II OSK 2248/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz Protokolant asystent sędziego Anna Dziosa-Płudowska po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Głównego Lekarza Weterynarii od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 190/12 w sprawie ze skargi E. S. na postanowienie Głównego Lekarza Weterynarii z dnia [...] 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 17 maja 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 190/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi E. S. na postanowienie Głównego Lekarza Weterynarii z dnia [...] 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, uchylił zaskarżone postanowienie i rozstrzygnął o wynagrodzeniu z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym: Postanowieniem z [...] 2011 r. nr [...] (dalej postanowienie z [...] 2011 r.) Główny Lekarz Weterynarii (dalej organ) odmówił E. S. (dalej skarżący) przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w [...] z [...] 2011 r. nr [...] (dalej postanowienie z [...] 2011 r.) o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] z [...] 2011 r. nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia z [...] 2011 r. wskazano, że skarżący postanowienie z [...] 2011 r. odebrał dnia 30 września 2011 r. Pismem nadanym w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego dnia 10 października 2011 r. złożył zażalenie i jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia tego zażalenia twierdząc, że w dniach 30 września 2011 r. - 6 października 2011 r. przebywał na leczeniu w szpitalu i do dnia dzisiejszego nie odzyskał pełnej sprawności psychicznej i fizycznej. Pobyt w szpitalu skarżący udokumentował kartą informacyjną leczenia szpitalnego. W ocenie organu, przywrócenie terminu może nastąpić w przypadku, gdy przez cały okres biegu terminu zachodzą okoliczności uniemożliwiające dokonanie czynności dla których termin biegnie. Termin do wniesienia zażalenia przez skarżącego minął dnia 7 października 2011 r., a więc po wyjściu skarżącego ze szpitala. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Głównego Lekarza Weterynarii z [...] 2011 r. skarżący zarzucił: 1. rażące naruszenie art. 7 kpa przez złamanie zasady praworządności i wydanie orzeczenia sprzecznego z prawem, a tym samym z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela domagającego się od organu państwa sprawiedliwego załatwienia jego sprawy; 2. rażące naruszenie art. 8 kpa, przez takie załatwienie wniosku o przywrócenie terminu, które wzbudza niechęć i strach przed takim organem, który nie rozumie podstawowych pojęć w kpa oraz czym jest dla samotnego człowieka i jego gospodarstwa ciężkie pobicie w jego własnym domu; 3. naruszenie art. 58 § 1 i 2 kpa przez odmowę przywrócenia terminu w sytuacji, kiedy skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, a wniosek o przywrócenie terminu został złożony dwa dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że przyczyną pobytu skarżącego w szpitalu było ciężkie pobicie w godzinach wieczornych 30 września 2011 r. Skutkiem pobicia był duży upływ krwi, uszkodzenie kości czaszki, krwiak przymózgowy i rany, na które nałożono szwy. W czasie pobytu w szpitalu utrzymywaniem bydła w gospodarstwie zajmował się sąsiad, ale karmił je tylko raz dziennie. W związku z czym skarżący wyszedł ze szpitala przed zakończeniem leczenia. Z uwagi na stan zdrowia nie mógł sporządzić zażalenia i zanieść go w piątek 7 października 2011 r. na pocztę. Poczta w [...] w dniach 8-9 października 2011 r. była nieczynna, dlatego skarżący sporządził zażalenie i nadał je w urzędzie pocztowym "kiedy tylko zebrał siły" (k. 2-4 akt IV SA/Wa 190/12). W odpowiedzi na skargę organ orzekający wskazał m.in., że skarżący nie uprawdopodobnił, by uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której nie mógł usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W zaleceniach lekarskich z karty informacyjnej leczenia szpitalnego nie wskazano okoliczności, które uniemożliwiałyby skarżącemu złożenie zażalenia w terminie. Za takie informacje nie mogą być bowiem uznane okoliczności dotyczące złego samopoczucia i wstrząsu psychicznego, jakiego skarżący doznał po pobiciu. Okoliczności dotyczące pobicia zostały przez skarżącego ujawnione dopiero na etapie złożenia skargi do Sądu, dlatego Główny Lekarz Weterynarii nie mógł ich wziąć pod uwagę wydając zaskarżone postanowienie. Nie mogą być one również brane pod uwagę na tym [sądowym] etapie postępowania, gdyż w ten sposób doszłoby do naruszenia art. 58 § 2 kpa. Sąd nie jest kolejnym organem administracji publicznej, uprawnionym do merytorycznego badania i rozstrzygania sprawy. To na stronie spoczywała powinność wykazania w postępowaniu administracyjnym wszystkich okoliczności uprawdopodabniających, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Główny Lekarz Weterynarii rozumie, że pobicie może wywołać szok, ale z przyczyn wskazanych powyżej nie może być ono brane pod uwagę, jako okoliczność uprawdopodabniająca, że naruszenie terminu nastąpiło bez winy skarżącego. Uwzględnienie bowiem tej okoliczności byłoby równoznaczne z naruszeniem art. 58 § 1 i 2 oraz art. 7 kpa (k. 6-8 akt IV SA/Wa 190/12). Wojewódzki sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa) orzekł jak w sentencji wyroku. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wbrew ocenie organu, uwzględniając okoliczności, które wywołały pobyt skarżącego na leczeniu szpitalnym, za przyczynę uchybienia terminu do złożenia zażalenia należy przyjąć nie tylko sam pobyt w szpitalu, ale także jego stan psychofizyczny wynikający ze zdarzenia, które spowodowało pobyt w szpitalu. Jakkolwiek z karty informacyjnej leczenia szpitalnego nie wynika diagnoza stanu psychofizycznego skarżącego po wyjściu ze szpitala, jednak zawarty w niej opis postępowania leczniczego należy uznać za wystarczający do przyjęcia, że w pierwszym dniu opuszczenia szpitala przez skarżącego, który to dzień był jednocześnie ostatnim dniem terminu do złożenia zażalenia, skarżący mógł pozostawać pod silnym wrażeniem samego zdarzenia pobicia i następnie pobytu w szpitalu, co uprawdopodabnia brak wystarczającego rozeznania odnośnie dotrzymania terminu do złożenia zażalenia w tym dniu. Podkreślił, że skarżący nadał zażalenie w placówce pocztowej z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia w pierwszym możliwym dniu roboczym po 7 października 2011 r. (piątek), tj. 10 października 2011 r. (poniedziałek). Skarżący dochował zatem należytej staranności, by niezwłocznie po upływie uchybionego terminu dopełnić obowiązku złożenia zażalenia z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu. O ile więc co do zasady rację ma organ, że twierdzenia strony ubiegającej się o przywrócenie uchybionego terminu o swoim stanie psychofizycznym niepoparte stosownymi dowodami nie są wystarczające do przywrócenia uchybionego terminu, to jednak w okolicznościach niniejszej sprawy twierdzenia skarżącego odnośnie jego stanu psychofizycznego w pierwszym dniu opuszczenia szpitala należy uznać za w pełni przekonywujące. Odmowa przywrócenia terminu do złożenia zażalenia narusza art. 58 § 1 w zw. z art. 7 kpa, ponieważ okoliczności wynikające z karty informacyjnej leczenia szpitalnego skarżącego i jego działania podjęte dnia 10 października 2011 r. należało uznać za wystarczające do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia. Organ dysponował wystarczającym materiałem dowodowym, by ocenić zaistnienie okoliczności uzasadniających przywrócenie skarżącemu terminu do złożenia zażalenia. Szczegółowe przedstawienie przez skarżącego dopiero w skardze do Sądu okoliczności dotyczących pobicia nie ma znaczenia dla oceny stanu faktycznego w kontekście dowodów i twierdzeń strony zawartych we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie wywiódł Główny Lekarz Weterynarii reprezentowany przez radcę prawnego B. T., zaskarżając je w części tj. pkt 1 sentencji, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 lit. c ppsa w zw. z art. 58 § 1 i 2 kpa przez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia z [...] 2011 r., mimo nieuprawdopodobnienia przez skarżącego, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jego winy. Wskazując na powyższe naruszenie organ wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i w tym zakresie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę skarżący reprezentowany przez radcę prawnego B. Ż. wniósł o oddalenie niniejszej skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. 2012, poz. 270, zm. 1101 i 1529, dalej ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania. Niniejszą skargę kasacyjną oparto jedynie na jednej podstawie kasacyjnej (art. 174 pkt 2 ppsa) na naruszeniu przepisów postępowania, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 lit c ppsa w zw. z art. 58 § 1 i 2 kpa okazał się nieusprawiedliwiony. Sąd I instancji prawidłowo uznał, że za przyczynę uchybienia terminu do złożenia niniejszego zażalenia należy przyjąć nie tylko sam pobyt w szpitalu, ale również jego stan psychiczny po nagłym zdarzeniu (silnym pobiciu), którego efektem był pobyt w szpitalu. Skarżący postanowienie z [...] 2011 r. odebrał dnia 30 września 2011 r. Z karty informacyjnej leczenia szpitalnego wynika, że Edward Szepietowski w okresie od 30 września 2011 r. do 6 października 2011 r. przebywał na leczeniu w Oddziale Chirurgicznym Ogólnym Szpitala w [...] z rozpoznaniem: złamania łuski kości ciemieniowej po stronie lewej, krwiaka przymózgowego w lewej okolicy czołowej i rany tłuczonej głowy (odpowiednio k. 14 akt administracyjnych). Odpis karty informacyjnej (postanowienie SN z 27.1.2006 r., III CK 369/05, OSNC 2006/11/187) skarżący dołączył do wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia (k. 15-12a akt administracyjnych), zatem Główny Lekarz Weterynarii miał pełną możliwość i obowiązek ocenić ów dowód, zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego. Trafnie Sąd I instancji uznał, że odpis dokumentu (karty informacyjnej leczenia szpitalnego z opisem drastycznych urazów, których skarżący doznał w wyniku pobicia), nakazywał organowi uznać, że skarżący należycie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy (art. 58 § 1 kpa). Uprawdopodobnienie nie jest dowodem; z odpisu karty informacyjnej organ obowiązany był wyprowadzić wnioski co do stanu psychofizycznego skarżącego dzień po wyjściu ze szpitala (art. 231 kpc; Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" W.Pr. PWN 1999 s. 223 uw. 5 a, b; odpowiednio – postanowienie SN z 22.5.1997 r., III CKN 36/97, OSNC 1997/10/159). Skarżący na leczeniu szpitalnym przebywał od 30 września 2011 r. do 6 października 2011 r., a siedmiodniowy termin do złożenia niniejszego zażalenia upłynął 7 października 2011 r. o północy, a więc dzień po wyjściu skarżącego ze szpitala. Przeszkody powodujące uchybienie terminu winny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego, a choroba usprawiedliwia niedotrzymanie terminu tylko wtedy , gdy nastąpiła nagle i nie daje możliwości wyręczenia się inną sobą. Z karty informacyjnej leczenia szpitalnego, złożonej w niniejszej sprawie wynika, jakim obrażeniom głowy uległ skarżący. Jak słusznie wskazuje Sąd I instancji, opis zawarty w karcie informacyjnej wskazuje na to, że skarżący mógł odczuwać po wyjściu ze szpitala sutki dotkliwego pobicia tym bardziej, że od niniejszego zdarzenia minął zaledwie tydzień. W niniejszej sprawie istotny jest nadto fakt, że skarżący już 10 października 2011 r. (poniedziałek) złożył niniejsze zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Skarżący w dniach od 30 września do 6 października 2011 r. przebywał w szpitalu, a termin do złożenia zażalenia upłynął dnia 7 października 2011 r. (piątek), natomiast skarżący już dnia 10 października 2011 r. (poniedziałek) nadał w urzędzie pocztowym przedmiotowe zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Oceniając brak winy, organ administracji publicznej winien przyjąć "obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy". Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario zatem przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 281). Fakt choroby, czy dysponowanie zwolnieniem lekarskim, winno być zawsze oceniane w odniesieniu do konkretnych okoliczności danej sprawy. Sąd I instancji słusznie przyjął, że działania skarżącego dnia 10 października 2011 r., karta informacyjna leczenia szpitalnego i zawarte w niej informacje są wystarczające do uznania, że skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na, na podstawie art. 184 ppsa, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął zgodnie z art. 209 w zw. z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 ppsa.