II OSK 2199/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. M. i A. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SA/Gd 266/19 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi G. M. i A. M. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie wyłączenia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w [...] od załatwienia spraw dotyczących rozbudowy budynku postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SA/Gd 266/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę G. M. i A. M. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] marca 2019 r., nr [...]w przedmiocie wyłączenia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w [...] od załatwienia spraw dotyczących rozbudowy budynku. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że G.M. i A. M. wnieśli do Sądu skargę na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] marca 2019 r. o odmowie wyłączenia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w [...] od załatwienia spraw dotyczących rozbudowy budynku usługowo-mieszkalnego na posesji przy ul. [...] [...] w [...]. Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie nie jest rozstrzygnięciem kończącym postępowanie w sprawie, ani też nie rozstrzyga sprawy co do istoty. Ponadto od postanowień wydanych na podstawie art. 24 i 25 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), a zatem dotyczących wyłączenia pracownika oraz organu administracyjnego, kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje prawa wniesienia zażalenia. W konsekwencji niedopuszczalna jest także skarga do sądu administracyjnego. Sąd zwrócił uwagę, że postanowienie o odmowie wyłączenia organu bądź pracownika od rozstrzygania czy też podejmowania czynności w sprawie z chwilą jego wydania jest ostateczne. Strona może je kwestionować wyłącznie w trybie odwoławczym, dotyczącym orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie (art. 142 k.p.a.), a następnie ewentualnie w trybie skargowym, przed sądem administracyjnym. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), odrzucił przedmiotową skargę. Skargą kasacyjną G. M. i A. M. zaskarżyli powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu: 1) obrazę art. 7 w zw. z art. 45 Konstytucji RP poprzez złamanie zasady orzekania przez Sąd I instancji w oparciu o przepisy prawa przez niezastosowanie się do reguł postępowania administracyjnego w tym pominięcie przepisów k.p.a. rozdziału 5 dotyczących wyłączenia pracownika oraz organu stanowiących o istocie skargi złożonej do Sądu I instancji; 2) obrazę przepisów procedury poprzez uznanie, że jest to tzw. "martwy przepis prawa" i wydanie orzeczenia z rażącą obrazą art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 6, 7, 8, 12 k.p.a. poprzez odmowę wyłączenia M. Z. pracownika Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w randze szefa tego organu, pomimo wieloletniego konfliktu między ww. osobą a skarżącymi, potwierdzonego licznymi wyrokami sądów powszechnych i licznymi orzeczeniami sądów administracyjnych potwierdzających bezzasadność orzeczeń wydawanych przez ww. osobę jako szef PINB [...], których celem jest zdyskredytowanie skarżących i działanie na szkodę ich majątku poprzez np. wyprowadzenie dużej sumy pieniędzy w podstępny sposób na wniosek ww. osoby lub wielokrotne bezpodstawne nakazanie rozbiórki domu skarżących położonego w [...] przy ul. [...] [...]; 3) obrazę art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez uznanie, że jest to "martwy przepis prawa" w związku z tym, że kierownik organu, tj. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] M. Z. przyznaje sobie nagrody lub otrzymuje nagrody od przełożonych, w tym finansowe, za rzekomo rzetelną i skuteczną pracę na rzecz jednostek Skarbu Państwa i jego budżetu, polegającą na doprowadzeniu do ściągnięcia wbrew prawu nienależnych sum od skarżących w ramach bezpodstawnego postępowania egzekucyjnego w sprawie [...]oraz wydania decyzji nakazującej rozbiórkę domu mieszkalnego położonego w [...] przy ul. [...] [...], co uzasadnia przyznanie nagród okresowych za rzekome osiągnięcia na polu zwalczania bezprawia administracyjnego jako organ, co wiąże się bezpośrednio z interesem majątkowym tego organu - szefa PINB w [...] M. Z. sensu largo; 4) obrazę art. 28 k.p.a. poprzez uznanie, że jako strona skarżący nie mają interesu prawnego w skutecznym domaganiu się wyłączenia zarówno M. Z. jako pracownika PINB jak i organu PINB w [...] reprezentowanego przez jego szefa M. Z.; 5) obrazę art. 142 k.p.a. przez uznanie, że stronie nie służy prawo w toku postępowania instancyjnego w konkretnej instancji składania skutecznych wniosków o wyłączenie pracownika i organu zgodnie z treścią art. 24 i 25 k.p.a.; 6) obrazę art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka przez pozbawienie strony skarżącej prawa do sprawiedliwego działania władzy administracyjnej i pozbawienia strony skarżącej obiektywnego rozpoznania skargi przez sąd administracyjny. Z uwagi na powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżących i zastępstwa procesowego według norm przewidzianych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Skarga kasacyjna G. M. i A. M. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia. W przedmiotowej sprawie podkreślenia wymaga, że przedmiotem skargi G. M. i A. M. było wydane w oparciu o art. 24 i art. 25 k.p.a. postanowienie [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] marca 2019 r., nr [...], którym - po rozpatrzeniu wniosku G.M. i A. M.ch - odmówiono wyłączenia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w [...] od załatwienia spraw dotyczących nieruchomości przy ul. [...] [...]w [...]. Mając na względzie przedmiot niniejszej sprawy należy podzielić stanowisko Sądu I instancji wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Od postanowień wydanych na podstawie art. 24 i 25 k.p.a., a zatem dotyczących wyłączenia pracownika oraz organu administracyjnego, Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje prawa wniesienia zażalenia, a w konsekwencji niedopuszczalne jest także wniesienie na nie skargi do sądu. Postanowienie o odmowie wyłączenia organu bądź pracownika organu od rozstrzygania czy też podejmowania czynności w sprawie z chwilą jego wydania jest w związku z tym ostateczne. Strona może je kwestionować wyłącznie w trybie odwoławczym, dotyczącym orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie (art. 142 k.p.a.), a następnie ewentualnie poprzez wniesienie skargi do sądu administracyjnego na decyzję organu II instancji. Zwrócić należy także uwagę, że w sprawie wyłączenia pracownika wypowiadał się także Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 7 marca 2005 r. (sygn. akt P 8/03) podkreślił, że jest to instytucja proceduralna, "w ramach której stronie służy uprawnienie gwarantujące obiektywne rozstrzygnięcie sprawy. Ustawodawca poddał tę instytucję kontroli sądowej, wzmacniając zasadę obiektywizmu postępowania w postępowaniu administracyjnym. Ta kontrola odbywa się jednak dopiero przy rozstrzyganiu odwołania od orzeczenia, kończącego postępowanie w danej instancji, a nie w postępowaniu wpadkowym na podstawie zażalenia na postanowienie o odmowie wyłączenia pracownika organu administracji publicznej". Trybunał w ww. wyroku podniósł przy tym, że strona ma możliwość podniesienia zarzutu o nieuwzględnieniu wyłączenia pracownika w postępowaniu odwoławczym, co następnie może zostać poddane kontroli sądu administracyjnego. W konsekwencji w wyroku tym stwierdzono, że art. 24 w zw. z art. 141 § 1 k.p.a. jest zgodny z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Z tych względów nieuzasadnione są zarzuty skarżących dotyczące naruszenia przepisów Konstytucji RP oraz związanych z nimi przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności i k.p.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.