II OSK 2197/24

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-09-16

Skład orzekający: Małgorzata Masternak-Kubiak, Tomasz Bąkowski, Grzegorz Rząsa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uzgodnienie projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego przez organ ochrony zabytków, dotyczące terenu wpisanego do rejestru zabytków (w tym dawnego cmentarza żydowskiego), powinno obejmować wszystkie zabytki znajdujące się na tym obszarze, czy tylko te objęte formami ochrony z art. 7 u.o.z. lub wpisane do gminnej ewidencji zabytków?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organ ochrony zabytków prawidłowo odmówił uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Inwestycja planowana była na terenie wpisanym do rejestru zabytków (zespół urbanistyczny miasta K.), a część trasy sieci ciepłowniczej przebiegała przez obszar dawnego cmentarza żydowskiego, ujętego w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Prowadzenie robót ziemnych na takim terenie godziłoby w przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a organ uzgadniający nie ma obowiązku ingerować w projekt, lecz oceniać go pod kątem ochrony zabytków.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie i przebudowie sieci ciepłowniczej. Starosta odmówił uzgodnienia, wskazując, że inwestycja planowana jest na terenie wpisanym do rejestru zabytków i obejmuje obszar dawnego cmentarza żydowskiego. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy postanowienie Starosty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Spółki ZEC. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Spółki ZEC od wyroku WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Bąkowski sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa po rozpoznaniu w dniu 16 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zakładu Energetyki Cieplnej [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 184/24 w sprawie ze skargi Zakładu Energetyki Cieplnej [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 28 listopada 2023 r. znak: [...] w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 maja 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 184/24, oddalił skargę Zakładu Energetyki Cieplnej [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 28 listopada 2023 r., znak: [...], w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji po rozpatrzeniu wniosku Burmistrza Miasta i Gminy K., Starosta K. postanowieniem z dnia 25 maja 2023 r. odmówił uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie i przebudowie sieci ciepłowniczej na dz. nr [...] - obręb: [...] oraz na dz. nr [...] obręb: [...] i dz. nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w K. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że inwestycja planowana jest na terenie wpisanym do rejestru zabytków, a ponadto dz. nr [...] i [...] stanowią obszar dawnego cmentarza żydowskiego, ujętego w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Ponieważ część projektowanej sieci ciepłowniczej przebiegać będzie przez działki stanowiące obszar dawnego cmentarza, uzgadniany projekt nie może zyskać akceptacji organu ochrony zabytków. Inwestycja ta wpłynie negatywnie na walory zabytkowe dawnego cmentarza żydowskiego w K., a tym samym na zachowane walory przestrzenne zespołu urbanistycznego miasta K. Realizacja sieci ciepłowniczej może zyskać akceptację wówczas, gdy jej trasa nie będzie przebiegała przez obszar dz. nr [...] i [...]. Zakład Energetyki Cieplnej [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Postanowieniem z 28 listopada 2023 r., Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: "Minister", "organ odwoławczy"), działając m in. na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 840) - dalej: "u.o.z." oraz art. 53 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 503 ze zm.) - dalej: "u.p.z.p." - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Starosty K.. Minister zaznaczył, że z dostępnych organom ochrony zabytków dokumentów wynika bezspornie, iż działki nr [...] i [...] były obszarem wykorzystywanym do prowadzenia pochówków społeczności żydowskiej miasta K. Opieka nad miejscami dawnych cmentarzy społeczności żydowskiej jest jednym z elementów kultywowania wielowiekowej ciągłości Państwa Polskiego, jak i tradycji właściwej polskiej kulturze, odnoszącej się ze szczególnym szacunkiem między innymi, do miejsc pochówku osób zmarłych, w tym także przedstawicieli dawnych gmin żydowskich. Organ odwoławczy przytoczył art. 4 pkt 2, 3 i 6 u.o.z. i zaznaczył, że związane dyspozycją ww. przepisu organy ochrony zabytków nie mogą wyrazić akceptacji dla przedłożonego projektu decyzji, gdyż dopuszcza on do: "w żaden sposób nieograniczonych i nie nadzorowanych robót ziemnych na terenie dawnego cmentarza żydowskiego w K.". Ponadto zaznaczył, że prowadzenie nieograniczonych robót ziemnych na terenie, gdzie w przeszłości dokonywano pochówku członków polskiej społeczności żydowskiej, godziłoby w ww. przepisy u.o.z. Zaznaczył również, że w projekcie tym brak jest wymaganych przepisami prawa ustaleń ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków wskazujących, iż na terenie dawnego cmentarza żydowskiego zabrania się prowadzenia prac ingerujących w grunt, a tym samym mogących naruszać miejsca pochówków. W związku z powyższym Minister stwierdził, że zaskarżonego postanowienie jest trafne merytorycznie i nie narusza przepisów prawa. Skargę na ww. postanowienie złożyła skarżąca Spółka i domagając się uchylenia postanowień organów obu instancji. Spółka zarzuciła naruszenie art. 53 ust. 4 pkt 2 u.p.z.p. poprzez jego wadliwą wykładnię w wyniku której organ uzgodnieniem, dokonywanym przez konserwatora zabytków, obejmuje wszystkie zabytki znajdujące się na obszarze, którego dotyczy decyzja. Tymczasem prawidłowa wykładnia prowadzi do ustalenia, że wspomniane uzgodnienie dotyczy tylko obszarów i obiektów objętych formami ochrony zabytków, o których mowa w art. 7 u.o.z. Skarżąca w uzasadnieniu skargi przedstawiła stanowisko na poparcie podniesionego wyżej zarzutu. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uznał wniesioną skargę za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. W uzasadnieniu wskazano, że oceniając przedłożony do uzgodnienia projekt decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, organy wskazały, że przewiduje się w nim realizację inwestycji celu publicznego polegającej na budowie i przebudowie sieci ciepłowniczej na części dz. nr [...], położonych w K. (obręb [...]), części dz. nr [...], położonych w K. (obręb [...]), części dz. nr [...], położonej w K. (obręb [...]), gmina K. Dla sposobu prowadzenia prac nie sporządzono żadnej ich charakterystyki, jak też nie wyprowadzono dla nich żadnych ograniczeń. Z kolei ustalenia ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków sformułowano w ust. II pkt 3 części tekstowej. Mają one następującą formę: - dz. ewid. nr [...] i nr [...] obejmują teren dawnego cmentarza żydowskiego w K. (powiat k., województwo pomorskie), wpisanego do wojewódzkiej ewidencji zabytków; - teren objęty decyzją położony jest w strefie B1 - strefie ochrony otoczenia zespołu zabytkowego, wyznaczonej w decyzji o wpisaniu do rejestru zabytków zespołu urbanistycznego miasta K. (nr [...] z 30 maja 1978 r.) oraz w strefie B2 - strefie ochrony krajobrazu, wyznaczonej w decyzji o wpisaniu do rejestru zabytków zespołu urbanistycznego miasta K. (nr [...] z 30 maja 1978 r); obowiązują przepisy odrębne. Zgodnie z art. 4 pkt 2, 3 i 6 u.o.z. organy administracji publicznej obowiązane są do: zapobiegania zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków; udaremniania niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków; uwzględniania zadań ochronnych w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przy kształtowaniu środowiska. Zasadnie zatem przyjęły organy ochrony zabytków w zaskarżonej decyzji, że związane dyspozycją tego przepisu nie mogą wyrazić akceptacji dla przedłożonego projektu decyzji, gdyż: - inwestycja przewiduje roboty ziemne na terenie dawnego cmentarza żydowskiego w K.; - prowadzenie takich robót ziemnych, gdzie w przeszłości dokonywano pochówku członków polskiej społeczności żydowskiej, godziłoby wprosi w u.o.z. a także w porozumienia międzyrządowe w tym zakresie; - w projekcie brak jest (wymaganych przepisami prawa) ustaleń ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków wskazujących, że na terenie dawnego cmentarza żydowskiego zabrania się prowadzenia prac ingerujących w grunt, a tym samym mogących naruszać miejsca pochówków. W ocenie Sądu meriti, odnosząc się do braku możliwości realizacji innego wariantu przebiegu trasy, zasadnie organy wskazały, że własność prywatna gruntów czy też istniejące instalacje infrastruktury miejskiej, nie stanowią o całkowitym braku możliwości realizacji innego wariantu przebiegu trasy. Wskazano, że zgodnie z ust. II pkt 4, 2) i pkt 5, 2) i 3) części tekstowej projektu: - ewentualne kolizje z istniejącymi i projektowanymi sieciami należy zaprojektować w uzgodnieniu z gestorami tych sieci; -na przebieg inwestycji należy uzyskać zgodę właścicieli nieruchomości, przez które będzie prowadzona; - należy uzgodnić warunki ewentualnego zajęcia terenu na czas trwania prac z właścicielami i zarządcami terenów przyległych; - należy ocenić, że jest to zapewne rozwiązanie uciążliwe ale nie niemożliwe do realizacji. Nadto, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, zasadnie organy przyjęły, że organ uzgadniający nie ma prawa ingerować w przedłożony do uzgodnienia projekt decyzji i zmieniać jego ustaleń. W orzecznictwie wskazuje się, że organ administracyjny nie jest uprawniony do analizowania celowości i zasadności takiej, a nie innej lokalizacji inwestycji i jej proponowanego przebiegu. Zajęcie stanowiska organu uzgadniającego może przybrać postać warunkową. Innymi słowy możliwa jest akceptacja projektu decyzji z uwagami. Prawidłowo również organy wskazały, że fakt dwukrotnego prowadzenia robót ziemnych przy przedmiotowej magistrali ciepłowniczej nie przesądza definitywnie braku na terenie planowanej inwestycji szczątków ludzkich. Zatem nie można wykluczyć, że w trakcie ponownych prac ziemnych związanych z poszerzeniem magistrali ciepłowniczej w K., w trakcie tych prac mogłoby dojść do bezczeszczącego ludzkie szczątki ich naruszenia w trakcie robót ziemnych. W ocenie Sądu pierwszej instancji, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut zawarty w skardze a wskazujący, że gdyby nie istniał zabytek tj. "układ urbanistyczny miasta K.", to przedmiotowy projekt decyzji ustaleniu o lokalizacji inwestycji celu publicznego w ogóle nie byłby uzgadniany z organem konserwatorskim. Zatem istnienie na obszarze objętym decyzją dawnego cmentarza żydowskiego, (który nie jest objęty żadną z form ochrony zabytków z art. 7 u.o.z.), nie skutkowałoby w ogóle potrzebą uzgadniania takiej decyzji. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić. Zgodnie z art. 19 ust. 1a pkt 2 u.o.z. między innymi w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego uwzględnia się w szczególności ochronę innych zabytków nieruchomych, znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków (np. cmentarze). Dodatkowo, wpis obszarowy oznacza, że ochronie prawnej podlegają wszystkie znajdujące się na tym obszarze obiekty (por. wyrok NSA z 18 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 427/12, LEX nr 1399921). Ochrona obszarowa nie jest jednolitą formą, a jej zakres wynika każdorazowo z treści decyzji o wpisie do rejestru zabytków. Uzgodnienie z wojewódzkim konserwatorem zabytków powinno mieć miejsce w odniesieniu do obszarów i obiektów objętych formami ochrony zabytków, o których mowa w art. 7 u.o.z. (np. wpis obszarowy) oraz ujętych w gminnej ewidencji zabytków. Przy rozpatrywaniu wniosku dotyczącego ustalenia lokalizacji celu publicznego organ ma obowiązek uwzględnić występujące na danym terenie uregulowania w pełnym zakresie ochrony konserwatorskiej. Organ nie mógł uzgodnić przedstawionego projektu decyzji, gdyż projekt ten nie spełniał wymaganych prawem warunków. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.) – dalej: "P.p.s.a." Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł o oddaleniu skargi. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Zakład Energetyki Cieplnej [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucono naruszenie prawa procesowego, mające istotny wynik na rozstrzygnięcie sprawy, w postaci art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 2 u.p.z.p., poprzez jego wadliwą wykładnię w wyniku której przyjęto, że uzgodnieniem, dokonywanym przez konserwatora zabytków, obejmuje się: - wszystkie zabytki znajdujące się na obszarze, którego dotyczy decyzja, - wszystkie zabytki znajdujące się na terenie objętym ochroną, ustanowioną na podstawie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Tymczasem prawidłowa wykładnia ww. przepisu prowadzi do ustalenia, że wspomniane uzgodnienie dotyczy tylko obszarów i obiektów objętych formami ochrony zabytków, o których mowa w art. 7 u.o.z. oraz wpisanych do gminnej ewidencji zabytków. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, ustalonych według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano. Pismem z dnia 7 sierpnia 2024 r. pełnomocnik skarżącej kasacyjnie Spółki zrzekł się w jej imieniu rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 182 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei według art. 182 § 3 P.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, a strona przeciwna nie przedstawiła odmiennych wniosków procesowych, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Stosownie do treści art. 53 ust. 4 u.p.z.p., wydanie decyzji o warunkach zabudowy następuje m.in. po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków, którego zgoda jest wymagana w odniesieniu do obszarów objętych ochroną konserwatorską. Kompetencje organów ochrony zabytków określają, co do przedmiotu, zakresu i formy ochrony zabytków przepisy u.o.z. Przedmiotem ochrony konserwatorskiej, zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 1 wskazanej ustawy są zabytki nieruchome będące układami urbanistycznymi, ruralistycznymi i zespołami budowlanymi, dziełami architektury i budownictwa. Stąd też działalność inwestorska w strefach podlegających ochronie konserwatorskiej musi być podporządkowana wymogom konserwatorskim. Zakres uzgodnienia, którego dokonuje organ uzgadniający, obejmuje treść decyzji, jaką ma wydać organ prowadzący postępowanie główne uruchomione wnioskiem strony. Zatem organ uzgadniający nie ma wpływu na sposób prowadzenia postępowania w sprawie wydania decyzji, ocenia jedynie jej projekt. Organ decydujący uwzględnia stanowisko organu uzgadniającego, wprowadzając zmiany w sporządzonym projekcie decyzji albo w razie odmowy uzgodnienia projektu decyzji wydaje decyzję odmawiającą załatwienia sprawy. Zgodnie z poglądem ukształtowanym od lat w doktrynie stanowisko organu współdziałającego, z którym należy uzgodnić decyzję bądź wydać decyzję po uzgodnieniu, jest wiążące dla organu decydującego. W tej sytuacji treść stanowiska zajętego przez organ uzgadniający może przesądzić z kolei o treści decyzji, która ma być wydana po uzgodnieniu przez organ decydujący (por. Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz, red. prof. zw. dr hab. Z. Niewiadomski, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 428). Zaznaczyć jednak w tym miejscu należy, że uzgodnienia można dokonać jedynie w ramach kompetencji organu uzgadniającego. Tak więc zarówno Starosta K., jak i działający jako organ odwoławczy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, uzgadniając projekt decyzji o warunkach lokalizacyjnych, nie mogą wyjść poza ustawowo określony zakres uzgodnienia. Innymi słowy: dokonują uzgodnienia wyłącznie w zakresie swoich kompetencji wyznaczonych przez miarodajne w tej mierze przepisy prawa materialnego. Jest bowiem oczywiste, że jeżeli przepis uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska (uzgodnienia) przez inny organ, to stanowisko to nie może dotyczyć dowolnych spraw związanych z przedmiotem rozstrzygnięcia, lecz tylko tych aspektów, które wiążą się z zadaniami organu uzgadniającego (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 1997 r., sygn. V SA 2699/96, ONSA 1998 nr 4, poz. 123 z aprobującą glosą J. Borkowskiego). Zakres kompetencji organu konserwatorskiego jest wyznaczony przez przepisy u.o.z. Zgodnie z art. 1 tej ustawy określa ona przedmiot, zakres i formy ochrony zabytków oraz opieki nad nimi, zasady tworzenia krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad zabytkami oraz finansowania prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytkach, a także organizację organów ochrony zabytków. Opieka nad zabytkami, stosownie do art. 4 ustawy o ochronie zabytków, w szczególności polega na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu m.in. zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków, udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków oraz uwzględnianie zadań ochronnych w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Ochrona szczególnych wartości charakteryzujących zabytki stanowi bowiem ważny interes publiczny rangi konstytucyjnej (zob. fragment preambuły Konstytucji RP: "zobowiązani, by przekazać przyszłym pokoleniom wszystko, co cenne z ponad tysiącletniego dorobku" w zw. z art. 6 ust. 1 oraz art. 73 Konstytucji). Ustawa wyraźnie odróżnia przy tym "ochronę zabytków", od "opieki nad zabytkami". Zagwarantowanie "ochrony zabytków" stanowi obowiązek organów administracji publicznej, przede wszystkim organów konserwatorskich, wyposażonych dla realizacji tego celu w określone prawem instrumenty o charakterze władczym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie Sąd pierwszej instancji, uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie zostało wydane z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. W uzasadnieniu wyroku Sąd zawarł szczegółową, logiczną, przekonującą argumentację, że planowana inwestycja w postaci lokalizacji inwestycji celu publicznego będzie z punktu widzenia przepisów u.o.z. realizowana na terenie objętym ochroną konserwatorską. Sąd prawidłowo uznał, że organ uzgadniający, zobowiązany do samodzielnego poszukiwania kryteriów swojego rozstrzygnięcia, w sposób wyraźny je określił i szczegółowo omówił przyczyny takiego rozstrzygnięcia w uzasadnieniu postanowienia. W myśl art. 7 u.o.z., formami ochrony zabytków są: wpis do rejestru zabytków, uznanie za pomnik historii, utworzenie parku kulturowego oraz ustalenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Co prawda sam dawny cmentarz żydowski w K. nie jest objęty żadną z form ochrony zabytków z art. 7 u.o.z., ale teren objęty decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego położony jest w strefie B1 - strefie ochrony otoczenia zespołu zabytkowego, wyznaczonej w decyzji o wpisaniu do rejestru zabytków zespołu urbanistycznego miasta K. (nr [...] z dnia 30 maja 1978 r.) oraz w strefie B2 - strefie ochrony krajobrazu, wyznaczonej w decyzji o wpisaniu do rejestru zabytków zespołu urbanistycznego miasta K. (nr [...] z dnia 30 maja 1978 r). Zatem wyżej wskazany układ urbanistyczny miejscowości K. jest jako całość wpisany do rejestru zabytków, a zatem jest objęty jedną z form ochrony zabytków. Sąd pierwszej instancji zasadnie więc przyjął, że inwestycja planowana jest na terenie wpisanym do rejestru zabytków, a ponadto dz. [...] i [...] stanowią obszar dawnego cmentarza żydowskiego, ujętego w wojewódzkiej ewidencji zabytków. W tym przypadku bowiem ochroną konserwatorską objęty jest bowiem cały układ urbanistyczny wskazanego obszaru. Nie jest zatem konieczne, dla objęcia ochroną konserwatorską, aby do tego rejestru dodatkowo został wpisany dawny cmentarz żydowski jako taki. Trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na formę ochrony zabytków występującą na przedmiotowym obszarze. Prawidłowo wywiedziono także, że prowadzenie robót ziemnych przy realizacji przedmiotowej inwestycji, w miejscu gdzie w przeszłości dokonywano pochówku członków polskiej społeczności żydowskiej, godziłoby wprost we wskazane wyżej przepisy u.o.z. Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przedmiotowa skarga kasacyjna nie dostarcza usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań, w związku z czym, działając na podstawie przepisów art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło