II OSK 1904/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 24 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku I.S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej I.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1426/23 w sprawie ze skargi I.S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 kwietnia 2023 r., nr 438/23 w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z 11 stycznia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1426/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę I.S. (dalej jako skarżąca) na Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 kwietnia 2023 r., nr 438/23, którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymano w mocy decyzję PINB dla m.st. Warszawy z 31 stycznia 2023 r. Nr IVOT/28/2023, znak: PINB.IVOT.541.259.2018.ESA, nakładającą na P.K., A.O., B.T., J.T., E.L., I.S., P.W. oraz M.S. (współwłaścicieli nieruchomości) obowiązek sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej w Dzielnicy [...], na terenie działki ew. nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w W., uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, które polegały na wydzieleniu sześciu niezależnych lokali mieszkalnych: na parterze 2 lokale, na piętrze wraz z poddaszem 3 lokale oraz 1 lokal w części podziemnej. Podczas oględzin ustalono, że w budynku wykonano roboty budowlane stanowiące odstępstwa w stosunku do projektu budowlanego stanowiącego załącznik do decyzji Prezydenta m. st. Warszawy nr [...], polegające na: wykonaniu w przyziemiu dodatkowej ściany i wydzieleniu dodatkowo drugiego pomieszczenia, tj. kuchni oraz niezależnego lokalu zamiast garażu; wykonaniu na parterze dodatkowej ścianki działowej, która spowodowała wydzielenie dodatkowo dwóch lokali mieszkalnych; wykonaniu na piętrze dodatkowych ścianek działowych wydzielających dwa lokale mieszkalne; zamontowaniu drzwi na schodach na antresolę i wydzieleniu 1 lokalu mieszkalnego. Stwierdzono, że wszystkie 6 wydzielonych lokali mieszkalnych posiada łazienki, kuchnie lub aneks kuchenny, jak również posiadają niezależne liczniki prądu i wody. Pierwotnie projekt budowlany przewidywał powstanie w kondygnacji podziemnej pomieszczenia garażowego i gospodarczego, a na parterze projektowany był korytarz, pokój dzienny, wc i kuchnia, zaś na piętrze trzy pokoje sypialne, łazienka i garderoba. Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości i domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zarzuciła Sądowi naruszenie przepisów postępowania, które w jej ocenie miały istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie skarżąca kasacyjnie wystąpiła, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., po.z 1634 ze zm., dalej P.p.s.a.) w zw. z art. 193 P.p.s.a., z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji MWINB oraz poprzedzającej ją decyzji PINB dla m. st. Warszawy z 31 stycznia 2023 r., twierdząc, ze zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie pełnomocnika skarżącej kasacyjnie charakter postępowania prowadzonego przez PINB świadczy o tym, że niewstrzymanie zaskarżonych decyzji wywoła dotkliwe i nieodwracalne skutki dla skarżącej kasacyjnie i pozostałych uczestników postępowania. Decyzja obligująca do przedstawienia projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego skutkować będzie nałożeniem obowiązku doprowadzenia nieruchomości do stanu, w którym ograniczona zostanie ilość lokali mieszkalnych w nieruchomości. W efekcie tego cześć rodzin mieszkających przy ul. [...] w W. zostanie pozbawiona miejsca zamieszkania, a taki rezultat niewątpliwie ma charakter dotkliwy i nieodwracalny przez co wniosek o wstrzymanie wykonania uznać należy za usprawiedliwiony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Argumentacja skarżącej kasacyjnie przedstawiona we wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji zdaniem NSA nie stanowi podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozpatrzenia skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako "P.p.s.a.") sąd może na wniosek skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jednocześnie, w myśl art. 61 § 4 P.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Sąd administracyjny może zatem wstrzymać wykonanie obowiązku nałożonego zaskarżoną decyzją jeśli skarżąca uprawdopodobni, że na skutek wykonania zaskarżonej decyzji w sytuacji skarżącej powstanie taki stan, który zagraża wyrządzeniem jej znacznej szkody lub wystąpieniem takiej zmiany stanu faktycznego lub prawnego, który będzie trudny do odwrócenia. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącej kasacyjnie powołuje się na wywołanie dotkliwych i nieodwracalnych skutków dla skarżącej i pozostałych uczestników postępowania wykonaniem zaskarżonej decyzji. Wskazuje na skutek wykonania tej decyzji tj. nałożenie przez organ administracyjno-budowlany obowiązku doprowadzenia nieruchomości do stanu poprzedniego a to wiązałoby się z ograniczeniem ilości lokali mieszkalnych w tej nieruchomości. Z kolei ograniczenie ilości lokali w nieruchomości doprowadzi do pozbawienia części mieszkańców miejsca zamieszkania. W tym ostatnim właśnie pełnomocnik upatruje dotkliwych i nieodwracalnych skutków wykonania zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego wyjaśnić należy, że wykonanie aktu lub czynności polega na dobrowolnym lub przy użyciu przymusu (egzekucji) doprowadzeniu do stanu określonego w rozstrzygnięciu tego aktu lub wykonaniu wskazanej w czynności. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżonej decyzji jest nałożenie obowiązku sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego. Wobec czego należy oczekiwać, że skutkiem wykonania tej decyzji będzie wyłącznie zlecenie przez zobowiązanego uprawnionemu projektantowi sporządzenia projektu budowlanego zamiennego nieruchomości, który będzie eliminował odstępstwa dotychczas wykonanych robót budowlanych od pierwotnego projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy o pozwoleniu na budowę z [...] 2008 r., Nr [...]. Podczas kontroli organ nadzoru budowlanego stwierdził wykonanie w przyziemiu dodatkowej ściany i wydzielenie dodatkowo drugiego pomieszczenia tj kuchni oraz niezależnego lokalu zamiast garażu, wykonanie na parterze dodatkowej ścianki działowej, która spowodowała spowodował wydzielenie dodatkowo dwóch lokali mieszkalnych, wykonanie na piętrze dodatkowych ścianek działowych wydzielających dwa lokale mieszkalne, zamontowanie drzwi na schodach na antresolę i wydzielenie 1 lokalu mieszkalnego. Ustalono ponadto, ze wszystkie 6 lokali ma łazienkę, kuchnię lub aneks kuchenny i posiadają niezależne liczniki prądu i wody. Pierwotnie budynek miał stanowić budynek mieszkalny jednorodzinny o trzech kondygnacjach naziemnych i stanowić uzupełnienie zabudowy szeregowej. W kondygnacji podziemnej miały znajdować się pomieszczenia garażowe i gospodarcze, na parterze projektowany był korytarz, pokój dzienny, wc , kuchnia, zaś na piętrze trzy pokoje sypialne, łazienka i garderoba. Zatem organy uznały, że doszło do istotnego odstępstwa od pierwotnego pozwolenia na budowę w postaci wydzielenia 6 lokali mieszkalnych z łazienkami, kuchnią lub aneksem kuchennym, posiadających odrębne wejścia i mogących samodzielnie funkcjonować. Powstanie de facto budynku wielorodzinnego zamiast jednorodzinnego organy zakwalifikowały jako zmianę zamierzonego sposobu użytkowania obiektu w rozumieniu art. 36a ust. 5 pkt ustawy Prawo budowlane. Wobec tego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 tej ustawy organy nałożyły na współwłaścicieli nieruchomości obowiązek przedłożenia projektu budowlanego zamiennego. W związku z powyższym błędne jest stanowisko pełnomocnika skarżącej kasacyjnie, że brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji może spowodować pozbawienie części współwłaścicieli (uczestników postępowania) miejsca zamieszkania co niewątpliwie można by było uznać za znaczną szkodę czy trudne do odwrócenia skutki. Taki skutek nie wynika wprost z zaskarżonej decyzji bowiem ona nakłada wyłącznie obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego spełniającego prawem określone wymogi przez uprawnionego projektanta. Nie można z tej decyzji wnioskować o konieczności przeprowadzenia określonych robót budowlanych mających na celu doprowadzenie nieruchomości do stanu jaki będzie wskazywał ów projekt budowlany zamienny. W tym zakresie organ będzie musiał wydać odrębną decyzję po uzyskaniu już przedmiotowego projektu budowlanego. Projekt ten będzie bowiem wskazywał jakie roboty budowlane są konieczne by zlikwidować odstępstwa. Na obecnym etapie postępowania zaskarżona decyzja nie wywołuje skutku w postaci obowiązku współwłaścicieli przeprowadzenia określonych robót budowlanych. Zatem okoliczność, na którą powołuje się pełnomocnik nie jest efektem wykonania zaskarżonej decyzji i nie może uzasadniać wstrzymania jej wykonania. Ewentualne okoliczności jakie mogłyby stanowić podstawę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji to zagrożenia jakie niesie dla skarżących samo zlecenie projektantowi opracowania projektu budowlanego zamiennego np. mogą to być znaczące koszty takiego opracowania. Jednak wówczas należy wykazać jakie to są koszty (przedstawić dokumenty to uwiarygadniające) oraz że poniesienie owych wysokich kosztów może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki dla zobowiązanych np. poprzez pozbawienie środków do życia. Taka argumentacja nie znalazła się w rozpatrywanym wniosku zatem nie zasługiwał on na uwzględnienie. W związku z powyższym NSA nie uwzględnił wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji bowiem w istocie nie przedstawiono argumentacji, która potwierdziłaby, że skarżącej kasacyjnie lub uczestnikom postępowania zagrażają znaczne szkody czy trudne do odwrócenia skutki w wyniku sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.