II OSK 1680/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska - Rzepecka Protokolant asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Z. Sz. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 752/16 w sprawie ze skarg R. M. i W. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uregulowania stosunków wodnych oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 27 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 752/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, w sprawie ze skarg R. M. i W. Z., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie, z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], w przedmiocie odmowy uregulowania stosunków wodnych, uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza Sędziszowa Małopolskiego z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...]. Skargę kasacyjną wniósł Z. S. Wyrok zaskarżył w całości i zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. w zw. z art. 138 §1 pkt 1 K.p.a. i art. 15 K.p.a. albowiem w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej Sąd w sposób nieprawidłowy uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Sędziszowa Małopolskiego z [...] listopada 2015 r., znak: [...], w której organ I instancji zasadnie odmówił uregulowania stosunków wodnych polegających na nakazaniu właścicielowi działek [...], położonych w Sędziszowie Małopolskim, przywrócenia gruntu do stanu poprzedniego z uwagi na fakt, iż nie doszło do naruszenia zmian stanu wody na gruncie, nie doszło do zakłócenia naturalnego spływu wód, jak również nie powstały żadne szkody na gruntach sąsiednich, którą to decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie zasadnie utrzymało w mocy. W oparciu o powyższy zarzut kasacyjny skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną R. M. wniosła o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte po dniu 15 sierpnia 2015 r., a zatem do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje zastosowanie art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 P.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przepis art. 183 § 1 P.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zarzutów wyartykułowanych w podstawie skargi kasacyjnej. Zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 15 K.p.a., jest bezpodstawny. Najpierw odnotować trzeba, że zasadniczą przyczyną uchylenia przez Sąd pierwszej instancji obu decyzji odmawiających uregulowania stosunków wodnych było niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, a także przedstawienie w uzasadnieniach obu decyzji niejednoznacznego stanowiska co do okoliczności istotnych z punktu widzenia prawa materialnego. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (w dacie wydania decyzji przez organ pierwszej instancji: Dz. U. z 2012 r. poz. 145 ze zm. – w dacie wydania zaskarżonej decyzji: Dz. U. z 2015 r. poz. 469 ze zm.), właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Natomiast w myśl art. 29 ust. 3, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. To, jakie są w świetle tych norm materialnych okoliczności istotne, nie było w postępowaniu administracyjnym i sądowym sporne. Należało ustalić, czy właściciel działek nr [...] zmienił stan wody na gruncie, a zwłaszcza kierunek odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej. Nadto, ustalić należało, czy ewentualne zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Ustalenia organów administracyjnych co do istotnych faktów powinny być jednoznaczne. Jednoznaczność ustaleń faktycznych powinna być, zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a., osiągnięta poprzez wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Tak wyrażone stanowisko powinno być poprzedzone procesem zbierania materiału dowodowego w sposób wymagany przepisem art. 77 § 1 K.p.a. oraz jego oceny zgodnie z regułą wynikającą z art. 80 K.p.a. Sąd pierwszej instancji trafnie zauważył i obszernie argumentując wykazał, że w uzasadnieniach obu decyzji brak jest jednoznacznego wyjaśnienia, czy na skutek nawiezienia ziemi na teren będący poprzednio niecką doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie i czy zmiany te mają negatywny wpływ na grunty sąsiednie. Skutkiem braku jednoznaczności było naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W pełni należy zaaprobować przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że z naruszeniem art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. organy niewyczerpująco zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy. Wyniki pomiarów i mapy sporządzone przez biegłego geodetę nie stanowią specjalistycznej opinii w zakresie naruszenia stosunków wodnych. Z uwagi na spór co do skutków robót ziemnych wykonanych na obszarze graniczącym z szeregiem zabudowanych działek, brak zgody stron co do ustaleń oględzin, a także niewykazanie przez organ, że dysponuje specjalistyczną wiedzą w zakresie stosunków wodnych, konieczne było przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Ponadto, ustalając skutki wykonanych robót ziemnych należało odnieść się do twierdzeń stron o szkodach, które wystąpiły w budynkach mieszkalnych. W tej sytuacji, sformułowana w opisie naruszenia omawianej podstawy kasacji teza, według której, uchylenie obu decyzji było wadliwe, z uwagi na brak naruszenia stanu wody na gruncie, niezakłócenie naturalnego spływu wód i brak szkód na gruntach sąsiednich, jest bezzasadna. Wobec zasygnalizowanych powyżej naruszeń procesowych, okoliczności te powinny zostać ponownie zbadane w postępowaniu administracyjnym, z zachowaniem reguł wynikających z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., a także art. 84 § 1 K.p.a. Następnie zaś powinny być przedstawione w uzasadnieniu decyzji zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 K.p.a. Obowiązkiem organów będzie zastosowanie się w pełnym zakresie do wskazań co do dalszego postępowania zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. W niniejszym uzasadnieniu nawiązano do zakresu ponownego postępowania jedynie w ramach odniesienia się do zarzutu kasacji. Dodać jeszcze warto, że omówione kwestie mają zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie powinny być, z uwagi na treść art. 138 § 2 K.p.a. oraz art. 15 K.p.a., ustalane i rozstrzygane po raz pierwszy przez organ odwoławczy. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. .