II OSK 1219/11

Dnia 9 listopada 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska sędzia NSA Andrzej Gliniecki /spr./ sędzia del. WSA Mariola Kowalska Protokolant Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 1558/09 w sprawie ze skargi E. D. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 1558/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę E. D. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Jak wynika z akt sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Limanowej decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z ust. 4 Prawa budowlanego nakazał J. i E. D. rozbiórkę tymczasowego obiektu budowlanego, związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą, na działce nr [...], w W. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z dnia 14 czerwca 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 376/06 oddalił skargę E. i J. D. na ww. decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] grudnia 2005 r. Przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego PINB upomnieniem z dnia [...] czerwca 2006 r., wezwał zobowiązanych do wykonania obowiązku wynikającego ze wskazanej powyżej decyzji PINB z dnia [...] listopada 2005r., znak: [...]. Następnie, z uwagi na niewykonanie nałożonego obowiązku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Limanowej wydał w dniu [...] lutego 2009 r. tytuł wykonawczy nr [...]. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Limanowej postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r., znak: [...], nałożył na zobowiązanych grzywnę w wysokości 10.000,00 zł w celu przymuszenia ich do wykonania nałożonego na nich obowiązku rozbiórki wraz z opłatą za wydanie postanowienia w wysokości 68,00 zł. W wyniku zażalenia wniesionego na powyższe postanowienie przez E. i J. D., MWINB postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r. znak: [...], uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Pismem z dnia 23 lutego 2009 r. E. i J. D. zgłosili zarzut w sprawie prowadzonej wobec nich egzekucji administracyjnej, wnosząc o umorzenie postępowania, gdyż nie istnieje obowiązek wynikający z tytułu wykonawczego (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.). W dniu 30 marca 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przeprowadził kontrolę (oględziny) i stwierdził, że obiekt, którego rozbiórkę nakazano istnieje, jednak został wyposażony w koła. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Limanowej postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. znak: [...], na podstawie art. 34 § 1 w związku z art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – dalej u.p.e.a. uznał wniesiony przez zobowiązanych zarzut nieistnienia obowiązku za bezzasadny. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli E. i J. D. Po rozpatrzeniu zażalenia Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr: [...], w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 23 § 1 i 4 u.p.e.a. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy wskazując, iż zarzut nieistnienia obowiązku, wymieniony w art. 33 pkt 1 u.p.e.a., oznacza sytuację, w której obowiązku w ogóle nie było. Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Organ II instancji nie zgodził się z twierdzeniem skarżących, iż – na skutek dokonanych przez nich robót – na posesji znajduje się już inny obiekt, nieobjęty nakazem rozbiórki i w związku z tym prowadzone postępowanie egzekucyjne jest bezprzedmiotowe. Zdaniem MWINB, fakt zamontowania kół w przedmiotowym obiekcie nie powoduje zmiany jego charakteru. W dalszym ciągu jest to ten sam tymczasowy obiekt budowlany znajdujący się na działce ewidencyjnej nr [...] w miejscowości W., o którym mowa w egzekwowanej decyzji PINB z dnia [...] listopada 2005 r. znak: [...]. E. i J. D. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na ww. postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] sierpnia 2010 r. Postanowieniem z dnia 22 lutego 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 1558/09 WSA w Krakowie odrzucił skargę J. D. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 listopada 2010 r. sygn. akt II OSK 2285/10 oddalił skargę kasacyjną od ww. postanowienia Sądu z dnia 22 lutego 2010 r. Po rozpoznaniu skargi E. D. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z dnia 8 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 1558/09, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., oddalił skargę. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd wskazał, że zgłaszając w postępowaniu egzekucyjnym zarzuty skarżący wnieśli o umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu nieistnienia obowiązku objętego decyzją rozbiórkową, twierdząc, że w wyniku dokonanych prac, na ich działce nie ma już tymczasowego obiektu budowlanego lecz wyposażona w koła, przewoźna przyczepa i wskazali jako podstawę prawną przepis art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Określając w cytowanej ustawie zasady postępowania egzekucyjnego, ustawodawca w art. 29 § 1 ustawy określił obowiązek organu egzekucyjnego badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej, a zakazał organowi egzekucyjnemu badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie zarzut nieistnienia obowiązku objętego decyzją w przedmiocie rozbiórki dotyczy właśnie konieczności badania podstawy prawnej decyzji, stanowiącej podstawę wydania tytułu egzekucyjnego albowiem skarżący opierają zarzut nieistnienia obowiązku na twierdzeniu, że tymczasowego obiektu budowlanego już nie ma. W art. 33 pkt 1 u.p.e.a. wymienia się jako podstawę zarzutu "nieistnienie obowiązku", jednak tak sformułowanego przepisu nie można interpretować w oderwaniu od treści pozostałych przepisów. Zgodnie bowiem z przepisem art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tyt. wykonawczym, a zarzut jest formułowany jako skierowany na badanie zasadności decyzji, będącej podstawą tyt. wykonawczego, odmowa uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym jest zasadna. W przypadku zgłoszenia zarzutu nieistnienia obowiązku organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem – tak jak w niniejszej sprawie PINB – ogranicza się jedynie do formalnej kontroli, czy ww. akt istnieje w obrocie prawnym. Odnosząc się do zarzutów skarżących, Sąd po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie ma żadnych wątpliwości, iż egzekwowany obowiązek, wbrew twierdzeniom skarżących, istnieje, a fakt przytwierdzenia do ww. tymczasowego obiektu budowlanego kół nie świadczy o tym, że obowiązek ten przestał istnieć, tylko o tym, że w sposób nieudolny podjęto próbę obejścia prawa i ucieczki przed wykonaniem nakazu rozbiórki. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku WSA w Krakowie z dnia 8 lutego 2011 r. wniosła E. D. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 33 pkt 5 i art. 59 § 5 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia przez organ administracji publicznej w toku postępowania wskazanych przepisów administracyjnego postępowania egzekucyjnego, poprzez nie umorzenie postępowania egzekucyjnego wobec faktycznej niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym nałożonego decyzją PINB z dnia [...] listopada 2005 r.; 2) art. 144 § 4 p.p.s.a. poprzez przedstawienie stanu sprawy niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy przez uznanie, że istnieje egzekwowany wobec skarżącej obowiązek. Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Krakowie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, gdyż żaden z przepisów wskazanych w petitum skargi kasacyjnej, nie został naruszony zaskarżonym wyrokiem. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, iż nie było żadnych podstaw do uwzględnienia zgłoszonego zarzutu, a co za tym idzie do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przyłączenie kół do obiektu budowlanego objętego tytułem wykonawczym, gdyby nawet coś zmieniało pod względem technicznym, nie może świadczyć o nieistnieniu obowiązku w rozumieniu art. 33 pkt 1 u.p.e.a., gdyż w dalszym ciągu jest to ten sam obiekt budowlany, o którym mowa w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Limanowej z dnia [...] listopada 2005 r. Powołując się w skardze kasacyjnej na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 33 pkt 5 u.p.e.a., pełnomocnik skarżącej faktycznie zmienił podstawę zarzutu, który podnoszono w pierwszej instancji kontroli sądowej; to tym bardziej nie może być skuteczne przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej. Mając na uwadze okoliczności tej sprawy, należałoby raczej brać pod uwagę faktyczną niewykonalność (możliwość) poruszania się obiektu budowlanego z zamontowanymi kołami po drogach publicznych, niż faktyczną niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, nałożonego decyzją PINB z dnia [...] listopada 2005 r., jak to się twierdzi w pkt 1 skargi kasacyjnej. Zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., mało że jest niezasadny z punktu widzenia brzmienia tego przepisu, to nie został w żaden sposób uzasadniony. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć w wojewódzkim sądzie administracyjnym stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.