II OSK 1258/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 2085/19 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 27 maja 2019 r. nr KOC/1677/Ar/19 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 grudnia 2019 r. IV SA/Wa 2085/19 oddalił skargę A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 27 maja 2019 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z 29 stycznia 2019 r. odmawiającej tej Spółce ustalenia warunków zabudowy dla budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami w parterze na działce nr [...] położonej przy ul. [...] w W. W ocenie Sądu pierwszej instancji decyzja Prezydenta m. st. Warszawy została skutecznie doręczona pełnomocnikowi Spółki w dniu 8 lutego 2019 r., zatem odwołanie nadane 25 lutego 2019 r. zostało wniesione po terminie. Przesyłka została zaadresowana na nazwisko osoby będącej pełnomocnikiem Spółki i adres wskazany przez tego pełnomocnika. Odebrała ją osoba, która według oświadczeń Spółki była asystentką pełnomocnika. Zdaniem Sądu w sprawie nie miały miejsca okoliczności uzasadniające brak winy strony czy jej pełnomocnika w uchybieniu temu terminowi. Skargę kasacyjną złożyła A. Sp. z o.o. z siedzibą w W., zaskarżając wyrok w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, względnie o uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi, a ponadto zasądzenie kosztów postępowania. Podniesiono zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 145 §1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej "p.p.s.a." w zw. z art. 7, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 860 §1 k.c. polegające na ustaleniu, że decyzja Prezydenta m. st. Warszawy została w sposób prawidłowy doręczona pełnomocnikowi skarżącej spółki 8 lutego 2019 r., a Spółka z własnej winy wniosła odwołanie od tej decyzji z uchybieniem terminu, podczas gdy prawidłowe zastosowanie zarzucanych przepisów powinno doprowadzić do wniosku, że przesyłka zawierająca ww. decyzję została doręczona w trybie nieprzewidzianym dla doręczeń wspólnikom spółki cywilnej oraz została odebrana przez osobę nieupoważnioną, tym samym nie została doręczona w sposób prawidłowy 8 lutego 2019 r., pełnomocnik Spółki zapoznał się z jej treścią dopiero 11 lutego 2019 r., decyzja została doręczona pozostałym stronom w terminie późniejszym niż asystentce pełnomocnika Spółki, w rezultacie czego Spółka wniosła odwołanie w terminie, względnie Spółka nie ponosi winy w uchybieniu temu terminowi; 2. art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 45 w zw. z art. 29 w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. polegające na niewłaściwej wykładni tych przepisów i przyjęciu, że spółka cywilna stanowi jednostkę organizacyjną w rozumieniu art. 45 k.p.a. i w konsekwencji pisma w postępowaniu administracyjnym mogą zostać doręczone pełnomocnikowi prowadzącemu działalność w formie spółki cywilnej w lokalu pełniącym funkcję siedziby spółki cywilnej, do rąk osoby upoważnionej do odbioru pism, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów powinna prowadzić do przyjęcia, że przedsiębiorstwo prowadzone przez osoby fizyczne w ramach spółki cywilnej nie jest jednostką organizacyjną, o której mowa w art. 45 k.p.a.; 3. art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 129 § 2 w zw. z art. 58 § 1 i 2 w zw. z art. 134 k.p.a. polegające na ustaleniu, że Spółka wniosła z własnej winy odwołanie z uchybieniem terminu, podczas gdy z uwagi na nieprawidłowe doręczenie decyzji organu I instancji przyjąć należy, że Spółka wniosła odwołanie w terminie, względnie nie wniosła odwołania w terminie bez własnej winy; 4. art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 129 § 2 w zw. z art. 45 w zw. z art. 29 w zw. z art. 40 § 2 w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. polegające na przyjęciu, że odwołanie zostało wniesione po terminie podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów powinna prowadzić do przyjęcia, że termin do wniesienia odwołania dla strony, która została pozbawiona udziału w postępowaniu w I instancji z powodu niedoręczenia jej decyzji, liczy się od dnia doręczenia stronom, które brały udział w postępowaniu, wobec czego stwierdzić należało, że Spółka wniosła odwołanie w terminie, względnie organ powinien potraktować odwołanie Spółki jako wniosek o wznowienie postępowania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259) dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna okazała się niezasadna. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). W pierwszej kolejności wskazać należy, że zaskarżone postanowienie wydano na podstawie art. 58 i art. 59 k.p.a., które przewidują możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności, których uchybienie wywołuje negatywne dla strony skutki procesowe. Warunkiem sine qua non pozytywnego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania jest jednoznaczne i niebudzące wątpliwości ustalenie organu, że do uchybienia terminu w ogóle doszło, a co za tym idzie, decyzja od której przysługuje odwołanie została skutecznie stronie doręczona. W rozpoznawanej sprawie decyzją z 29 stycznia 2019 r. Prezydent m. st. Warszawy odmówił ustalenia skarżącej spółce warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami w parterze na działce nr [...] położonej przy ul. [...] w W. Decyzja została doręczona pełnomocnikowi spółki, T. T. na adres podany w piśmie z 21 listopada 2018 r. (k. 105 akt adm.). Ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru tej decyzji wynika, że odebrała ją w dniu 8 lutego 2019 r. A. ("O.") K., jako "pełnoletni domownik". Nie są zasadne zarzuty skargi kasacyjnej kwestionujące prawidłowość tego doręczenia. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki wynika, że odebrała ją osoba będąca dorosłym domownikiem. Na ww. dokumencie nie ma żadnych dopisków wskazujących, że osoba odbierająca była w rzeczywistości asystentką (pracownikiem) adresata (pełnomocnika strony). Co więcej, taka informacja nie wynika również z treści pełnomocnictwa udzielonego T. T. (k. 103, 104 akt adm.) ani z pisma z dnia 21 listopada 2018 r. Ani w pełnomocnictwie, ani w ww. piśmie nie wskazano również, że pełnomocnik prowadzi działalność gospodarczą (w formie spółki cywilnej czy jakiejkolwiek innej). Nie podano też, że adres wymieniony przez tego pełnomocnika jest miejscem prowadzenia działalności gospodarczej przez tą osobę. Informacja taka nie wynikała również z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru poprzedniej przesyłki kierowanej do pełnomocnika, tj. zawiadomienia z 20 grudnia 2018 r. Również na tym dokumencie podpisała się A. K. jako "pełnoletni domownik". W tym stanie rzeczy wszelkie twierdzenia strony skarżącej kasacyjnie odnośnie błędnego doręczenia przesyłki asystentce pełnomocnika są chybione. Przesyłka została doręczona pełnomocnikowi - osobie fizycznej, na adres przez tę osobę podany, a odebrana została przez osobę podającą się za pełnoletniego domownika. Taka informacja została zaznaczona (przez podkreślenie) na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, zarówno tym dotyczącym przesyłki z decyzją, jak i poprzedniej. Dokumenty te mają walor dokumentów urzędowych. Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Stosownie do art. 43 zd. pierwsze k.p.a., w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. W niniejszej sprawie decyzję doręczono w sposób prawidłowy i skuteczny w dniu 8 lutego 2019 r., co za tym idzie, spółka, składając odwołanie 25 lutego 2019 r., uchybiła terminowi do jego wniesienia. Nieusprawiedliwione są również zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące braku winy spółki i jej pełnomocnika w uchybieniu temu terminowi. Podkreślić należy, że dla zastosowania art. 58 k.p.a. powinny być spełnione następujące cztery przesłanki. Pierwszą przesłanką przywrócenia terminu jest wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu. Drugą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Trzecią przesłanką przywrócenia terminu jest dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Czwartą przesłanką jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin, np. wniesienie odwołania. Okolicznością uzasadniającą brak winy strony nie jest z pewnością wyjazd zagraniczny pełnomocnika i związany z tym brak możliwości osobistego odbioru korespondencji. Załączony do wniosku o przywrócenie terminu (k. 132) wydruk biletów lotniczych jest opatrzony datą 31 grudnia 2018 r., co wskazuje, że wyjazd został zaplanowany z wyprzedzeniem, nie była to okoliczność niespodziewana. Istniała zatem możliwość zabezpieczenia się czy to poprzez udzielenie pełnomocnictwa substytucyjnego, czy zawiadomienie organu o tym, że doręczeń należy dokonywać w tym okresie na inny adres (np. innego pełnomocnika czy adres spółki), czy wreszcie zapewnienie, że podczas jego zaplanowanej nieobecności, pod wskazanym przez niego adresem, będzie osoba upoważniona do odbioru korespondencji, a osoby do tego nieupoważnione, takiej korespondencji odbierać nie będą. Z powyższych względów uznać należy, że Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia zarzucanych mu przepisów art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 860 §1 k.c., art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 45 w zw. z art. 29 w zw. z art. 40 § 2 k.p.a., art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 129 § 2 w zw. z art. 58 § 1 i 2 w zw. z art. 134 k.p.a. ani art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 129 § 2 w zw. z art. 45 w zw. z art. 29 w zw. z art. 40 § 2 w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.