II OSK 1760/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-11-25
Skład orzekający: Maria Czapska - Górnikiewicz, Andrzej Jurkiewicz, Aleksandra Łaskarzewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, która nie przewiduje obowiązku sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, może być uznana za dotkniętą rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.?Ratio decidendi
Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia nie jest dotknięta rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. tylko dlatego, że nie przewiduje obowiązku sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, jeśli organ administracji był związany wcześniejszym, prawomocnym postanowieniem o braku takiego obowiązku. Ponadto, przepisy dotyczące obowiązku sporządzenia raportu (art. 3 rozporządzenia) mogą pozostawiać organowi luz decyzyjny, a możliwość różnej interpretacji przepisu nie stanowi o rażącym naruszeniu prawa.Stan faktyczny
Wnioskodawca złożył wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie fermentowni. Po początkowym postanowieniu o obowiązku sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło je, orzekając o braku takiej konieczności. Następnie wydano decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach. Grupa mieszkańców wniosła o stwierdzenie nieważności tej decyzji, argumentując, że rozbudowa fermentowni jest rozbudową browaru i powinna wymagać raportu. Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności, a następnie utrzymało swoją decyzję w mocy. WSA oddalił skargę mieszkańców, a NSA oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez część z nich.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Aleksandra Łaskarzewska Protokolant asystent sędziego Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K. S., T. P., S. J., F. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 czerwca 2009 r. sygn. akt II SA/Gl 1116/08 w sprawie ze skargi A. C., A. B., E. F., F. B., T. K., J. H., W. G., S. J., G. G., T. P., K. S. oraz A. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku - Białej z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2009 r. sygn. akt II SA/GL 1116/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę A.C., A.B., E.F., F.B., T.K., J.H., W.G., S.J., G.G., T.P., K.S. oraz A.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia.
Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Wnioskiem z dnia 26 stycznia 2007 r. [...] S.A. złożyła do Burmistrza Miasta Z. wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizacje przedsięwzięcia dla realizacji rozbudowy fermentowni na terenie [...] w Z przy ul. [...] [...] działka nr [...].
Postanowieniem Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] marca 2007 r. stwierdzono obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia pn. Rozbudowa fermentowni na terenie [...] w Z przy ul. [...] na działce nr [...]. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. na skutek zażalenia inwestora postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r. uchyliło zaskarżone postanowienie i orzekło o braku konieczności sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia pn. "Rozbudowa fermentowni na terenie [...] w Z przy ul. [...]".
W dniu [...] września 2007 r. Burmistrz Z. wydał decyzję nr [...], w treści której określił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia pn. "Rozbudowa fermentowni na terenie [...] w Z., przy ul. [...] – na działce o nr ewid. [...]".
Na skutek odwołania E.F., S.B.., A.M., B.K., F.B., A. i K. S. i T.P., od w/w rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] października 2007 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Pismem z dnia 10 kwietnia 2008 r. grupa mieszkańców Osiedla "[...]" złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] września 2007 r. z uwagi na rażące, zdaniem wnioskodawców, naruszenie prawa. Wskazali oni bowiem, iż zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 87 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których może być wymagane sporządzenie raportu o oddziaływaniu na środowisko, zalicza się browary i słodownie. Prowadzona przez [...] S.A. rozbudowa istniejącej fermentowni polega na dwuetapowej budowie dwudziestu tankofermentatorów pionowych w miejscu dawnego warsztatu samochodowego. Etap fermentowania jest nieodłącznym i jednym z najważniejszych etapów produkcji piwa, a sama fermentownia stanowi jakby "serce" browaru. Dlatego rozbudowa fermentowni jest jednocześnie rozbudową samego browaru. W tym przypadku nie ma znaczenia, czy inwestycja ta nie spowoduje fizycznego zwiększenia się powierzchni zajmowanej przez [...] w Z. Ponieważ w tym przypadku nie jest istotna powierzchnia inwestycji, ale wiążące się z nią immisje, które będą uciążliwe zwłaszcza dla sąsiadujących z browarem siedlisk ludzkich (m.in. mieszkańców osiedla "[...]" w Z). Wnioskodawcy podkreślili nadto, że § 3 ust. 1 pkt 52 cytowanego rozporządzenia stanowi, w kontekście przedsięwzięć mogących wymagać sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, o zespołach zabudowy przemysłowej na terenie o powierzchni nie mniejszej niż 1 ha. Bez wątpienia [...] w Z. stanowi taki zespół, a rozbudowana fermentownia jest jedną z jego głównych części. Podnieśli także, że w obu przytoczonych przypadkach ma zastosowanie § 4 cytowanego rozporządzenia, który mówi, że parametry tego samego rodzaju, charakteryzujące skalę przedsięwzięcia i odnoszące się do przedsięwzięć tego samego rodzaju położonych na terenie jednego zakładu lub obiekt, istniejących i planowanych sumuje się. Takim zakładem jest właśnie [...] w Z. Nadto, zdaniem wnioskodawców, przesłanką do zakwalifikowania rozbudowy fermentowni do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko jest m. in. usytuowanie przedsięwzięcia (§ 5 pkt 2 lit. c, h, § 5 pkt 3 lit. a, e oraz § 5 pkt 1 lit b rozporządzenia). Rozbudowa przedmiotowej fermentowni, w powiązaniu z innymi przedsięwzięciami w [...], spowoduje także nakładanie się ujemnych oddziaływań
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wszczęło z urzędu postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Z. z dnia [...] września 2007 r., nr [...], jednakże decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] organ odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji. W uzasadnieniu organ omówił obowiązujący stan prawny wskazując, iż argumenty mieszkańców osiedla dotyczyły w znacznej części postępowania raportowego podczas gdy ostatecznym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] Kolegium orzekło o braku obowiązku sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko ponieważ planowana inwestycja nie polega na budowie browaru lub słodowni. Natomiast kwestie dotyczące uciążliwości inwestycji podnoszone przez mieszkańców były rozpatrywane w ramach postępowania odwoławczego zakończonego decyzją Kolegium z dnia [...] października 2007 r. W ocenie Kolegium w niniejszej sprawie brak zatem podstaw do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji Burmistrza Z. ponieważ nie jest ona dotknięta wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Na skutek wniosku mieszkańców osiedla "[...]" w Z. o ponownie rozpoznanie sprawy zakończonej wyżej wskazaną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2008 r., organ ten decyzją z dnia [...] września 2008 r., sygn. [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, z argumentacją jak w poprzedniej decyzji.
Decyzja ta stała się przedmiotem skargi A.C., A.B., E.F., F.B., T.K., J.H., W.G., S.J., G.G., T.P., K.S. oraz A.H. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w treści której wniesiono o uchylenie tej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie zarzucono zaskarżonej decyzji naruszenie przepisu § 51 pkt 8, § 3 ust. 1 pkt 87, § 3 ust. 1 pkt 52, § 4 i § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.).
Autorzy skargi zauważyli, że decyzja o której stwierdzenie nieważności wnoszą, wydana została z naruszeniem prawa materialnego albowiem nie przewidziała obowiązku przedstawienia raportu oddziaływania na środowisko pomimo, że wymóg taki, zdaniem skarżących, wypływa bezpośrednio z przepisów rozporządzenia oraz iż odmowa stwierdzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nieważności przedmiotowej decyzji nie jest trafna i narusza przepisy obowiązującego prawa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i dlatego też oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył przepis art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwana dalej jako P.p.s.a.) i wyjaśnił, że zaskarżona decyzja nie jest dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga nie może zostać uwzględniona.
W motywach swego rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazując na art. 156 § 1 K.p.a. podniósł, że przepis ten, stanowiący wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych, wylicza enumeratywnie te istotne kwalifikowane wady decyzji administracyjnej, których ustalenie musi pociągać za sobą stwierdzenie nieważności, chyba że zachodzi sytuacja z art. 156 § 2 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji może mieć jednak miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. wad (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 1983 r., II SA 581/83, Prob. Praw. 1984, nr 10, s. 28). Wyjaśniono, iż zdaniem skarżących taka właśnie sytuacja nastąpiła albowiem decyzja Burmistrza Z. określająca środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia dotknięta była kwalifikowaną wadą w postaci rażącego naruszenia prawa, nie przewidziała bowiem obowiązku sporządzenia przez inwestora raportu oddziaływania projektowanej inwestycji na środowisko.
Jednakże podkreślono, iż rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Zdaniem organu, które w ocenie Sądu w tej mierze co do zasady podzielono, okoliczność taka w przedmiotowej sprawie nie występuje. Zaznaczono, że postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] Burmistrz Z. stwierdził obowiązek sporządzenia dla planowanej inwestycji raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wskazując w uzasadnieniu, iż z uwagi na zakres inwestycji może ona wymagać sporządzenia raportu na podstawie § 3 ust. 1 pkt 87 cytowanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. (podobnie zatem jak dowodzą obecnie skarżący). W wyniku rozpoznania wniesionych zażaleń Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] uchyliło jednak zaskarżone postanowienie Burmistrza Miasta Z. i orzekło o braku obowiązku sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko projektowanego przedsięwzięcia podając w uzasadnieniu, że inwestycja polegać ma na rozbudowie fermentowni na terenie [...] podczas gdy 3 ust. 1, pkt 87 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. przewiduje, że sporządzenia raportu wymagać może budowa całego browaru i słodowni, a nie jedynie rozbudowa ich części. Jak wynika z akt sprawy postanowienie to, ostateczne w chwili wydania, nie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, uzyskując tym samym przymiot prawomocności.
W konsekwencji Burmistrz Z. wydając decyzję w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia związany był wydanym przez Kolegium postanowieniem i nie mógł ponownie, w odmienny sposób, ocenić kwestii ewentualnego obowiązku sporządzenia raportu. Nadto, wbrew twierdzeniom skarżących, to nie decyzja, której stwierdzenia nieważności obecnie się domagają stanowi miejsce orzekania o obowiązku sporządzenia raportu lecz w myśl art. 51 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania przez organ I instancji przedmiotowej decyzji) właśnie poprzedzające decyzję postanowienie. W konsekwencji zdaniem Sądu pozbawione oparcia w obowiązującym prawie jest twierdzenie skarżących o rażącym naruszeniu prawa wskutek nie przewidzenia w decyzji Burmistrza Z. obowiązku sporządzenia raportu albowiem organ ten do wprowadzenia decyzją takiego obowiązku, wbrew nadto wiążącemu go postanowieniu Kolegium, nie był uprawniony. W konsekwencji zdaniem Sądu rażąco naruszyłby prawo właśnie wówczas gdyby obowiązek taki w opisanych wyżej okolicznościach do decyzji wprowadził.
Ponadto Sąd wskazał, że nie podziela stanowiska organu II instancji iż § 3 ust. 1 pkt 87 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2004 r. odnosił się wyłącznie do budowy całości [...] nie zaś budowy jego części. Brak bowiem – zdaniem Sądu - prawnego i logicznego uzasadnienia pozwalającego na uznanie, że dobudowanie dodatkowej części inwestycji nigdy nie wymaga raportu niezależnie od jej szkodliwości i wpływu na środowisko. Jednakże powyższe, w ocenie Sądu I instancji, nie wpływa na ocenę zaskarżonej decyzji, albowiem nawet gdy uznano by budowę fermentowni za objętą § 3 ust. 1 pkt 87 rozporządzenia żaden z orzekających w sprawie organów nie był zobligowany do orzeczenia obowiązku sporządzenia raportu. W odróżnieniu od § 2 rozporządzenia wyliczającego przedsięwzięcia obligatoryjnie wymagające sporządzenia raportu, § 3 rozporządzenia traktuje bowiem wyłącznie o przedsięwzięciach mogących raportu takiego wymagać, pozostawiając tym samym organowi luz decyzyjny co do tego czy obowiązek taki postanowieniem nałożyć czy też stwierdzić brak powinności.
Konkludując Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób rażący, ani nie jest dotknięta okolicznościami stanowiącymi w myśl art. 156 K.p.a. wady kwalifikowane.
Na powyższe orzeczenie skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli F.B., K.S., T.P. i S.J., zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem skarżących Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach:
a) wadliwie wykonał swój ustrojowy obowiązek kontroli decyzji administracyjnej pod względem zgodności z prawem, wynikający z art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz z art. 3 § 2 P.p.s.a., gdyż nie rozpoznał prawidłowo przytaczanych przez skarżącego w skardze oraz podczas rozprawy zarzutów dotyczących naruszenia przez organ pierwszej oraz drugiej instancji prawa materialnego i procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy;
b) naruszył art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy obowiązkiem Sądu było uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy oraz prawa procesowego, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.;
c) naruszył art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez nie rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami sprawy oraz
powołaną podstawą prawną i dokonał pominięcia obowiązkowego zbadania całokształtu sprawy i uwzględnienia wniosków przy ustalaniu treści wyroku;
d) naruszył art. 135 P.p.s.a. poprzez niezastosowanie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczyła skarga, jeżeli było niezbędne dla końcowego jej załatwienia i nie usunął naruszenia prawa w stosunki do postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2007 r.;
Ponadto, w opinii skarżących Sąd błędnie uznał, że:
- skoro w obrocie prawnym pozostaje postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które uchyliło zaskarżone uprzednio postanowienie Burmistrza Miasta Z. i orzekło o braku obowiązku sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko projektowanego przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie browaru (mimo, iż w sposób ewidentny narusza ono dyspozycję § 3 ust. 1 pkt 87 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r., który przewiduje, że sporządzenia raportu wymaga budowa (rozbudowa browaru i słodowni) i skoro ostatecznie w chwili wydania zaskarżonej decyzji, nie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, uzyskując tym samym nadto przymiot prawomocności, Burmistrz Miasta Z. wydając decyzję w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia związany był wydanym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem i nie mógł ponownie, w odmienny sposób, ocenić kwestii ewentualnego obowiązku sporządzenia raportu i to nawet pomimo jego oczywistej sprzeczności z prawem;
- to nie decyzja, której stwierdzenia nieważności obecnie skarżący się domaga, stanowi miejsce orzekania, o obowiązku sporządzenia raportu, lecz w myśl art. 51 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania przez organ I instancji przedmiotowej decyzji) właśnie, poprzedzające decyzję postanowienie;
- pozbawione oparcia w obowiązującym prawie jest twierdzenie o rażącym naruszeniu prawa wskutek nie przewidzenia w decyzji Burmistrza Miasta Z. obowiązku sporządzenia raportu, albowiem organ ten do wprowadzenia decyzją takiego obowiązku, wbrew wiążącego go postanowienia Kolegium, nie był uprawniony. W konsekwencji rażąco naruszyłby prawo właśnie wówczas, gdyby obowiązek taki w opisanych wyżej okolicznościach do decyzji wprowadził;
Powołując się na powyższe naruszenia prawa wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi , który wydał wyrok.
Ponadto S.J. w piśmie procesowym z dnia 12 listopada 2010 r. przedstawił dodatkowe wyjaśnienia, które w jego ocenie łatwiej pozwolą zrozumieć tło prawne i faktyczne tej sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej w dalszej części tego uzasadnienia P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi jednakże żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 ustawy. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Natomiast skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie albowiem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zasadne jest stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, iż zakwestionowana decyzja Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] września 2007 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizacje przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie fermentowni na trenie [...] w Z. przy ul [...] nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Należy w pełni również podzielić motywy zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji w zakresie rozumienia pojęcia "rażące naruszenie prawa".
System weryfikacji decyzji na drodze administracyjnej oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności, tzn. że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie.
Stwierdzenie nieważności jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami materialnoprawnymi, a zatem wadami wyliczonymi w art. 156 § 1 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji oznacza, iż weryfikowana decyzja jest dotknięta ciężką wadliwością od chwili jej wydania (skutek ex tunc).
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą winno być ustalenie, czy dana decyzja dotknięta została jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a nie ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym, (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 maja 1987 r., IV SA 1062/86, ONSA 1987r., nr 1, poz. 35 i z dnia 28 maja 1985 r., I SA 89/85, GAP 1987, nr 23, s. 43).
Jak wynika z utrwalonych poglądów w judykaturze "rażące naruszenie prawa" stanowi kwalifikowaną formę "naruszenia prawa". Utożsamianie tego pojęcia z każdym "naruszeniem prawa" nie jest słuszne. Naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. naruszenie prawa tylko wtedy powoduje nieważność decyzji, gdy ma charakter rażący. A zatem dla uznania, że wystąpiło owo kwalifikowane "naruszenie prawa", konieczne jest stwierdzenie i wykazanie, iż miało ono charakter rażący.
Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny, (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 grudnia 1988 r., II SA 981/88, ONSA 1988/2/96; z dnia 21 października 1992 r., sygn. akt V SA 86/92, ONSA 1993, z. 1, poz. 23).
W odniesieniu do omawianej decyzji z dnia [...] września 2007 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizacje spornej inwestycji, o stwierdzenie nieważności której wystąpili mieszkańcy osiedla "[...]" pismem z dnia 10 kwietnia 2008 r., tego rodzaju sytuacja jaka wyczerpuje znamiona art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. nie występuje.
Rozstrzygający dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, jest stan prawa w dniu wydania tej decyzji, (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 1987 r., III SA 1134/96, ONSA 1998/3/101).
Przede wszystkim zasadnie Sąd I instancji wskazał, że Burmistrz Z. wydając decyzję w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia związany był wydanym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r., w którym orzeczono o braku obowiązku sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko projektowanego przedsięwzięcia co oznacza, że ten organ administracji nie mógł ponownie, w odmienny sposób, ocenić kwestii ewentualnego obowiązku sporządzenia raportu. Prawidłowo również zaznaczono, że to nie decyzja, której stwierdzenia nieważności obecnie się domagają skarżący stanowi miejsce orzekania o obowiązku sporządzenia raportu lecz w myśl art. 51 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania przez organ I instancji przedmiotowej decyzji) właśnie poprzedzające tę decyzję postanowienie. Tym samym prawidłowa była konstatacja Sądu I instancji zawarta w zaskarżonym wyroku, iż pozbawione oparcia w obowiązującym prawie jest twierdzenie skarżących o rażącym naruszeniu prawa wskutek nie przewidzenia w decyzji Burmistrza Z. obowiązku sporządzenia raportu albowiem organ ten do wprowadzenia decyzją takiego obowiązku nie był uprawniony, wbrew nadto wiążącemu go postanowieniu Kolegium.
Ponadto za prawidłowe należy uznać stanowisko Sądu co do wykładni przepisu § 3 rozporządzenia Rady Ministra z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływał na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko ( Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.), iż przepis ten traktuje wyłącznie o przedsięwzięciach mogących raportu takiego wymagać, pozostawiając organowi luz decyzyjny co do tego czy taki obowiązek postanowieniem nałożyć czy też stwierdzić brak powinności. Taki sposób sformułowania przepisu nie pozwala także na uznanie, że nawet nie wykonanie takiego raportu przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizacje inwestycji nigdy nie może być traktowane jako rażące naruszenie prawa. Możliwość różnej interpretacji przepisu prawa nigdy nie stanowi o rażącym naruszeniu prawa o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.
Dlatego też mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż rozstrzygniecie Sądu I instancji w pełni odpowiada prawu co zostało potwierdzone prawidłowym uzasadnieniem odpowiadającym dyspozycji art. 141 § 1 pkt. 4 P.p.s.a., a to w pełni uzasadniało zastosowanie przez Sąd I instancji przepisu art. 151 P.p.s.a. bowiem wobec nieuwzględnienia wniesionej skargi należało ją oddalić. W tych okolicznościach sprawy rozpoznawanej przez Sąd brak było zatem podstaw do uchylenia zaskarżonych decyzji w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) P.p.s.a. Aby Sąd I instancji mógł zastosować ten przepis ustawy procesowej niezbędne jest stwierdzenie przez ten Sąd, iż organ administracji dopuścił się naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy jak i innego naruszenia przepisów postępowania gdy naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Taka sytuacja jednakże co już wyżej wskazano nie wystąpiła w niniejszej sprawie, tym samym wbrew zarzutom kasacji, brak było podstaw do jego zastosowania. Podobnie w związku z prawidłowym oddaleniem wniesionej w tej sprawie skargi, nie było podstaw do zastosowania art. 135 P.p.s.a., który służy Sądowi uchylającemu zaskarżoną decyzję na zastosowanie odpowiednich przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowania prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga.
Nieusprawiedliwiony jest również zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. który dotyczy granic orzekania statuując zasadę, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie granicami skargi nie oznacza, że sąd może czynić przedmiotem swych rozważań i ocen wszystkie aspekty skargi, bez względu na treść zaskarżonego aktu lub czynności. Oznacza ono natomiast, że sąd ten ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Norma powyższa obliguje sąd do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze. Jednakże brak szczegółowego odniesienia się do wszystkich zarzutów zawartych w skardze, czy skoncentrowanie się tylko na kwestiach, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a pominięcie wątków, które mają charakter uboczny i na rozstrzygnięcie nie rzutują, nie stanowi uchybień, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie wbrew stanowisku zawartemu w kasacji nie doszło do naruszenia w/w normy gdyż Sąd właściwie ocenił w granicach rozpoznawanej sprawy czy zachodziły przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a. w tym czy zaistniały przesłanki rażącego naruszenia prawa w odniesieniu do decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] września 2007 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizacje inwestycji. Odmienny pogląd skarżących w tej sprawie w żadnym wypadku nie zasługuje na uwzględnienie.
Dlatego też przywołane w skardze kasacyjnej zarzuty jako całkowicie nieusprawiedliwione, nie mogły spowodować uchylenia zaskarżonego wyroku.
W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji .
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło