II OSK 2123/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 10 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku J. Z. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej J. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 1000/16 w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia [...] września 2016 r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji nakazującej wykonania rozbiórki silosów zbożowych postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 1000/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę J. Z. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia [...] września 2016 r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji nakazującej wykonania rozbiórki silosów zbożowych. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku J. Z. zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej "P.p.s.a."), z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zagrożeń tych Skarżący upatruje w tym, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i życiowej. Koszty przeprowadzenia rozbiórki silosów wraz z płytą fundamentową znacznie przekraczają jego możliwości finansowe. Skarżący jest emerytem otrzymującym 800 zł netto emerytury na miesiąc), osobą starszą i schorowaną. Jego żona wymaga nieustannej opieki lekarskiej i sporych wydatków z tym związanych, ponieważ choruje na wielotorbielowatość nerek, w rezultacie czego obie nerki zostały usunięte. Wymaga trzy razy w tygodniu dializ, na które wozi ją Skarżący. Żona jest także emerytką i koszty jej opieki lekarskiej znacznie przekraczają jej skromne dochody. Skarżący pokrywa wydatki związane z jej leczeniem. Skarżący nadmienił, że wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wieluniu z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] nakazującej rozbiórkę silosów a Łódzki Wojewódzki Inspektora Nadzoru Budowlanego wszczął postępowanie w tym zakresie. W związku z powyższym, w wyniku prowadzenia ww. postępowania, może dojść do stwierdzenia nieważności decyzji. Wskazano, że jest rozbiórka silosów z wyburzeniem płyty fundamentowej, na której silosy są postawione. Jest to więc nie tylko kosztowne dla Skarżącego z uwagi na jego sytuację materialną ale także - w razie uwzględnienia skargi lub stwierdzenia nieważności decyzji - spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Wyburzenie płyty fundamentowej a następnie przywrócenie stanu poprzedniego łączyć się będzie z realnym niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2017 r. uczestniczka postępowania E. P. podkreśla, że twierdzenia Skarżącego o jego trudnej sytuacji materialnej są nieprawdziwe. Stwierdza, że Skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego wraz z zabudowaniami o znacznej wartości. Posiada nowy, drogi samochód. Natomiast żona uzyskuje wysoką jak na lokalne warunki emeryturę. Uważa, że Skarżący powinien myśleć o ewentualnych konsekwencjach finansowych swego postępowania budując płytę fundamentową pod silosy, a tym samym same silosy częściowo na jej działce. W odpowiedzi na powyższe pismo Skarżący wskazał, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego lecz od 2009 r. na skutek wydzierżawienia go swojemu synowi oraz dołączył oświadczenie syna złożone przed notariuszem, że nie osiąga z tego tytułu żadnego dochodu. Stwierdził też, że nieprawdziwe są informacje o posiadaniu przez niego drogiego samochodu bowiem posiada kilkuletni samochód, którym wozi 3 razy w tygodniu żonę na dializę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślić należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 w związku z art. 193 P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi kasacyjnej nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Po oddaleniu skargi, skarżący, który wniósł skargę kasacyjną może wystąpić z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2007 r., I GPS 1/07, ONSAiWSA z 2007 r., nr 4, poz.77). Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może, na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Wolters Kluwer 2009, s. 206). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż niebezpieczeństwo, o którym mowa w cytowanym przepisie oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla Skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Trudne zaś do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w ww. przepisie należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Decyzją Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia [...] września 2016 r. utrzymano w mocy, wydaną w trybie wznowienia postępowania, decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wieluniu z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...], o odmowie uchylenia własnej decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], nakazującej wykonanie rozbiórki dwóch silosów zbożowych na płycie fundamentowej, zrealizowanych na działkach nr [...] i nr [...] w M.. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że skutkiem oddalenia przez WSA w Łodzi skargi na zaskarżoną decyzję z dnia [...] września 2016 r. będzie pozostawienie w obrocie prawnym decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], nakazującej wykonanie rozbiórki dwóch silosów zbożowych, która może zostać wykonana. Sytuacja taka powoduje konieczność rozważenia czy z uwagi na złożony w skardze kasacyjnej wniosek o wstrzymanie należałoby udzielić Skarżącemu ochrony tymczasowej do momentu rozpatrzenia złożonej skargi kasacyjnej. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że Skarżący we wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji powinien uprawdopodobnić, że wykonanie tej decyzji spowoduje powstanie okoliczności, które można zakwalifikować jako znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Zatem to na Skarżącym spoczywa obowiązek wykazania zaistnienia ww. niebezpieczeństw. Powinien on przedstawić argumenty i dowody na ich poparcie. NSA rozstrzygający sprawę, podziela ten pogląd, ale wskazuje również, że jeśli Skarżący nie uprawdopodobni w sposób wystarczający materiałem źródłowym podnoszonych twierdzeń, to Sąd powinien także wziąć pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o wstrzymanie charakter i okoliczności sprawy, które wynikają z akt sprawy. Tak NSA uczynił w niniejszej sprawie. Choć uzasadnienie wniosku o wstrzymanie bazuje jedynie na ogólnych oświadczeniach Skarżącego w zakresie jego sytuacji materialnej i życiowej bez przedstawienia choćby pokwitowań o wysokości otrzymywanej przez Skarżącego emerytury z KRUS czy ZUS, zaświadczeń o wysokości emerytury małżonki, zaświadczeń lekarskich o schorzeniach własnych i żony, posiadanym majątku, to z uwagi na obowiązek wykonania rozbiórki obiektów budowlanych w postaci dwóch silosów na płycie fundamentowej uznać należało, że w wyniku wykonania tego obowiązku przed prawomocnym wyrokiem może powstać w majątku Skarżącego znaczna szkoda i trudne do odwrócenia skutki. Z doświadczenia życiowego wynika, że rozbiórka budynków lub innych obiektów budowlanych pociąga ze sobą znaczne koszty, w szczególności obiektów wielkogabarytowych jak silosy zbożowe. Mając na uwadze to, że demontaż powinien być mniej kosztowny niż montaż, to i tak są to koszty liczone w tysiącach złotych (montaż silosu przekracza 1 tyś zł, koszt wylania fundamentu od kilku do kilkunastu tysięcy). Do tego należy doliczyć ewentualny koszt zapewnienia magazynu dla przechowywanego zboża czy innych podobnych produktów. Z akt sprawy wynika, że zdemontowane mają być dwa silosy typ [...]. Z ogólnie dostępnych danych na stronach internetowych wynika, że jeden taki silos ma ładowność około 57 ton i kosztuje przeszło 12 tyś. zł. Skoro Skarżący z uwagi na swój wiek 69 lat i stan zdrowia nie prowadzi już gospodarstwa rolnego, które przekazał w dzierżawę synowi, nie uzyskuje dochodów z gospodarstwa, pobiera emeryturę w wysokości ok. 800 zł netto na miesiąc i zajmuje się ciężko chorą żoną, 3 razy w tygodniu dializowaną, wraz z żoną ponosi wysokie koszty jej leczenia to uznać należy, że wydatek kilku tysięcy złotych na rozbiórkę dwóch silosów naraża go na znaczną szkodę w domowym budżecie. Także doprowadzenie silosów do stanu poprzedniego po uprzednim ich zdemontowaniu w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej łączy się z poniesieniem przez Skarżącego znacznych kosztów. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że ze względu na charakter sprawy (nakaz rozbiórki silosów zbożowych), realne koszty z tym związane i trudną sytuację materialną i osobistą Skarżącego, a zwłaszcza pozostającej pod jego opieką i na jego utrzymaniu małżonki (dializowana, bez obu nerek) skarżący kasacyjnie uprawdopodobnił, iż wykonanie ww. decyzji grozi niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że rozbiórka obiektu budowlanego, niezależnie od jego wielkości i wartości materialnej, przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej ze swej istoty wiąże się z potencjalnym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Biorąc z urzędu pod uwagę ewentualne zagrożenie dla życia i zdrowia osób trzecich jakie mogą stwarzać przeznaczone do rozbiórki obiekty budowlane NSA stwierdza, że silosy jako urządzenia magazynowe, o jednolitej konstrukcji, nie wydzielające oparów czy zapachów, nie emitujące hałasu nie powodują zagrożenia dla zdrowia i życia osób trzecich, które wymagało by ich natychmiastowego usunięcia. Wstrzymanie wykonania decyzji do momentu prawomocnego zakończenia sprawy przez sąd nie spowoduje więc zagrożenia dla bezpieczeństwa publicznego, zdrowia i życia innych osób. W związku z powyższym wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia [...] września 2016 r. zasługuje na uwzględnienie. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.