II OSK 2257/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Tomasz Bąkowski, Sędzia NSA Robert Sawuła, Sędzia WSA (del.) Jan Szuma (spr.), Protokolant asystent sędziego Paweł Chyliński, po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 455/21 w sprawie ze skargi [...] z siedzibą w Warszawie na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 grudnia 2020 r. nr 2097/2020 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: umorzyć postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wyrokiem z dnia 21 maja 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 455/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] z siedzibą w Warszawie (zwanej dalej "Wspólnotą") na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 grudnia 2020 r., nr 2097/2020 utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia 16 października 2020 r., nr EN/277/20 o nałożeniu na skarżącą grzywny w celu przymuszenia. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Wspólnota. W piśmie z dnia 24 marca 2024 r., w reakcji na zawiadomienie o wyznaczeniu terminu rozprawy, dotychczasowy pełnomocnik Wspólnoty radca prawny D. D. wyjaśniła, że na skutek nabycia wszystkich lokali w budynku Wspólnoty przy ul. [...] w Warszawie przez jednego nabywcę, Wspólnota straciła swój byt prawny (k. 116 akt sądowych). Powyższy stan rzeczy potwierdził również organ nadsyłając przekazaną mu informację o nabyciu wszystkich lokali pochodzącą od nowego właściciela G. B. (k. 125 akt sądowych). W kolejnym piśmie z dnia 10 kwietnia 2024 r. dotychczasowa pełnomocnik Wspólnoty nadesłała wydruki z elektronicznej księgi wieczystej [...] także wskazujące na nabycie wszystkich lokali w budynku przy ul. [...] w Warszawie przez jednego nabywcę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Wreszcie w myśl art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. postanowienie takie wydaje się również wówczas, gdy "postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe". W niniejszej sprawie skarżącą kasacyjnie pozostawała [...] w Warszawie. Jednakże w 2023 r. wszystkie lokale w budynku Wspólnoty nabyła jedna osoba – G. B. Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 1048) wspólnotę mieszkaniową tworzy ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości. Wspólnota mieszkaniowa nie ma osobowości prawnej, ale może pozywać i być pozywaną (ma zdolność sądową) oraz może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania (ma zdolność prawną – por. art. 331 § 1 Kodeksu cywilnego). Skoro wspólnotę mieszkaniową stanowi ogół właścicieli lokali wchodzących w skład danej nieruchomości, to przyjąć należy, że jej byt prawny ustaje, gdy wszystkie lokale w danej nieruchomości staną się własnością tej samej osoby (zob. K. Malinowska-Woźniak, Cywilnoprawny status wspólnoty mieszkaniowej, Warszawa 2016, s. 13). Z punktu widzenia procesowego przyjmuje się, że w takim przypadku następuje też trwała i nieodwracalna utrata przez wspólnotę mieszkaniową zdolności sądowej (zob. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 28 września 2012 r., sygn. akt I ACa 709/12, Lex nr 1220562). Przenosząc powyższe na realia niniejszej sprawy należy wskazać, że wprawdzie w piśmiennictwie nie wyklucza się następstwa prawnego po wspólnocie mieszkaniowej (sygnalizowano, iż w przypadku ustania bytu prawnego wspólnoty mieszkaniowej jej prawa i obowiązki z chwilą ustania mogą przechodzić na właściciela lokali – zob. K. Malinowska-Woźniak, jw. s. 14), to jednak kwestia ta nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. Przedmiotem zaskarżonego postanowienia była grzywna w celu przymuszenia nałożona na podstawie art. 119 § 1 oraz art. 121 § 2 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm., dalej "u.p.e.a."). Jak zaznaczono, grzywnę taką nałożono na [...] w Warszawie, której byt prawny ustał wskutek nabycia wszystkich lokali przez jednego właściciela. Zgodnie z art. 124 § 3 u.p.e.a. obowiązek uiszczenia nałożonych grzywien nie przechodzi na spadkobierców lub prawonabywców zobowiązanego. W niniejszej sprawie mamy więc do czynienia z jednej strony z utratą bytu prawnego zobowiązanej, a zarazem obowiązek uiszczenia nałożonej grzywny, wynikający z zaskarżonego postanowienia, mocą przepisu szczególnego nie przechodzi na dalszych prawnonabywców. W sferze procesowej skutkuje to zaistnieniem przesłanki bezprzedmiotowości postępowania. Nie ma już bowiem podmiotu wnoszącego skargę kasacyjną, a jego prawa i obowiązki nie przechodzą na następców prawnych. Tytułem uzupełnienia dodać można, że nie było podstaw do zawieszenia postępowania przed Naczelny Sądem Administracyjnym na podstawie art. 128 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Wprawdzie doszło do utraty zdolności sądowej skarżącej kasacyjnie, jednak z góry wykluczone było ustalenie ogólnego następcy prawnego, a to z uwagi na przedmiot postępowania i regulację szczególną cytowaną wyżej (art. 124 § 2 u.p.e.a.). W rozważanym przypadku można też posiłkować się przepisami art. 124 § 3 P.p.s.a. oraz art. 161 § 1 pkt 2 P.p.s.a., odnosząc je w drodze analogii do wspólnoty mieszkaniowej, która utraciła byt prawny. Uwzględniając powyższą argumentację na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a. należało postępowanie przed Naczelny Sądem Administracyjnym umorzyć.