II OSK 2208/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 939/21 w sprawie ze skargi Z. D. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 939/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Z. D. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 19 sierpnia 2021 r., nr SO-IX.621.1.40.2021.PK, którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Władysławowa z dnia 5 lipca 2021 r., nr USC.5343.15.2021.AK o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z budynku przy ul. [...] nr [...] we Władysławowie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Z. D. zarzucając naruszenie: 1. art. 7, art. 77 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej "K.p.a.") poprzez poczynienie błędnych ustaleń faktycznych w oparciu o wybiórczo oceniony materiał dowodowy w zakresie, w jakim organ uznał, że skarżący opuścił miejsce stałego pobytu, 2. art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 510 z późn. zm., dalej "u.e.l.") poprzez wydanie decyzji o wymeldowaniu pomimo braku spełnienia ku temu przesłanek. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi przez uchylenie decyzji obu instancji, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Zdaniem Z. D. Sąd pierwszej instancji błędnie ustalił, że zakończył on proces przenoszenia swojego centrum życiowego z ul. [...] we Władysławowie. W aktach sprawy znajdują się dowody wskazujące, że nadal znajdują się tam przedmioty stanowiące jego własność. On przy tym nie chce całkowicie zmienić swojego centrum życiowego. Z. D. wyraził obawy związane z czasowym charakterem umowy najmu lokalu socjalnego (znajdującego się przy ul. [...] we Władysławowie – uw. NSA), a także powołał się na podstawę prawną do zajmowania lokalu. Przypomniał, że angażuje się w utrzymanie nieruchomości przy ul. [...] . Wreszcie, przyczyny zdrowotne i jego sytuacja materialna powodują, że nie jest w stanie przenieść się całkowicie pod inny adres. Z. D. wyraził wolę "częściowego pozostania na nieruchomości zgodnie z przysługującym mu do tego prawem". Skarżący zaznaczył, że pragnie pozostać zameldowany na nieruchomości przy ul. [...] . Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku II Wydział Cywilny oddalił powództwo o jego eksmisję, a także przyznał mu prawo do wyłącznego korzystania z werandy i jednego pokoju. Fakt skonfliktowania byłych małżonków i wola H. D. do zmuszenia skarżącego do opuszczenia wspólnie zajmowanej nieruchomości nie powinny stanowić podstaw do wymeldowania. Skarżący nadmienił, że między nim a H. D. toczy się postępowanie mające na celu rozliczenie wieloletnich nakładów na nieruchomość przy ul. [...] . Z. D. wywodził dalej, że przesłanki wymeldowania (art. 35 u.e.l.), należy oceniać z uwzględnieniem stanu faktycznego w czasie wydania decyzji. Skarżący w tym kontekście zaznaczył, że nie opuścił zajmowanego lokalu ani dobrowolnie, ani w sposób trwały. Ma wolę częściowego pozostawienia swojego centrum życiowego na nieruchomości przy ul. [...] , do której przysługuje mu prawo do czasu rozstrzygnięcia o podziale majątku byłych małżonków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie należy wskazać, że art. 193 zd. drugie P.p.s.a. (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze P.p.s.a. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W takim uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny nie relacjonuje więc ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej przedstawionych przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej. Skarżącego wymeldowano z lokalu przy ul. [...] we Władysławowie na wniosek jego byłej żony. Skarżący nie kwestionuje, że w maju 2021 r. wyprowadził się z lokalu, w którym niegdyś zamieszkiwał z rodziną. Bezspornym jest też, że przeprowadził się do lokalu socjalnego, w odniesieniu do którego zawarł umowę najmu na okres na okres lat 3: od 1 października 2019 r. do 30 września 2022 r. Są to okoliczności udowodnione. Kwestią sporną w sprawie było jedynie to, czy do przeprowadzki Z. D. doszło dobrowolnie i czy rzeczywiście doszło do trwałego przeniesienia jego centrum życiowego do nowego lokalu. W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. oraz art. 35 u.e.l. Z. D. stara się przekonać, że niedostatecznie ustalono okoliczności stanu faktycznego: pewne jego rzeczy zostały w lokalu rodzinnym przy ul. [...] , a on przeniósł się do lokalu socjalnego na pewien czas i liczy na to, że gdy dojdzie do podziału majątku małżeńskiego (toczy się w tej sprawie postępowanie sądowe), powróci on na ul. [...]. Podkreśla on, że wyraża wolę "częściowego pozostawienia swojego centrum życiowego na nieruchomości przy ul. [...] ". W jego ocenie nie spełniły się więc również materialnoprawne przesłanki wymeldowania z art. 35 u.e.l. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego argumenty skarżącego o możliwym powrocie do lokalu rodzinnego przy ul. [...] nie podważają faktu, że się z niego wyprowadził i zamieszkał przy ul. [...]. Okoliczność trwałego opuszczenia dotychczasowego budynku przy ul. [...] została dostatecznie ustalona przez organy i nie ma podstaw do twierdzenia, że nie zostały spełnione wymogi administracyjnego postępowania dowodowego. Nie doszło także do naruszenia przez organy art. 35 u.e.l., a ocena Sądu pierwszej instancji w tym zakresie jest prawidłowa. Należy zgodzić się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku, że przeszkodą do wymeldowania nie jest przechowywanie przez Z. D. niektórych jego rzeczy w budynku przy ul. [...] we Władysławowie, a także jego deklaracje, że miejsce to ("częściowo") pozostaje miejscem jego centrum życiowego. Z art. 25 ust. 1, art. 27 ust. 1 u.e.l. jak i innych przepisów tej ustawy można wywieść, że zameldowanie w lokalu (budynku) odzwierciedlać ma rzeczywisty pobyt osoby. Interpretacja okoliczności faktycznych każdej badanej sprawy, choć wprawdzie powinna uwzględniać potrzebę ochrony osoby przed niezasadnym wymeldowaniem, nie może prowadzić do sprzecznego z istotą instytucji meldunku utrzymywania fikcji pobytu w lokalu osoby, która w rzeczywistości w nim przez wiele lat nie zamieszkuje. Ocena, czy dana osoba w określonym miejscu zamieszkuje, czy się z niego wyprowadziła powinna być potwierdzona obiektywnymi okolicznościami faktycznymi związanymi z daną sprawą. O kwalifikacji pobytu oznaczonej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje bowiem nie tylko treść oświadczenia składanego przez stronę postępowania, ale całokształt okoliczności faktycznych sprawy wykazujących to, jaki jest rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu. W niniejszej sprawie zgromadzony przez organ materiał dowodowy pozwalał na przyjęcie, że Z. D. opuścił miejsce zamieszkania w sposób trwały. Zastrzec przy tym należy, że ocena, czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały, nie może być oparte na dosłownym rozumieniu trwałości jako stanu, który nie ulega zmianie i być pojmowane jako opuszczenie lokalu "na zawsze". Wystarczające jest, jeżeli okres ten jest dostatecznie długi, gdyż w przeciwnym razie nie byłoby możliwe wymeldowanie osoby, która de facto w lokalu od lat nie przebywa albo przyjeżdża do niego jedynie okazjonalnie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2021 r., sygn. akt II OSK 3209/18 oraz z dnia 12 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 210/19, orzeczenia.nsa.gov.pl). Art. 35 u.e.l. stanowi o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego, a zatem miejsca, w którym dana osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, które stanowi zorganizowane centrum jej spraw życiowych. Jest to miejsce, w którym w szczególności osoba ta mieszka, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z innymi osobami, przyjmuje korespondencję itp. (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2151/13 oraz z dnia 8 marca 2016 r., sygn. akt II OSK 1708/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem sam fakt przechowywania części rzeczy w lokalu czy budynku mieszkalnym nie wyłącza możliwości wymeldowania z pobytu stałego w przypadku spełnienia przesłanek zawartych w art. 35 u.e.l. Jeszcze raz w tym miejscu należy podkreślić, że ewidencja ludności ma charakter jedynie rejestracyjny, a jej celem jest odzwierciedlenie rzeczywistego, faktycznego miejsca pobytu oznaczonej osoby w oznaczonym miejscu. Utrzymanie zameldowania w lokalu, w którym dana osoba obiektywnie faktycznie nie przebywa, jak w przypadku skarżącego, który wyprowadził się z dotychczasowego miejsca stałego pobytu i w tym celu zresztą zawarł na kilka lat umowę najmu innego lokalu, stanowiłoby tak zwaną fikcję meldunkową. Byłoby to sprzeczne z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem. Końcowo Naczelny Sąd Administracyjny zaznacza, że w toku orzekania uwzględnił argumenty skarżącego dotyczące toczącego się sądowego sporu o majątek rodzinny. Sąd nie zaprzecza, że Z. D. chciałby do lokalu przy ul. [...] w przyszłości powrócić, jeżeli doszłoby do korzystnego dla rozstrzygnięcia w sprawach majątkowych. W okolicznościach niniejszej sprawy, ocenianych indywidualnie, nie można jednak wywodzić, że nie doszło do wyprowadzki z miejsca stałego pobytu lub nie nastąpiło to dobrowolnie. Skarżący, choć deklaruje, że pozostaje w procesie sądowym z byłą małżonką, który dotyczy praw do nieruchomości przy ul. [...] we Władysławowie, to jednak w sferze faktycznej obiektywnie zmienił miejsce pobytu i najmuje lokal przy ul. [...]. Jeżeli w przyszłości uzyska on własność nieruchomości rodzinnej bądź jej części, to nic nie stoi na przeszkodzie, aby na powrót się na ul. [...] wprowadził i zameldował. Meldunek, wbrew zapatrywaniu skarżącego (tak zdaje się rozumować skarżący), nie służy natomiast utrzymaniu "więzi" z lokalem, na przykład na czas procesu dotyczącego własności, tym bardziej, jeżeli obiektywnie skarżący mieszka w innym miejscu i temu nie zaprzecza. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, uznając zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej za nieusprawiedliwione, orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a. Niniejszy wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a.