II OSK 1420/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia NSA Bożena Walentynowicz /spr./ Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 30 października 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 755/06 w sprawie ze skargi T. K. na postanowienie Wojewody M. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wymeldowania oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 23 czerwca 2006 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 755/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi T. K. na postanowienie Wojewody M. z dnia [...], nr [...], w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wymeldowania, uchylił zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, orzekł, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz rozstrzygnął o kosztach. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Prezydent Miasta R. postanowieniem z dnia [...] Nr [...], na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zawiesił z urzędu postępowanie o wymeldowanie K. B. i jej małoletniego syna B. z pobytu stałego w R. ul. [...]. W uzasadnieniu organ stwierdził, że w trakcie toczącego się przed nim postępowania K. B. udokumentowała, że złożyła w Sądzie Rejonowym w R. Wydział [...] Cywilny wniosek o przywrócenie praw do posiadania lokalu, sygn. akt [...], a w ocenie organu jest to zagadnienie wstępne, dlatego też postanowił zawiesić postępowanie. W wyniku zażalenia T. K., Wojewoda M. postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy powyższe postanowienie. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że w jego ocenie postępowanie toczące się przed sądem powszechnym o przywrócenie naruszonego posiadania jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. dla postępowania administracyjnego, gdyż jego wynik dotyczyć będzie istotnej okoliczności dla sprawy administracyjnej, a mianowicie czy nastąpiło dobrowolne opuszczenie lokalu przez stronę. Skargę na powyższe postanowienie wniósł T. K. podkreślając, że sprawa cywilna nie ma związku ze sprawą o wymeldowanie, a K. B. wyprowadziła się z lokalu wiele lat temu. Rozpoznając zarzuty skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyroku z dnia 23 czerwca 2006 r. uznał, że skarga jest zasadna, a zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego, art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że kwestią sporną jest to, czy sprawa o przywrócenie posiadania stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a w jego ocenie nie stanowi takiego zagadnienia. Według Sądu I instancji przez pojęcie zagadnienia wstępnego należy rozumieć taką sytuację, w której wydanie orzeczenia merytorycznego jest uzależnione od wcześniejszego rozstrzygnięcia innej sprawy, a zatem są to tego rodzaju sytuacje, gdy organ prowadzący postępowanie o wymeldowanie nie jest władny do rozstrzygnięcia kwestii niezbędnych do wydania decyzji. Ponadto Sąd stwierdził, że ewentualny pozytywny wynik sprawy o przywrócenie posiadania pozostaje bez znaczenia dla oceny czy zaistniały przesłanki do wymeldowania, co oznacza, że wydanie decyzji w niniejszej sprawie nie jest uzależnione od rozstrzygnięcia w sprawie o przywrócenie posiadania, a co najwyżej od poczynionych przez sąd w tej sprawie ustaleń faktycznych, co do tego, czy K. B. posiadała lokal, zaś wyjaśnienie czy uczestniczka postępowania K. B. mieszkała w tym lokalu czy też się wyprowadziła przed zmianą zamków, może być przedmiotem samodzielnych ustaleń organu administracji prowadzącego postępowanie o wymeldowanie. Skargę kasacyjną, opartą na przesłankach z art. 174 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej "p.p.s.a.", od powyższego wyroku wniosła K. B., reprezentowana przez adwokata, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 97 § 1 ust. 4 k.p.a. przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że sprawa posesoryjna wytoczona przed sądem powszechnym, o przywrócenie posiadania lokalu, nie stanowi zagadnienia wstępnego dla toczącego się postępowania administracyjnego o wymeldowanie K. B. z tego lokalu w sytuacji, gdy przesłanką do wymeldowania zawartą w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest dobrowolne opuszczenie lokalu, a ustalenie tego faktu pozostaje w gestii ustaleń faktycznych sądu powszechnego. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, do czasu wydania prawomocnego orzeczenia przez sąd cywilny w sprawie o przywrócenie posiadania, rozpoznanie sprawy, na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem należy uznać, że organ administracyjny nie jest władny dla dokonania samodzielnych ustaleń odnośnie dobrowolności opuszczenia przez K. B. przedmiotowego lokalu. Ponadto podniesiono, że Sąd Rejonowy [...] Wydział Cywilny, w dniu [...] wydał nieprawomocny wyrok przywracający powódce posiadanie przedmiotowego lokalu. Wnosząca skargę kasacyjną stwierdziła, że T. K. w sposób bezprawny pozbawił ją posiadania, a więc swobodnego korzystania z lokalu, otwierania go, nocowania w nim, korzystania z należących do niej przedmiotów, zaś w myśl art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wskazuje się jako przesłankę dla podjęcia decyzji o wymeldowaniu dobrowolność opuszczenia lokalu. Zgodnie z tym przepisem, jedyną przesłanką jaką bada organ meldunkowy w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego jest fakt opuszczenia lokalu przez osobę w nim zameldowaną, jednakże w ocenie strony, spełnienie przesłanki opuszczenia lokalu następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z własnej woli osoby opuszczającej lokal, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. W myśl powyższego wnosząca skargę kasacyjną uznała, że jeśli zatem sąd przywróci jej posiadanie prawomocnym wyrokiem, będzie miała możliwość przywrócenia stanu sprzed naruszenia, czyli zamieszka w lokalu, w jej ocenie zachodzi zatem związek pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, a zagadnieniem wstępnym. Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył T. K. wnosząc o jej oddalenie. Do uzupełnienia odpowiedzi na skargę kasacyjną załączył prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w R. Wydział [...] Cywilny Odwoławczy z dnia [...], sygn. akt [...], którym to Sąd zmienił zaskarżony wyrok Sądu I instancji i oddalił powództwo oraz orzekł o kosztach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zarzut skargi kasacyjnej pozbawiony jest usprawiedliwionej podstawy. Skargę kasacyjną oparto na podstawie art. 174 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 97 ust. 4 k.p.a., przez błędne uznanie, że sprawa posesoryjna wytoczona przed sądem powszechnym o przywrócenie posiadania lokalu nie stanowi zagadnienia wstępnego dla toczącego się postępowania administracyjnego o wymeldowanie z tego lokalu skarżącej K. B.. Chybione jest stanowisko skargi kasacyjnej, że wynik sprawy cywilnej o przywrócenie posiadania lokalu stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. dla toczącego się postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania z lokalu, a tym samym uzasadnia zawieszenie postępowania administracyjnego. Rozpoznający skargę Sąd pierwszej instancji zajął prawidłowe stanowisko uznając, że wszczęta przez skarżącą sprawa z powództwa cywilnego o przywrócenie posiadania lokalu przez K. B., nie stanowi zagadnienia wstępnego dla sprawy administracyjnej o wymeldowanie z tego lokalu. Wydanie decyzji o wymeldowaniu uzależnione jest od zaistnienia przesłanek jednoznacznie określonych ustawą. A więc niezależnie od ustaleń sądu powszechnego dotyczących posiadania lokalu, organ administracji w ramach tego postępowania winien samodzielnie ustalić, czy skarżąca mieszkała w tym lokalu czy też wyprowadziła się przed zmianą zamków – jak słusznie uznał Sąd pierwszej instancji. W konsekwencji stanowisko organów uznające celowość zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. nie mogło znaleźć akceptacji Sądu, który zasadnie uchylił postanowienie. Ponieważ zarzut skargi kasacyjnej należało uznać za bezpodstawny, Naczelny Sąd Administracyjny z mocy art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.