II OSK 1922/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku C. M. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skarg kasacyjnych A. M. i C. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 230/23 w sprawie ze skarg A. M. i C. M. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 lutego 2023 r., nr WOP.7722.13.2023.TN w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 lutego 2023 r., nr WOP.7722.13.2023.TN. A. M. i C. M. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargi na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) z dnia 8 lutego 2023 r., nr WOP.7722.13.2023.TN, utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Białymstoku z dnia 2 stycznia 2023 r., znak: NB.I.5160.198.2021.MK, którym wstrzymano inwestorowi C. M. roboty budowlane polegające na budowie wiaty gospodarczo-magazynowej na nieruchomości nr [...] obr. [...] – [...] przy ul. [...] w B., przy granicy z działką nr [...] oraz nałożono obowiązek przedstawienia szczegółowo wymienionych w postanowieniu dokumentów w terminie do 30 kwietnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 16 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 230/23, oddalił skargi ww. na postanowienie WINB z dnia 8 lutego 2023 r. A. M. i C. M. pismami odpowiednio z dnia 19 lipca 2023 r. i z dnia 27 lipca 2023 r. złożyli skargi kasacyjne od ww. wyroku. Pismem z dnia 29 kwietnia 2024 r. skarżący kasacyjnie C. M. wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia WINB z dnia 8 lutego 2023 r., podnosząc, że wykonanie postanowienia skutkować będzie niebezpieczeństwem wyrządzenia skarżącemu trudnych do odwrócenia skutków prawnych. Skarżący wskazał, że nie zgadza się z zapadłym orzeczeniem wobec czego zaskarżył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 maja 2023 r. Zdaniem skarżącego "realizacja wybudowania wiaty gospodarczo-magazynowej stanowi jedynie odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego, a nie wykonania całkowicie nowego obiektu budowlanego, który w tej zatwierdzonej dokumentacji budowlanej nie był w ogóle przewidziany". W związku z powyższym "nie wstrzymania wykonania przedstawienia dokumentów spowodować może - przy uwzględnieniu skargi kasacyjnej skarżącego trudne do odwrócenia skutki prawne". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z wnioskiem takim można wystąpić także na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wywołanym wniesieniem skargi kasacyjnej (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07). Instytucja wstrzymania wykonania aktu jest wyjątkiem od reguły wykonywania decyzji (postanowień) ostatecznych. Istotą jej jest to by adresat aktu skorzystał z tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla niego wywołać jego wykonanie, zanim zostanie on zbadany przez sąd administracyjny pod kątem jego legalności. Uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu jest uzależnione od działań podjętych przez podmiot domagający się przyznania mu tego rodzaju ochrony. Nie może on przy tym powołać się wyłącznie na niebezpieczeństwo powstania jakiejkolwiek szkody, lecz musi wykazać, że szkoda, która powstanie na skutek wykonania decyzji (postanowienia), będzie znaczna, a skutki wykonania decyzji (postanowienia) trudne do odwrócenia. Oznacza to, że obowiązek dowodzenia w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy, a nie na sądzie. Sąd jedynie ocenia, czy w istocie wskazana przez stronę szkoda ma znaczny rozmiar lub istnieje niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu skarżący winien tak określić szkodę lub w taki sposób wskazać skutki, które nastąpiłyby w związku z wykonaniem aktu, by sąd mógł stwierdzić w oparciu o konkretne dane, okoliczności, dokumenty, że wielkość szkody jest znaczna, a skutki trudne do odwrócenia. Przy czym należy zauważyć, że przez pojęcie "znacznej szkody" należy rozumieć taką szkodę majątkową i niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Można o niej mówić również, jeżeli rozmiary szkody spowodowanej wykonaniem aktu są większe niż zwykle wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Natomiast "trudne do odwrócenia skutki" to takie prawne lub faktyczne konsekwencje, które powodują trwałą zmianę, przy czym powrót do stanu poprzedniego następuje tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Wyjaśnić także należy, że na tym etapie postępowania, którego przedmiotem jest udzielenie ochrony tymczasowej sąd administracyjny nie bada zasadności skargi (skargi kasacyjnej), ani legalności zaskarżonego aktu, nie może zatem odnosić się do meritum sprawy, czynić jakiegokolwiek przedsądu. Mając na uwadze powyższe uwarunkowania oraz wniosek skarżącego kasacyjnie, stwierdzić należy, że nie przywołał on takich okoliczności, które byłyby podstawą do wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Hipotetyczna możliwość uwzględnienia skargi kasacyjnej nie stanowi sama w sobie o zasadności wniosku strony, o wystąpieniu niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wnioskodawca nie wyjaśnił także jakie to trudne do odwrócenia skutki prawne mogą wystąpić w wyniku przedstawienia żądanych dokumentów. W końcu także wnioskodawca nie wykazał, aby wykonanie zaskarżonego postanowienia wiązało się z wystąpieniem po stronie skarżącego znacznej szkody. Nie przedstawił orientacyjnego kosztu sporządzenia i przedstawienia wymaganej dokumentacji na tle dowodów obrazujących jego kondycję finansową. Bez porównania tych dwu wartości (sytuacji finansowej strony i kosztów realizacji obowiązku) nie jest możliwe zweryfikowanie, że spełniły się przesłanki warunkujące możliwość wstrzymania wykonania aktu. Wobec braku podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.