II OSK 1406/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku [...] w K. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie ze skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 119/23 w sprawie ze skargi W.F. i P.F. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 23 listopada 2022 r., znak: WI-I.7840.10.1.2021.PL w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić wniosek. Pismem z 10 lipca 2024 r. [...] z/s w K. (dalej powoływane jako: Stowarzyszenie) wniosło o dopuszczenie do udziału w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie ze skargi kasacyjnej [...] sp. z o.o. z/s w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie z 24 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 119/23, w sprawie ze skargi W.F. i P.F. na decyzję Wojewody Małopolskiego z 23 listopada 2022 r., znak: WI-I.7840.10.1.2021.PL, w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dla inwestycji obejmującej: budowę stacji bazowej [...] wraz z wewnętrzną linią zasilającą, na działce nr ewid. [...] położnej w [...], jedn. ewid. [...], obręb ewid.: Nr [...], [...]), zwanej dalej "inwestycją". W uzasadnieniu wniosku wskazano, że sprawa dotyczy zakresu regulaminowej działalności Stowarzyszenia, a ponadto za powyższym żądaniem przemawiać ma interes społeczny (w tym interes strony skarżącej). Żądanie służy zapewnieniu kontroli społecznej nad postępowaniem. Organizacja wskazuje, że § 6 pkt d, e, f, g, j i q regulaminu Stowarzyszenia świadczą o tym, że sprawa dotyczy zakresu regulaminowej działalności stowarzyszenia. Szczególnie wymowne mają być punkty f i g, które odpowiednio brzmią, że: celami stowarzyszenia są "przeciwdziałanie zagrożeniom ze strony instalacji rozumianych zgodnie z ustawą Prawo ochrony środowiska oraz obiektów budowlanych, budowli, urządzeń budowlanych rozumianych zgodnie z ustawą Prawo budowlane, masztom antenowym oraz innych przedsięwzięć, wyrobów, systemów, technologii i urządzeń wytwarzających lub przyczyniających się do wytwarzania lub mogących wytwarzać czynniki szkodliwe lub potencjalnie szkodliwe dla środowiska i zdrowia publicznego (w tym np. pola elektromagnetyczne, infradźwięki)" i "przeciwdziałanie budowie, rozbudowie, przebudowie, montażu, zakładaniu, modernizowaniu i użytkowaniu oraz projektowaniu, powstawaniu, produkcji i promowaniu instalacji rozumianych zgodnie z ustawą Prawo ochrony środowiska oraz obiektów budowlanych, budowli, urządzeń budowlanych rozumianych zgodnie z ustawą Prawo budowlane, masztom antenowym oraz innych przedsięwzięć, wyrobów, systemów, technologii i urządzeń przyczyniających się do wytwarzania lub wytwarzających czynniki jakkolwiek oddziałujące na środowisko i zdrowie publiczne (w tym np. pola elektromagnetyczne, infradźwięki), jeżeli nie istnieją niezbite dowody nieszkodliwości dla środowiska i zdrowia publicznego wytwarzanych przez nie czynników i innych skutków ich funkcjonowania". Organizacja nie zgadza się na powstanie ww. stacji bazowej, podkreślając że tego typu inwestycje ze swej natury są szkodliwe dla środowiska i zdrowia publicznego oraz zaburzają ład przestrzenny, czemu stowarzyszenie przeciwdziała. Stowarzyszenie sprzeciwia się niezrównoważonemu i bezzasadnemu lokowaniu tego typu inwestycji. W okolicy, gdzie inwestor zamierza realizować przedmiotową inwestycję zasięg telefoniczny jest najpewniej w zupełności wystarczający. Tym samym lokalizacja masztu jest zapewne bezzasadna. Stowarzyszenie w ramach postępowania będzie stać na straży zdrowia publicznego, środowiska, ładu przestrzennego, interesu publicznego, społecznego oraz praw okolicznej ludności. Organizacja wyraża sprzeciw wobec nie analizowania dokładnego wpływu na środowisko i zdrowie publiczne oraz nie zbadania wystarczająco wymogów ochrony środowiska zgodnie z przepisami ustawy – Prawo budowlane. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na podstawie art. 33 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 935, Ppsa), udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Stosownie do treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 2015 r., II OPS 4/05 "udział organizacji społecznych w postępowaniach administracyjnych i sądowych ma na celu umożliwianie tym organizacjom prezentowanie własnego stanowiska w kwestiach, które mają znaczenie dla sposobu załatwienia sprawy. W samym założeniu więc celem udziału organizacji społecznej w postępowaniu jest nie tyle wspieranie strony, której interesu prawnego sprawa dotyczy, co przedstawianie własnego stanowiska odnośnie rozpoznawanej sprawy, z wykorzystaniem środków procesowych przysługujących stronie. Taki też jest cel udziału organizacji społecznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, na podstawie art. 25 § 4 i art. 33 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". W myśl zaś art. 9 Ppsa, organizacja społeczna, w zakresie swojej działalności statutowej, może brać udział w postępowaniu w przypadkach określonych w niniejszej ustawie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, objęcie zakresem statutowej działalności sprawy, w której organizacja społeczna zamierza wziąć udział, nie jest jedyną przesłanką dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu. Udział organizacji społecznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym na mocy art. 33 § 2 w zw. z art. 9 Ppsa ma charakter fakultatywny i jest zależny od uznania sądu. W szczególności, wniosek danej organizacji społecznej o dopuszczenie do udziału w postępowaniu może być przez sąd uwzględniony, jeżeli przemawia za tym interes społeczny (por. np. postanowienie NSA z 19 sierpnia 2004 r., OZ 340/04, ONSAiwsa 2004/3/52). Ten interes społeczny może polegać przede wszystkim na tym, że w realiach danej sprawy udział organizacji społecznej służy społecznej kontroli postępowania przed sądem administracyjnym (por. postanowienie składu 7 sędziów NSA z 28 września 2009 r., II GZ 55/09, ONSAiwsa 2010/2/23). W tym kontekście istotne jest w szczególności to, czy dana sprawa ma charakter precedensowy, dotyczy większej grupy obywateli lub budzi duże zainteresowanie społeczne lub medialne. Ponadto, oceniając zasadność wniosku o dopuszczenie danej organizacji do udziału w postępowaniu należy mieć na uwadze również zasadę szybkości postępowania (zob. wyrok NSA z 9 stycznia 2024 r., II OSK 863/23, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z analizy wniosku nie wynika, aby Stowarzyszenie skonkretyzowało interes społeczny, który uzasadniałby udział w postępowaniu w sprawie realizacji inwestycji celu publicznego – budowa stacji bazowej [...] wraz z wewnętrzną linią zasilającą. Podane przez Stowarzyszenie okoliczności mają charakter ogólny, nie zaś konkretny i nie pozwalają na uznanie, że został wykazany w rozpoznawanej sprawie administracyjnej związek pomiędzy celami statutowymi a interesem społecznym. Stowarzyszenie przytoczyło fragmenty swego Statutu oraz skoncentrowało się na podkreśleniu celów swego działania, tj. "przeciwdziałanie zagrożeniom ze strony instalacji rozumianych zgodnie z ustawą Prawo ochrony środowiska oraz obiektów budowlanych, budowli, urządzeń budowlanych rozumianych zgodnie z ustawą Prawo budowlane, masztom antenowym oraz innych przedsięwzięć, wyrobów, systemów, technologii i urządzeń wytwarzających lub przyczyniających się do wytwarzania lub mogących wytwarzać czynniki szkodliwe lub potencjalnie szkodliwe dla środowiska i zdrowia publicznego (...)", podkreślając przy tym że "tego typu inwestycje ze swej natury są szkodliwe dla środowiska i zdrowia publicznego oraz zaburzają ład przestrzenny, czemu stowarzyszenie przeciwdziała". Nadto, niniejsza sprawa nie jest sprawą precedensową, lecz jedną z wielu spraw toczących się na podstawie takiego samego lub zbliżonego stanu faktycznego i tego samego stanu prawnego. W ocenie Sądu, w tak ustalonym stanie faktycznym, Stowarzyszenie, mimo powołania się na zapisy Statutu oraz ogólnikowe twierdzenia o potencjalnie silnej szkodliwości inwestycji dla środowiska i zdrowia ludzkiego, nie skonkretyzowało "interesu społecznego", który miałby się przekładać na to konkretne postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie. W tej sytuacji, jak również z uwagi na nakaz szybkiego załatwienia sprawy, wynikający z art. 7 Ppsa statuujący zasadę szybkości postępowania sądowoadministracyjnego, która ma swoje odniesienie zarówno w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, jak też w art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 r. (Dz. U. 1993 Nr 61, poz. 284 ze zm.), wniosek Stowarzyszenia nie mógł być uwzględniony. W tym kontekście trzeba również wskazać, że Stowarzyszenie nie wyjaśniło, dlaczego złożyło wniosek o dopuszczenie do udziału dopiero w dniu 10 lipca 2024 r. Tymczasem, ewentualne uwzględnienie wniosku Stowarzyszenia, z uwagi na jego złożenie na kilka dni przed rozprawą, mogłoby doprowadzić do odroczenia rozprawy w oparciu o art. 110 Ppsa. Również zatem z tego powodu wniosek Stowarzyszenia nie mógł być uwzględniony. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 64 § 3 w zw. z art. 193 Ppsa, orzekł jak w sentencji.