II OSK 2201/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak ( spr.) Sędzia del. WSA Jolanta Rudnicka Protokolant sekretarz sądowy Marcin Kowalski po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawie ze skargi M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 maja 2011r. syg.akt IV SA/Po 414/11 na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 31 maja 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 414/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. nr 87, poz. 395 ze zm. – dalej: ustawa o świadczeniu pieniężnym), odmówił przyznania M. S. uprawnienia do wyżej wymienionego świadczenia. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że uprawnienie do świadczenia jest przyznawane na podstawie wniosku zainteresowanej osoby, zaopiniowanego przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych i dokumentów oraz dowodów potwierdzających rodzaj i okres represji (art. 4 ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym). Zebrany w toku postępowania materiał dowodowy nie jest wystarczający do wydania decyzji pozytywnej w sprawie. Strona nie przedstawiła w określonym terminie wymaganych przez Urząd dokumentów potwierdzających wnioskowany rodzaj i okres represji. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. S. podniósł, że "po złożeniu wniosku o udzielenie pomocy", otrzymał z Urzędu pismo z 15 listopada 2010 r. o dostarczenie przezeń pewnych dokumentów. Dnia 18 listopada 2010 r. wysłał Urzędowi możliwe do zdobycia dokumenty: kartę osobową; ankietę, którą musiał wypełnić ubiegając się o dowód osobisty; kserokopię dowodu osobistego; zeznania dwóch świadków, którzy z Wnioskodawcą pracowali na okopach. Wszystkie te dokumenty uwierzytelnił Urząd Miasta i Gminy w Ż. Jako uzupełnienie dokumentacji przesłał jeszcze zaświadczenie o istnieniu w B. majątku, którym w czasie wojny zarządzał O. F., a w którym wnioskodawca pracował, jako 13-latek. To przez F. został wywieziony do pracy przy okopach. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 2 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. i art. 2 pkt 2 lit. a), art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy o świadczeniu pieniężnym, utrzymał w mocy decyzję własną z 25 listopada 2010 r. Uzasadniając decyzję Kierownik Urzędu wskazał, że organ dopuścił dowód z przesłuchania strony, dowód z przesłuchania świadka i zwrócił się o dokumenty zgromadzone przez Fundację [...]. Podstawą materialnoprawną sprawy stanowi art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniu pieniężnym. Organ wskazał, że przepis art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. K 49/07, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim pomija przesłankę deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej w granicach przedwojennego państwa polskiego. Kierownik Urzędu stwierdza, że strona nie udowodniła okoliczności deportacji do pracy przymusowej. Przepisy ustawy nie przewidują świadczeń z ustawy dla wszystkich poszkodowanych przez pracę niewolniczą na rzecz III Rzeszy, lecz zawężają krąg podmiotów do tych spośród nich, wobec których okupant stosował represje pracy niewolniczej w zaostrzonej formie (deportacja) w stosunku do obowiązującego powszechnie obowiązku pracy. Cytowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza możliwości automatycznego przyznawania świadczeń wszystkim osobom wykonującym pracę przymusową, w związku z czym nadal należy badać przesłankę deportacji, która w przypadku osób wykonujących pracę na terytorium państwa polskiego obarczona jest dodatkowym kryterium szczególnej dolegliwości represji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, uzupełnioną pismem z dnia 30 kwietnia 2011 r., M. S. wniósł o: "ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie dotychczas zgromadzonych materiałów znajdujących się w Urzędzie do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych". Skarżący przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego; poszerzył i pogłębił argumenty uprzednio przedłożone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał dowody, które przedstawił na wezwanie Urzędu. W odpowiedzi na skargę z dnia 21 kwietnia 2011 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi. W motywach wyroku oddalającego skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że przy ocenie dowodu z zeznań świadka a także zeznań strony nie może pozostać obojętną treść zeznań tych samych osób, złożonych w innym postępowaniu, toczącym się w oparciu o ustawę. Zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego było uznanie przez Kierownika Urzędu, że M. S. i A. J. nie mogli w okresie od 10 lipca 1944 r. do grudnia 1944 r. pracować przy kopaniu okopów w okolicach B. K., skoro od kwietnia 1941 r. do grudnia 1944 r. pracowali w majątku B., a M. S. i J. K. w czasie okupacji niemieckiej od 1939 do 1945 r. zamieszkiwali B. Trafnie zatem, w ocenie Sądu pierwszej instancji, Kierownik Urzędu odmówił dania wiary zeznaniom świadka A. J. w tej części, w której podał on, że od początku lipca 1944 r. do 25 stycznia 1945 r. A. J., M. S. i S. S. zostali wywiezieni z B. do Jarocina, skąd pociągiem do B. K., a następnie w okolicach B. K. kopali rowy przeciwczołgowe w warunkach opisanych w zeznaniu z dnia 7 lutego 2011 r. Także kserokopie zdjęć, twierdzeń o faktach, podnoszonych przez skarżącego w postępowaniu administracyjnym, nie potwierdzają. Na ponad półroczny okres pracy w okolicach B. K. nie wskazywał sam M. S. w ankiecie z dnia 13 maja 1952 r. ani w karcie osobowej z dnia 17 marca 1951 r., choć oba te dokumenty skarżący sporządził blisko 5 i 6 lat po opisywanych wydarzeniach, które miały mieć miejsce pod koniec drugiej wojny światowej. Zeznania świadka F. B. z dnia 3 listopada 2010 r. są zdawkowe i według jednakowego wzorca z zeznaniami świadka A. J. z tego samego dnia. Nie mogą zatem prowadzić do odmiennych ustaleń, od prawidłowych ustaleń opartych na zeznaniach samego M. S. i A. J., złożonych ponad 16 lat wcześniej (5 sierpnia 1994 r.), gdy Skarżący i dwoje świadków: A. J. i J. K. mieli lepszą pamięć i ustawodawca nie wiązał z pobytem na deportacji do pracy przymusowej żadnych uprawnień. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł reprezentowany przez pełnomocnika M. S. zaskarżając w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając mu naruszenie prawa materialnego: - art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. nr 87, poz. 395 ze zm.) poprzez błędna jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do przyjęcia, że skarżący nie spełnia przesłanek wynikających z tego przepisu - § 3 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 grudnia 1999 r. w sprawie wymaganych dokumentów i dowodów potwierdzających rodzaj represji i okres jej trwania oraz szczegółowego trybu postępowania przy składaniu i rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. nr 111, poz. 1300), poprzez ich niezastosowanie, względnie błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie, tj.: - art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 oraz 80 k.p.a., polegające na tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo, że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnianiu materiału dowodowego , mogły Stanowic dowód okoliczności podnoszonych przez Skarżącego; Sąd w sposób nieuprawniony przyjął, że rzekome rozbieżności dotyczące zeznań świadków stanowią o niewiarygodności zeznań w istotnej dla sprawy części, gdy tymczasem wskazane ze znania nie są rozbieżne, - art. 122 P.p.s.a. poprzez niezastosowanie w sytuacji, gdy dla rozpoznania sprawy niezbędne było przeprowadzenie rozprawy w celu przesłuchania świadków, których zeznania zostały zakwestionowane przez organ wydający decyzję. Mając na względzie powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnemu w Poznaniu, a ponadto o przeprowadzenie rozprawy i przyznanie na rzecz pełnomocnika kosztów pomocy prawnej z urzędu, nie uiszczonych nawet w części. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej autor skargi podniósł, że Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że w przedmiotowym przypadku skarżący nie spełnił przesłanek wynikających z art. 4 ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym i nie wykazał faktu represji – tj. faktu przebywania na robotach przymusowych w B. K. przez okres powyżej 6 miesięcy. Podkreśla, że w myśl art. 7, art. 75, art. 77 i art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest dopuścić, jako dowód wszystko, co mogłoby przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebra i rozpatrzyć materiał dowodowy i na podstawie całokształtu tego materiału oceniać, czy dana okoliczność została udowodniona. Wskazuje, że w zaskarżonej decyzji z naruszeniem powołanych wyżej przepisów nie wyjaśniono okoliczności objętych wnioskiem w zakresie rozbieżności w oświadczeniach składanych przez świadków i skarżącego i arbitralnie uznano, że są one sprzeczne, a co za tym idzie - odmówiono wiarygodności zeznaniom w zakresie wskazującym na fakt oddelegowania do B. K. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych. Autor skargi formułuje zarzuty wskazujące zarówno na naruszenie prawa materialnego, jak też na naruszenie przepisów postępowania. Przedmiot obu rodzajów zarzutów, jak i kierunek argumentacji pozostaje jednak w ścisłym związku, koncentrując się zasadniczo wokół regulacji art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. nr 87, poz. 395 ze zm.) i § 3 i 4 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 grudnia 1999 r. w sprawie wymaganych dokumentów i dowodów potwierdzających rodzaj represji i okres jej trwania oraz szczegółowego trybu postępowania przy składaniu i rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. nr 111, poz. 1300), których błędna interpretacja i wadliwe zastosowanie, w ocenie kasatora, doprowadziło do nieprawidłowej weryfikacji przez Sąd pierwszej instancji dokonanych przez organy ustaleń faktycznych. Mając zatem na względzie powyższy związek treściowy, sformułowane w niniejszej skardze kasacyjnej zarzuty poddane winny zostać kontroli kasacyjnej łącznie, w kontekście naruszenia prawa materialnego. Dopiero wynik tego aspektu kontroli kasacyjnej może zostać nałożony na ocenę zarzutu naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej kontroli legalności zaskarżanej decyzji. Zasadnie uznał, że organ właściwie ustalił stan faktyczny tj. poczynił wnikliwe ustalenia i przeprowadził wszelkie niezbędne czynności, które doprowadziły w rezultacie do zgromadzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Zarówno orzekające w sprawie organy, jaki i kontrolujący zaskarżone rozstrzygnięcie Sąd, w ustalonym stanie faktycznym, właściwie zastosowały normy prawa materialnego. Zaznaczyć trzeba, że wprawdzie przepis art. 4 ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym wymaga, aby strona składająca wniosek złożyła wraz z nim dokumenty i dowody potwierdzające rodzaj i okres represji, to jednak przepis ten nie wyłącza stosowania procedury przewidzianej w k.p.a., a wręcz przeciwnie ustęp 4 art. 4 nakazuje, by w zakresie postępowania dotyczącego ustalenia lub odmowy przyznania świadczenia stosowane były przepisy k.p.a. Zgodnie z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Urzeczywistnieniu zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów, z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Skoro zasada prawdy obiektywnej nakazuje wnikliwe i rzetelne zbadanie wszystkich okoliczności faktycznych związanych ze sprawą to w tym celu, zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód, powinno się dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie hierarchizują w żadnym stopniu jakichkolwiek z wniosków dowodowych. A zatem każdy dowód, jaki mógłby przybliżyć organ prowadzący postępowanie ku prawdzie, powinien być przeprowadzony, chyba że przeprowadzone już postępowanie dowodowe potwierdziło okoliczności, które mają być dowiedzione wnioskami dowodowym zgłaszanymi przez stronę. Sąd pierwszej instancji rzetelnie i gruntownie ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, co doprowadziło do stwierdzenia, że ujawnione okoliczności faktyczne sprawy nie pozwalają na przyznanie skarżącemu świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej. Trafnie uznał, że decyzja jest należycie uzasadniona; podano dowody, na podstawie których weryfikowano stan faktyczny, oraz przyczyny, z powodu których określonym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej (zeznania świadków). Przy ocenie dowodu z zeznań świadka a także zeznań strony nie może bowiem pozostać obojętną treść zeznań tych samych osób, złożonych w innym postępowaniu tj. prowadzonym przez Fundację [...]. Trafnie zatem organ nie dał wiary zeznaniom świadka A. J. w tej części, w której podał on, że od początku lipca 1944 r. do 25 stycznia 1945 r. A. J., M. S. i S. S. zostali wywiezieni z B. do J., skąd pociągiem do B. K., a następnie w okolicach B. K. kopali rowy przeciwczołgowe w warunkach opisanych w zeznaniu z dnia 7 lutego 2011 r. Jednakże tego okresu pracy w okolicach B. K., nie wskazywał sam skarżący w zarówno w ankiecie z dnia 13 maja 1952 r., jak i w karcie osobowej z dnia 17 marca 1951 r. Sąd pierwszej instancji właściwie ocenił, że zeznania świadka F. B. są zdawkowe i według jednakowego wzorca z zeznaniami świadka A. J. z tego samego dnia. Nie mogą zatem prowadzić do odmiennych ustaleń, od tych opartych na zeznaniach samego skarżącego i A. J., złożonych ponad 16 lat wcześniej. Sąd zasadnie wskazał, że zgodne z zasadami logiki było uznanie przez organ, że M. S. i A. J. nie mogli w okresie od 10 lipca 1944 r. do grudnia 1944 r. pracować przy kopaniu okopów w okolicach B. K., skoro od kwietnia 1941 r. do grudnia 1944 r. pracowali w majątku B., a M. S. w czasie okupacji niemieckiej od 1939 do 1945 r. zamieszkiwał w B. Zdaniem składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego podnieść też należy uchybienia, związane z powołaniem się przez skarżącego na błędną wykładnię wskazanych przepisów ustawy o świadczeniu pieniężnym i rozporządzenia w sprawie wymaganych dokumentów i dowodów potwierdzających rodzaj represji i okres jej trwania oraz szczegółowego trybu postępowania przy składaniu i rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Skarżący kasacyjnie nie wyjaśnili bowiem, na czym polega błędny charakter wykładni tych regulacji, czy winien on być odnoszony do wykładni każdego z tych przepisów z osobna, czy do ich łącznej interpretacji, a także czy błędny charakter wykładni polega na zastosowaniu niewłaściwych reguł wykładni, niewłaściwych proporcji między nimi i kolejności ich użycia, czy wreszcie na nieprawidłowym wyniku wykładni. Tym bardziej, że autor skargi kasacyjnej nie wskazuje, na czym miałaby w jego ocenie polegać wykładnia nieobarczona błędami. W świetle powyższych rozważań pozbawiony jest również doniosłości prawnej zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 122 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd rozpoznający sprawę w trybie uproszczonym może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie. Nie jest przy tym związany żadnymi ograniczeniami w przekazaniu sprawy do rozpoznania na rozprawie; fakultatywnie może to zrobić zarówno na wniosek którejkolwiek ze stron, jak i z urzędu, jeżeli uzna, że zachodzi konieczność rozpoznania sprawy na rozprawie. Skarżący kasacyjnie podnosi, że w sprawie celowym byłoby przeprowadzenia rozprawy, aby przesłuchać na niej świadków i skarżącego. Natomiast postępowanie w trybie uproszczonym, wpłynęło istotnie na wynik postępowania i doprowadziło do uznania prawidłowości wadliwej decyzji o odmowie przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Zauważyć jednak trzeba, że podstawę orzekania dla sądu administracyjnego stanowią akta sprawy. Jedyny wyjątek od tej zasady przewiduje art. 106 § 3 P.p.s.a., który stanowi, że Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. A zatem, co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję. Zakres postępowania dowodowego przeprowadzanego przez sąd administracyjny jest wyznaczony przez podstawową funkcję sądowej kontroli administracji, tj. ocenę z punktu widzenia legalności zaskarżonego aktu lub czynności Dokonywanie przez sąd administracyjny samodzielnych ustaleń faktycznych dopuszczalne jest zatem jedynie w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego działania lub bezczynności organu administracji. Sąd administracyjny nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. W świetle powyższego nie można zgodzić się z twierdzeniem strony skarżącej o przekroczeniu przez Sąd pierwszej instancji zasady prawdy obiektywnej i związanej z nią zasadą swobodnej oceny dowodów. Sąd zasadnie uznał, że organy ustaliły wszystkie istotne do załatwienia sprawy okoliczności faktyczne, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ma walor kompletności, zaś jego ocena nie nosi znamion dowolności. Na gruncie przepisów ustawy o świadczeniu pieniężnym wyprowadził logicznie uprawnione i merytorycznie trafne wnioski, które uzasadniają stwierdzenie o niespełnieniu przez skarżącego ustawowych przesłanek do nabycia świadczenia z tytułu deportacji do pracy przymusowej. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny – na mocy art. 184 P.p.s.a., z braku usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych, orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 P.p.s.a.