II OSK 1774/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Agnieszka Chorab po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Ochrony Środowiska od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 187/13 w sprawie ze skargi E. z siedzibą w Z. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyniku rozpoznania skargi E. spółki jawnej z siedzibą w Z., uchylił postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2012 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Decyzją z dnia [...] października 2012 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wymierzył skarżącej na podstawie art. 79 b ust. 1 pkt 1 i art. 79 d ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2007 r., Nr 39, poz. 251 ze zm.) karę pieniężną za naruszenie warunków decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r., podjętym na podstawie art. 134 kpa, organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania, wskazując, że doręczenie decyzji nastąpiło w dniu [...] października 2012 r., a odwołanie od niej zostało złożone w dniu [...] października 2012 r., czyli z uchybieniem 14 – dniowego terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 kpa. We wniesionej skardze skarżąca, wnosząc o uchylenie postanowienia wyjaśniła, że przesyłkę z decyzją organu I instancji skierowaną do spółki odebrała administratorka budynku, albowiem w tym czasie właściciele firmy przebywali na Białorusi. Administratorka zaś na kopercie odnotowała błędnie jako datę doręczenia przesyłki dzień [...] października 2012 r. Wnoszący w imieniu spółki skargę wspólnik M. G. wyjaśnił, że działalność gospodarczą prowadzi wspólnie z żoną E. G., a biuro firmy znajduje się w ich prywatnym mieszkaniu, przy czym nie zatrudniają żadnego pracownika. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podnosząc m. in., że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji wynika jednoznacznie, że została ona odebrana przez M. G., albowiem widnieje na niej podpis "G. M.". Uchylając zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że podstawą przyjęcia, iż doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania jest ustalenie prawidłowości doręczenia decyzji. Tylko bowiem od daty prawidłowego doręczenia decyzji może rozpocząć się bieg terminu do wniesienia odwołania. Sąd wyjaśnił, że stosownie do art. 40 § 1 kpa pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela – temu przedstawicielowi. Z kolei zgodnie z art. 43 kpa w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Sąd wskazał, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki znajdującego się w aktach sprawy nie wynika czy odebrał ją dorosły domownik, sąsiad lub dozorca. Na dokumencie tym nie ma również informacji o pozostawieniu zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy. W miejscu "podpis odbiorcy" widnieje jedynie pieczątka firmy "S." oraz nieczytelny podpis. Sąd stwierdził, że doręczenie decyzji w powyższy sposób nie odpowiada wymogom powołanego art. 43 kpa, a zatem doręczenie powinno zostać powtórzone, tak aby decyzja została stronie prawidłowo doręczona. Dopiero od daty prawidłowego doręczenia decyzji rozpocznie się bieg terminu do wniesienia odwołania. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Główny Inspektor Ochrony Środowiska, zaskarżając w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Organ zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a "poprzez uwzględnienie skargi i przyjęcie, że naruszył przepisy postępowania mające wpływ na wynik sprawy, chociaż stan faktyczny nie dawał ku temu podstaw". W uzasadnieniu powyższego zarzutu organ wskazał na wadliwość ustaleń Sądu I instancji co do nieprawidłowości doręczenia decyzji. Zwrócił uwagę, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje podpis "G." i taki sam podpis widnieje na zwrotnych potwierdzeniach odbioru przesyłek kierowanych do skarżącej w toku postępowania sądowoadministracyjnego znajdujących się na kartach 16 i 36 akt sprawy. O tym kto odebrał korespondencję nie świadczy pieczątka, lecz podpis osoby odbierającej. Organ stwierdził, że w tych okolicznościach Sąd I instancji nie miał podstaw do przyjęcia nieprawidłowości doręczenia decyzji i uznania, że nie odpowiadało ono wymogom zawartym w art. 43 kpa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że powołanie jako podstawy skargi kasacyjnej wyłącznie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a nie jest prawidłowe. Przepis ten stanowi, że sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powołując się zatem na naruszenie przez sąd pierwszej instancji tego przepisu należy wskazać także na te przepisy postępowania, które w kontroli legalności decyzji lub postanowienia sąd uznał za naruszone i z tego względu uchylił rozstrzygnięcie, a ponadto stosownie do art. 174 pkt 2 p.p.s.a wykazać możliwość wpływu tego stanowiska sądu na wynik sprawy. Mając jednak na uwadze, że podstawa skargi kasacyjnej może być powołana, bądź też tylko uzupełniona w jej uzasadnieniu, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie organ zakwestionował prawidłowość zastosowania art. 43 kpa przez przyjęcie, że zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji nie odpowiada dyspozycji tego przepisu. Tak skonstruowany zarzut nie mógł jednak skutkować uwzględnieniem skargi kasacyjnej. Wprawdzie przy ocenie prawidłowości doręczenia decyzji organu I instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rzeczywiście błędnie odwołał się do przepisu art. 43 kpa, jednak organ nie wykazał, aby wadliwość ta mogła mieć wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej. Skarżący kasacyjnie wywodzi bowiem i argumentuje, że zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji odpowiada wymogom zawartym w art. 43 kpa gdy tymczasem przepis ten nie znajdował zastosowania. Artykuł 43 kpa reguluje bowiem tryb doręczeń przewidziany dla stron postępowania będących osobami fizycznymi. Przepis ten nie ma zastosowania do doręczenia skierowanego do spółki jawnej. Przy doręczeniu pisma spółce jawnej zastosowanie znajduje art. 45 kpa zgodnie z którym "jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rak osób uprawnionych do odbioru pism". Zatem skarga kasacyjna w niniejszej sprawie powinna nie tylko wskazywać na naruszenie art. 43 kpa, ale również wykazać, że doręczenie decyzji nastąpiło w siedzibie skarżącej do rąk osoby uprawnionej do odbioru. Tylko wówczas możliwe byłoby uznanie zasadności postawionego zarzutu. Podstawa skargi kasacyjnej wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a wymaga bowiem wykazania możliwości wpływu naruszenia na wynik sprawy sądowoadministracyjnej. Z analizy znajdujących się w aktach sprawy zwrotnych potwierdzeń odbioru przesyłek kierowanych do skarżącej, także tych na które powołuje się w skardze kasacyjnej organ, nie wynika, aby przesyłka zawierająca decyzję organu I instancji skierowana do skarżącej została odebrana przez osobę uprawnioną do jej odbioru. Wbrew stanowisku organu świadczy o tym nie tylko niewłaściwa pieczęć innego podmiotu, ale także różny od widniejącego na innych dowodach doręczeń w aktach nieczytelny podpis w miejscu przeznaczonym na "podpis odbiorcy". Zamieszczone na zwrotnych potwierdzeniach odbioru przesyłek kierowanych do skarżącej adnotacje "G." zamieszczone obok właściwych podpisów i "w nawiasie" nie przekonują o prawidłowości doręczenia. W tych okolicznościach, nie było podstaw do uwzględnienia zasadności podniesionego zarzutu, albowiem doręczenie decyzji nie odpowiadało warunkom określonym w art. 45 kpa. Powyższe uprawniało Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sprostowania wymaga natomiast stanowisko Sądu I instancji, że wobec stwierdzonej wadliwości doręczenia przesyłki skierowanej do skarżącej, organ powinien w ponownie prowadzonym postępowaniu "powtórzyć" doręczenie, tak aby decyzja została prawidłowo doręczona, albowiem dopiero wówczas rozpocznie się bieg terminu do wniesienia odwołania. Formułując to zalecenie Sąd I instancji nie uwzględnił, że w rozpoznawanej sprawie decyzja ostatecznie została skarżącej doręczona i w następstwie tego doręczenia skarżąca wniosła odwołanie. W tych okolicznościach nie można było uznać bezskuteczności tej czynności organu lecz co najwyżej przyjąć, że termin do wniesienia odwołania rozpoczął bieg nie od daty wskazanej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki, a od daty otrzymania decyzji przez skarżącą. Z powyższych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, również tych branych pod uwagę przez Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu (por. art. 183 § 2 p.p.s.a. i art. 189 p.p.s.a.), orzeczono o jej oddaleniu stosownie do art. 184 p.p.s.a. Zaskarżony wyrok mimo błędnego uzasadnienia odpowiada bowiem prawu. W dalszym toku sprawy administracyjnej organ odwoławczy rozpozna odwołanie skarżącej.