II OSK 1968/24
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-11-05
Skład orzekający: Jerzy Stankowski, Paweł Miładowski, Piotr Broda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego może zostać odrzucony z powodu przekroczenia terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., mimo istnienia przesłanek wznowieniowych?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził, że odmowa wznowienia postępowania administracyjnego jest prawidłowa, gdy wniosek został złożony po upływie terminu miesięcznego od dnia, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia. Termin ten jest ściśle interpretowany, a ciężar dowodu jego dochowania spoczywa na stronie wnioskującej o wznowienie. Organ nie rozpatruje merytorycznie wniosku złożonego po terminie, a brak wszczęcia postępowania z urzędu nie podlega kontroli sądu.Stan faktyczny
Skarżący A. P. złożył wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego dotyczącego decyzji Starosty z 27 marca 2012 r. o pozwoleniu na budowę, powołując się na fałszywe dowody geodezyjne. Organ odmówił wznowienia postępowania z powodu przekroczenia terminu miesięcznego na złożenie wniosku, liczonego od dnia, w którym skarżący złożył opinię biegłego do organu nadzoru budowlanego (24 maja 2022 r.). Skarga na odmowę wznowienia została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, a następnie skarga kasacyjna została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Łd 28/24 w sprawie ze skargi A. P. na postanowienie Wojewody Łódzkiego z dnia 15 listopada 2023 r. nr 74/2023, znak: GBP-III.7722.30.2023 PK w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie decyzji o pozwoleniu na budowę oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 17 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 28/24, oddalił skargę A. P. na postanowienie Wojewody Łódzkiego z 15 listopada 2023 r. nr 74/2023, którym wskazany organ na mocy art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art, 144 i art. 149 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej: k.p.a. utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia 27 września 2023 r. nr 138/2023 o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją z dnia 27 marca 2012 r. nr 200/2012 udzielającą pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego, jednorodzinnego, budowę zewnętrznej instalacji: wodociągowej, elektroenergetycznej, kanalizacji sanitarnej ze szczelnym zbiornikiem na nieczystości ciekłe, zewnętrznej i wewnętrznej instalacji gazu ziemnego, na działkach nr ewid. [...] [...] w [...], przy ul. [...] [...].
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 7 września 2023 r. do Starosty [...] wpłynął wniosek skarżącego dotyczący wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego opisaną wyżej decyzją z dnia 27 marca 2012 r. Skarżący domagał się wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., twierdząc, iż dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Zdaniem A. P. decyzję z dnia 27 marca 2012 r. wydano w oparciu o niezgodne z prawdą i ze stanem faktycznym prace geodezyjne geodety W. K., który poświadczył nieprawdę, że budynek na działce nr [...] jest oddalony od granicy o [...] m. Biegły sądowy Sądu Okręgowego w [...] inż. M. R. w dniu 20 grudnia 2021 r. ujawniła prawdę, że granica na działce nr ewid. [...] została naruszona o [...] centymetrów, zatem odległość budynku na działce nr [...] jest mniejsza niż [...] metry od granicy. Starosta pismem z 13 września 2023 r. wystąpił do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: PINB) o udzielenie informacji, czy A. P. złożył i w jakiej dacie w organie nadzoru budowlanego opinię biegłej sądowej inż. M. R. Informacja ta jest bowiem niezbędna przy określeniu terminu wniesienia podania o wznowienie postępowania, zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. W odpowiedzi na powyższe pismo PINB poinformował, że A. P. złożył powyższą opinię w organie nadzoru budowlanego w dniu 24 maja 2022 r.
Z uwagi na powyższe okoliczności Starosta postanowieniem z dnia 27 września 2023 r. nr 138/2023 odmówił wznowienia postępowania, zakończonego decyzją Starosty [...] z dnia 27 marca 2012 roku nr 200/2012. W uzasadnieniu wskazał, że A. P. posiada opinię inż. M. R. na pewno od 24 maja 2022 r., a więc od tego dnia posiadał wiedzę o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Pomiędzy momentem dowiedzenia się o okoliczności, a żądaniem wznowienia postępowania upłynęło więcej niż jeden miesiąc. Poza tym weryfikacja prac geodezyjnych nie należy do zakresu działań organu administracji architektoniczno-budowlanej w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył A. P. Wojewoda Łódzki zaskarżonym na wstępie postanowieniem utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w przypadku niezachowania terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania, określonego w art. 148 § 1 k.p.a., organ nie rozpatruje wniosku pod względem merytorycznym, tj. czy występują przesłanki wymienione w art. 145 k.p.a., lecz wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Ponadto, jak podkreślił organ z regulacji zawartej w przepisie art. 148 k.p.a. wynika, że to strona musi wykazać kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem jednomiesięcznego terminu od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. Jak wynika z akt sprawy organu pierwszej instancji, A. P. posiada opinię biegłego geodety, na którą powołuje się we wniosku o wznowienie postępowania, co najmniej od dnia 24 maja 2022 r., tj. od dnia w którym przedłożył ww. opinię do PINB. Wobec powyższego, najpóźniejszą datą pewną, w której A. P. mógł się dowiedzieć o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, jest dzień 24 maja 2022 r.
Skargę na powyższe postanowienie wniósł A. P., podnosząc w jej uzasadnieniu, że w swoim zażaleniu wskazał na naruszenie prawa wodnego, gdyż prawdopodobnie nie przebudowano urządzeń melioracyjnych i prawdopodobnie nie wniesiono żadnej opłaty do państwowej kasy za uzyskanie zgody wodnoprawnej na przebudowę urządzeń melioracyjnych. Prawdopodobnie M. C. popełnił przestępstwo, gdyż nie ujawnił Staroście [...] dokumentów melioracyjnych dotyczących jego nieruchomości, w czasie gdy występował o pozwolenie na budowę domu na działce numer [...].
W odpowiedzi na skargę Wojewoda łódzki wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd wskazał, że przed wznowieniem postępowania, co następuje w formie postanowienia, o którym mowa w art. 149 § 1 i 2 k.p.a., organ administracji, we wstępnym etapie rozpoznawania złożonego wniosku, zobowiązany jest dokonać sprawdzenia, czy spełnione są łącznie wszystkie elementy natury formalnej, których dopełnienie prowadzi dopiero do wydania wspomnianego postanowienia. W ramach etapu wstępnego organ winien ustalić przede wszystkim czy wniosek pochodzi od strony, czy wnioskodawca wskazał podstawę prawną swego żądania, czy wniosek dotyczy sprawy zakończonej decyzją ostateczną oraz czy wniosek został złożony z zachowaniem terminu określonego wart. 148 k.p.a.
W ocenie Sądu I instancji zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji odpowiadają prawu, a wydane rozstrzygnięcia zostały poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym. Jak trafnie podniosły organy administracji w uzasadnieniach zaskarżonych rozstrzygnięć, A. P. w swoim wniosku o wznowienie postępowania nie wskazał daty, w której dowiedział się o istnieniu okoliczności, stanowiącej podstawę wznowienia postępowania. Podał jedynie, że w jego ocenie dowody, na podstawie których ustalono okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją z dnia 27 marca 2012 r., okazały się fałszywe. Zdaniem skarżącego geodeta W. K. poświadczył nieprawdę, że budynek na działce nr [...] jest oddalony od granicy o [...] m. Powyższa okoliczność została ujawniona wskutek wydania przez biegłego Sądu Okręgowego w [...] inż. M. R. w dniu 20 grudnia 2021. Trafnie zatem Starosta uznał, że datą, od której należy liczyć termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania na tej podstawie, będzie chwila zapoznania się przez A. P. z treścią powyższej opinii, która została złożona przez skarżącego do PINB w dniu 24 maja 2022 r. W tej sytuacji Sąd I instancji podzielił stanowisko organów administracji, zgodnie z którym wniosek o wznowienie postępowania, który wpłynął do Starosty w dniu 7 września 2023 r., został złożony z przekroczeniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a.
Skargę kasacyjną wniósł A. P. zaskarżając wyrok w całości i stosownie do art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 3 § 2 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 9 k.p.a. poprzez niewłaściwe przyjęcie, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji odpowiadają prawu i zostały poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, w sytuacji, gdy organ w postaci Wojewody Łódzkiego nie zastosował środka określonego w ustawie tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., pomimo, że dokonał ustaleń, wskazujących iż istnieją przesłanki wznowieniowe w ww. postępowaniu, jednakże ze względu na niezachowanie terminu określonego w art. 148 k.p.a. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie decyzji o pozwoleniu na budowę.
Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz wznowienie postępowania administracyjnego w przedmiocie decyzji Starosty [...] z dnia 27 marca 2012 r. 200/2012 w zakresie udzielenia pozwolenia na budowę oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania kasacyjnego oraz postępowania przed Sądem I instancji zrzekając się jednocześnie rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Wniesiono także o przyznanie na rzecz adw. A. K. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu kasacyjnie z urzędu według norm przepisanych, powiększonych o należny podatek VAT, oświadczając jednocześnie, iż nie zostały one opłacone w całości ani w części.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wskazany warunek w sprawie został spełniony.
Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta przez skarżącego kasacyjnie na uzasadnionych podstawach.
Nie mógł zasługiwać na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 3 § 2 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 9 k.p.a. łączony z wykazaniem, że w sprawie zaistniały przesłanki do wznowienia postepowania administracyjnego zakończonego decyzją Staroty [...] z dnia 27 marca 2012 r. nr 200/2012 udzielającą pozwolenia na budowę. Skarżącemu kasacyjnie w ocenie tutejszego Sądu zdaje się przede wszystkim umykać zasadnicza kwestia, dlaczego w niniejszej sprawie odmówiono wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie decyzji o pozwoleniu na budowę a tym samym merytorycznego rozpoznania złożonego wniosku tj. z uwagi na uchybienie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia na wstępie, że postępowanie wznowieniowe, jako postępowanie nadzwyczajne nie może być wykorzystywane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, ponieważ nie jest to kontynuacja postępowania zwykłego, a do tego w rzeczywistości dąży skarżący kasacyjnie. Toczy się ono tylko w zakresie oceny, czy zachodzą przesłanki wskazane w art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa, art. 145b k.p.a. W konsekwencji, przepisy regulujące wznowienie należy interpretować ściśle, a ich zastosowanie będzie uzależnione od wystąpienia przesłanki wymienionej w przywołanych przepisach k.p.a. Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W niniejszej sprawie zastosowanie przez organy obu instancji art. 149 § 3 k.p.a. i wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania było skutkiem ustalenia, że wniosek skarżącego z dnia 7 września 2023 r. o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny za własne uznaje stanowisko Sądu pierwszej instancji, który zaakceptował ocenę organów orzekających w tej sprawie, że skarżący uchybił ww. terminowi. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie przyjmuje się, że bieg terminu, o którym mowa w tym przepisie rozpoczyna się od dnia uzyskania informacji o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a nie od dnia, w którym strona powzięła informację, że okoliczność ta może stanowić podstawę wszczęcia takiego postępowania. Podkreśla się również, że bez znaczenia pozostaje dla oceny zachowania omawianego terminu, czy wnoszący podanie miał wiedzę odnośnie co do prawnego znaczenia okoliczności faktycznych jako podstawy wznowienia (por. wyroki NSA: z dnia 26 listopada 2024 r. sygn. akt II OSK 883/24, z dnia 30 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 1979/20; z dnia 21 maja 2024 r., sygn. I OSK 469/21).
Skarżący kasacyjnie w niniejszej sprawie we wniosku o wznowienie postępowania poza wskazaniem podstawy prawnej tj. art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. nie wskazał żadnej daty, ani informacji umożliwiającej ustalenie daty/momentu, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, celem wyliczenia terminu miesiąca od tej właśnie chwili. Z uwagi na powyższe, jak już to zostało ustalone przez organy administracyjne i z czym zgodził się Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku za taką datę przyjęto dzień 24 maja 2022 r. tj. dzień złożenia w PINB przez skarżącego kasacyjnie opinii biegłej sądowej inż. M. R. na okoliczność wykazania, że dowody na podstawie których ustalono okoliczności sprawy – a finalnie wydano przedmiotową decyzję o pozwoleniu na budowę - okazały się fałszywe. We wniosku o wznowienie postępowania także powołaną się na tę okoliczność. Słusznie zatem przyjął Sąd wojewódzki, że jest to data najpóźniejsza pewna, w której A. P. mógł się dowiedzieć o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Biorąc zatem pod uwagę fakt, że wniosek o wznowienie postępowania datowany jest na 7 września 2023 r. termin do jego wniesienia licząc od dnia 24 maja 2022 r. został wielokrotnie przekroczony. Nie sposób w tym miejscu nie wspomnieć o ugruntowanej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którą ciężar dowodu dochowania terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. spoczywa na stronie, która domaga się wznowienia postępowania w sprawie. Strona musi więc udowodnić, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu miesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia. Nie zwalnia to organu od obowiązku dokonania weryfikacji twierdzeń strony i przedstawianych przez nią dowodów oraz przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności, a następnie dokonania oceny zebranego materiału dowodowego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (patrz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2025 r. sygn. akt I GSK 1364/22 LEX nr 3893480 i z dnia 14 listopada 2024 r. sygn. akt III OSK 6109/21, LEX nr 3893480). Z uwagi na powyższe nie mogło dojść do merytorycznego rozpatrzenia złożonego wniosku celem ocenienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., skoro postępowanie nie zostało wznowione. Należy również wskazać, że nieskorzystanie przez organ administracji publicznej z możliwości wszczęcia z urzędu postępowania o wznowienie postępowania nie podlega kontroli legalności dokonywanej przez sąd administracyjny, gdyż w tego rodzaju sprawach żaden akt nie może być wydany. Odmienny pogląd prowadziłby do sytuacji, w której strona mogłaby w istocie w każdym czasie, po upływie miesięcznego terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. domagać się od organu wznowienia postępowania z urzędu w oparciu o przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1-3 i 5-8 k.p.a., a organ byłby zobligowany do wydania orzeczenia, od którego strona mogłaby się odwołać. Brak wszczęcia postępowania z urzędu w sytuacji gdy zostało wniesione podanie o jego wszczęcie na żądanie strony, nie może skutecznie podważać prawidłowości działań organu w kwestii oceny terminowości złożenia podania o wznowienie postępowania. Także zaniechanie wznowienia postępowania z urzędu nie może być podstawą zarzutu w sprawie odmowy wznowienia postępowania z powodu uchybienia terminu do złożenia przez stronę wniosku o wznowienie (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 3331/18 oraz wyrok NSA z dnia 13 października 2020 r. sygn. akt II OSK 1950/20, wyrok NSA z dnia 13 października 2020 r. sygn. akt II OSK 1951/20, wyrok NSA z dnia 15 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 2918/19). W konsekwencji, zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. okazał się chybiony.
Także zarzut kasacyjny naruszenia art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. nie zasługiwał na uwzględnienie. Wskazana regulacja art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. określa zakres kognicji sądów administracyjnych oraz kryterium kontroli sądowoadministracyjnej. Nie może ona zostać naruszona przez wadliwe dokonanie kontroli działania administracji publicznej, lecz poprzez przekroczenie przez sąd administracyjny kompetencji albo poprzez zastosowanie środka i/lub kryterium kontroli nieprzewidzianego w ustawie. Przepis ten mógłby zostać naruszony, gdyby Sąd pierwszej instancji w ogóle sprawy nie rozpoznał, albo rozpoznał z uwzględnieniem innego kryterium niż zgodność z prawem (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2024 r. sygn. akt III OSK 2149/23, LEX nr 3771495).
W sprawie zarzucono również naruszenie art. 9 k.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W kontekście powyższego skarżący kasacyjnie w uzasadnieniu wniesionego środka oddawczego podnosi, że jest osobą, która nie korzysta z komputera, rzadko korzysta z telefonu i nie jest osobą, która mogła posiadać wiedzę w zakresie k.p.a., czy p.p.s.a. – w niniejszej sprawie kwestia ta odnoszona jest do sytuacji uchybienia terminu z art. 148 § 1 k.p.a. Dalej wskazano, że skarżący korzysta jedynie z informacji udzielanych mu przy okazji wizyt w organach lub uzyskanych w bibliotece. Już samo powyższe stwierdzenie, że "strona korzysta z informacji udzielanych mu przy okazji wizyt w organach" pozostaje w jawnej sprzeczności z funkcją przepisu art. 9 k.p.a. a zarzucanym jego naruszeniem. Abstrahując jednak od powyższego Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że przepis ten nie stawia jednak organu administracji w pozycji pełnomocnika strony, ponieważ uregulowany w tym przepisie obowiązek jest mimo wszystko ograniczony. W literaturze wskazuje się, że obowiązki informacyjne ciążące na organie administracji nie mogą być utożsamiane z obowiązkiem świadczenia pomocy prawnej, udzielania porad prawnych bądź instruowania stron o wyborze optymalnego sposobu postępowania (zob. np. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., II GSK 1507/12, LEX nr 1457647; wyrok NSA z dnia 5 lipca 2018 r., I OSK 2217/16, LEX nr 2538974; wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2019 r., II GSK 1890/18, LEX nr 2626643; wyrok NSA z dnia 9 lipca 2020 r., I OSK 27/20, LEX nr 3058560; wyrok NSA z dnia 27 lipca 2020 r., II OSK 511/20, LEX nr 3064462; wyrok NSA z dnia 3 marca 2022 r., II GSK 1544/18, LEX nr 3333870). Również w literaturze wskazuje się na niemożność wykładni komentowanego przepisu w taki sposób, że organ administracji stawałby się pełnomocnikiem strony – funkcją omawianego artykułu jest swoiste "wyrównanie szans" (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, komentarz do art. 9, teza 2). Tak więc zasady ogólne Kodeksu mają chronić prawa strony w postępowaniu administracyjnym, ale nie zwalniają jej od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej. Na stronie ciąży zatem obowiązek dbałości o swoje interesy (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2008 r., II GSK 51/08, LEX nr 467107). Zadaniem organów administracji jest jedynie przekazanie stronie niezbędnych informacji, na podstawie których strona będzie mogła dokonać wyboru i zdecydować o swoich działaniach (zob. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2000 r., V SA 1158/99, LEX nr 49399). Realizacja przez organ administracji obowiązku informowania stron polega jedynie na ogólnym ukierunkowaniu strony co do przepisów prawa znajdujących zastosowanie w jej sprawie. Przepis ten nie jest równoznaczny z obowiązkiem zawiadamiania strony o konsekwencjach niedostosowania się do konkretnych przepisów (wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 332/21, LEX nr 3177596). Nie nakłada on na organ prowadzący postępowanie obowiązku informowania strony, w kontekście jej potencjalnych uprawnień procesowych oraz o wadach i zaletach poszczególnych instytucji prawnych (wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 1846/20, LEX nr 3166677).
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o kosztach pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, ponieważ właściwy w tym przedmiocie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędy za udzieloną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest bowiem przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 – 261 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło