzibie MUW akt sprawy nakazywało w sprawie przyjąć, że powyższe zaniechanie, stanowiąc formę bezczynności, powinno być kwalifikowane jako równoważne dopuszczeniu się przez Wojewodę Mazowieckiego niedopuszczalnej zwłoki, którą strona mogła zwalczać poprzez wniesienie skargi.
Sposób zareagowania przez Wojewodę Mazowieckiego na skierowanie sporu przez cudzoziemkę w dniu 21 sierpnia 2028 r. na drogę sądową, czego wyrazem było telefoniczne skontaktowanie się pracownika organu w dniu 25 sierpnia 2023 r. z pełnomocnikiem skarżącej nakierowane na ustalenie terminu, w którym tenże mógłby zapoznać się z aktami sprawy, o ile mógł podlegać rozważeniu przez Sąd na płaszczyźnie wyznaczonej przez dyspozycję art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (ocena, czy zachodzi konieczność zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu albo dokonania wymaganej czynności), o tyle wskazane zachowanie organu, mające charakter następczy względem powstałego stanu bezczynności, nie mogło determinować stanowiska, jakie Sąd był zobowiązany w sprawie sformułować na gruncie treści art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Wymaga zauważenia, że w ramach postępowania dotyczącego udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE cudzoziemka ubiegająca się o takie zezwolenie na podstawie wniosku z 21 grudnia 2021 r. dysponowała prawem zapoznania się z aktami prowadzonego w tym przedmiocie postępowania administracyjnego (art. 73 § 1 k.p.a.). Z omawianego uprawnienia strona może korzystać w toku postępowania oraz po jego zakończeniu. Korelatem tego uprawnienia strony jest odpowiadający mu obowiązek spoczywający na organie administracji publicznej związany z wymogiem rozstrzygnięcia, w jakim zakresie strona może korzystać z zasady jawności akt sprawy administracyjnej. Żądanie umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, jak trafnie przyjął Sąd I instancji, może być załatwione przez organ albo poprzez czynność materialno-techniczną w postaci udostępnienia stronie akt, albo poprzez wydanie postanowienia o odmowie dokonania tejże czynności na podstawie art. 74 § 2 k.p.a.
Z akt administracyjnych kontrolowanej sprawy nie wynika, aby Wojewoda Mazowiecki po wpływie wniosku skarżącej z 12 czerwca 2023 r. o udostępnienie w siedzibie urzędu akt sprawy prowadzonej pod sygn. WSC-V.6153.2842.2021 nadał mu prawidłowo stosowny bieg. Organ ani nie poinformował bowiem skarżącej o możliwości udostępnienia akt i terminie, w jakim może to nastąpić, ani nie wskazał, że jest to niemożliwe, wydając w tym przedmiocie postanowienie odmowne, które po jego doręczeniu przyjęte powody takiej decyzji procesowej organu pozwalałyby stronie poddać kontroli instancyjnej, a następnie kontroli sądowej (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.).
Odrzucić należy założenie, na którym oparł się Sąd I instancji, przyjmujące, że pismo skarżącej z 12 czerwca 2023 r. stanowiło pismo informujące organ o intencjach strony, które powinny materializować się poprzez podjęcie przez nią próby wyegzekwowania swojego uprawnienia. Jego trafność podważają już ujawnione w wystąpieniu powody zwrócenia się przez pełnomocnika cudzoziemki o "dostęp do akt sprawy" w formie ujętej w ww. piśmie, wynikające z przyjętych przez organ w MUW zasad udostępniania cudzoziemcom akt spraw prowadzonych z ich udziałem, które nie tylko udaremniają możliwość stawienia się w dowolnie wybranym przez stronę czasie w siedzibie organu w celu skorzystania z uprawnienia polegającego na wglądzie w akta administracyjne sprawy, ale także miały uniemożliwiać dokonanie przez pełnomocnika strony rezerwacji terminu przez system informatyczny, czego Wojewoda Mazowiecki, przedstawiając swoje stanowisko procesowe, nie podważył.
W piśmiennictwie trafnie zauważa się, że postacie czynności udostępniania akt, które wykonuje organ administracji publicznej, mają charakter czynności techniczno-procesowych, które z reguły wywołują skutki prawne w różnych sferach, przy czym już w ich naturze tkwi element złożoności wynikającej z tego, iż działanie organu nie sprowadza się do jednostkowej czynności o ustalonym charakterze prawnym, lecz ma związek ze swoistym łańcuchem działań - zespołem czynności, wykonywanych zwykle w określonej kolejności (G. Łaszczyca, Akta sprawy w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2014, s. 180 i n.).
I o ile ma rację Sąd I instancji, przyjmując, że sprawowana przez sąd administracyjny kontrola zachowania organu nie może w całości abstrahować od określonych aspektów technicznych wykonywania czynności udostępniania akt sprawy, mających na celu zapewnienie sprawności działania organu administracji publicznej, o tyle jeżeli określone ustalenia organizacyjne przyjmowane w formie aktów wewnętrznych wywołują istotne utrudnienia w prawie wglądu w akta sprawy tak, że należy je postrzegać jako ograniczenie ww. uprawnienia, Sąd poddając rozważeniu zarzucaną organowi bezczynność nie powinien tychże czynników pomijać. A tak w rozpatrywanym przypadku stało się wskutek traktowania zwłoki organu w załatwieniu skierowanego do niego żądania jako formy konkludentnej jego "gotowości" na udostępnienie akt wraz z obarczeniem winą za nieskorzystanie z wyrażonej w ten sposób "zgody" samej strony, co pozbawiło jakiegokolwiek znaczenia problem opisany w treści wniosku strony z 12 czerwca 2023 r. Dostosowanie prawa strony do wymogów współczesności opartych na stosowaniu nowych technologii powinno niewątpliwie uwzględniać ekonomikę procesową, musi mieć jednakże również na uwadze zapewnienie przestrzegania przez organ właściwych standardów proceduralnych (por. A. Paduch, Dostęp do akt administracyjnych jako prawo strony, ZNSA 2021, nr 5, s. 73).
"Sekwencja zdarzeń", do której nawiązał Sąd w zaskarżonym wyroku, pozwala, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, mówić o bierności, jaką dotknięte było zachowanie organu a nie skarżącej, która wobec dwuipółmiesięcznej zwłoki w podjęciu przez organ jakichkolwiek czynności zmierzających do załatwienia jej pisemnego wniosku, złożyła ponaglenie, a następnie skargę do Sądu. Bierność może przybrać formę kwalifikowanego zaniechania, tj. bezczynności związanej z brakiem wykonania ciążącego na organie administracji publicznej prawnego obowiązku i taką kwalifikację powinno się niewątpliwie nadać zaistniałemu w kontrolowanej sprawie stanowi opieszałości Wojewody, uwzględniając, że termin załatwienia wniosku strony o udostępnienie akt sprawy powinien być określony na podstawie art. 35 § 1 k.p.a. stosowanego per analogiam, a zatem wymagane działanie organu powinno nastąpić, co do zasady, bez zbędnej zwłoki (por. wyrok NSA z 9 marca 2023 r., II OSK 1746/22).
Sprawa udostępnienia akt nie jest samodzielną sprawą administracyjną, postępowanie w sprawie udostępnienia akt ma bowiem charakter postępowania incydentalnego, zależnego od postępowania prowadzonego w sprawie głównej. W kontekście powyższego wymaga zauważenia, że żądaniu skarżącej powinna była zostać przypisana przez Sąd I instancji doniosłość procesowa. Zostało ono poprzedzone pismami skarżącej z 26 lutego 2023 r. (k. 99 akt adm.), 30 marca 2023 r., (k. 101 akt adm.) i 4 maja 2023 r. (k. 103 akt adm.), które nakierowane były na określenie stanu sprawy po zwrocie akt do organu I instancji w następstwie wydania przez SUdSC decyzji z 3 stycznia 2023 r., co stało na przeszkodzie, by znaczną zwłoką mogło zostać objęte wystąpienie strony, która zwróciła się z prośbą o dostęp do akt, obawiając się podjęcia przez organ ponownie rozstrzygnięcia naruszającego jej interes prawny.
Wskazywanie przez Wojewodę Mazowieckiego na znaczną liczbę prowadzonych postępowań, których konieczność zakończenia obciąża organ, co obejmuje również wymóg ustosunkowania się do zgłaszanych przez strony żądań zapoznania się z aktami dotyczących ich spraw, ma swoją wymowę, niemniej treść odpowiedzi na skargę nie potwierdza, by stwierdzone zaniechanie rozpatrzenia bez zbędnej zwłoki wniosku skarżącej było determinowane wyłącznie ww. czynnikami, jeżeli organ swoje stanowisko w sprawie sprowadził do prostej konkluzji, że do zagadnienia udostępnienia akt stronie nie mają zastosowania określone kodeksowo terminy, wobec czego organ administracji nie może ich przekroczyć.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i uznając sprawę za dostatecznie wyjaśnioną stwierdził, że Wojewoda Mazowiecki dopuścił się bezczynności przy rozpoznaniu wniosku skarżącej, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, przy czym, uwzględniając przebieg podejmowanych czynności, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnionym było zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku skarżącej w terminie czternastu dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło