II OSK 2272/18

Dnia 5 września 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 5 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi F. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1221/16 w sprawie ze skarg kasacyjnych P. J., S. J. i Z. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 159/15 w sprawie ze skarg P. J., S. J. i Z. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań postanawia 1) odrzucić skargę o wznowienie postępowania; 2) zwrócić ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego na rzecz F. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi o wznowienie postępowania. Wyrokiem z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1221/16, Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając skargi kasacyjne P. J., S. J. i Z. D., uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 159/15, oraz zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], a także poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań. W dniu 31 lipca 2018 r. F. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. złożyła skargę o wznowienie postępowania zakończonego ww. prawomocnym postanowieniem NSA. Jako podstawę wznowienia wskazała art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej "p.p.s.a.", podnosząc, że pozbawiono inwestora możności działania i obrony swych praw w przedmiotowym postępowaniu przez naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 183 § 2 pkt 5 w zw. z art. 91 § 2, art. 109, art. 142 § 1, art. 33 § 1, art. 12 p.p.s.a., które polegało m.in. na tym, że: (I) nie zawiadomiono inwestora o terminie rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku NSA; (II) nie odroczono rozprawy w związku z niezawiadomieniem inwestora o jej terminie oraz; (III) nie doręczono inwestorowi odpisu wyroku NSA wraz z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, podczas, gdy inwestor – wskutek przeniesienia decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia na jego rzecz mocą decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...] marca 2016 r. (nr [...]) – stał się uczestnikiem postępowania sądowego przed NSA na prawach strony. Z ostrożności procesowej wskazano, że Sąd nie może czynić ewentualnego zarzutu G. Sp. z o.o. (pierwotnemu inwestorowi) o braku poinformowania NSA o tym, że doszło do przeniesienia decyzji środowiskowej na inny podmiot. Spółka ta bowiem nie brała udziału w kluczowej części postępowania, bowiem na skutek błędów w zaadresowaniu przesyłek sądowych (wpisanie błędnej nazwy spółki "G. Sp. z o.o." zamiast G. Polska Sp. z o.o. oraz nieaktualnego adresu Spółki), do Spółki nie dotarło ani zawiadomienie o rozprawie ani wyrok NSA. Niezależnie od tego wskazano, że żaden przepis p.p.s.a. nie nakłada na uczestnika postępowania obowiązku zawiadomienia Sądu o ewentualnym następstwie prawnym wskutek przeniesienia decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w art. 271-285 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Ponadto stosownie do treści art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu. Po pierwsze, należy wskazać, że skarga o wznowienie została wniesiona w terminie, o jakim mowa w art. 277 p.p.s.a. Została bowiem wniesiona w terminie trzymiesięcznym, licząc od dnia w którym Spółka wnosząca skargę o wznowienie dowiedziała się o wydanym przez NSA wyroku. Po drugie, zgodnie z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Z przepisu tego wynika, że aby doszło do wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. muszą zostać spełnione łącznie trzy przesłanki: a) w sprawie naruszono przepisy postępowania, b) strona została pozbawiona możności działania bez własnej winy oraz c) bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa. O pozbawieniu możności działania można zatem mówić jedynie wówczas, gdy z przyczyny niezależnej od strony zainteresowanej, nie mogła ona wziąć udziału w postępowaniu lub w istotnej jego części. W odniesieniu do podniesionej w skardze o wznowienie postępowania argumentacji należy w pierwszej kolejności wskazać, że zgodnie z art. 33 p.p.s.a. w postępowaniu przed sądem administracyjnym oprócz stron, tj. skarżącego i organu, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, mogą brać udział uczestnicy na prawach strony, o których mowa w § 1, oraz pozostali uczestnicy, których dotyczy § 2 tego przepisu. W myśl art. 12 p.p.s.a. obie kategorie uczestników postępowania traktuje się tak jak strony. Różnica w ich uprawnieniach dotyczy sposobu dopuszczenia do udziału w postępowaniu. A mianowicie, w stosunku do uczestników na prawach strony, którzy brali udział w postępowaniu administracyjnym, odbywa się to z mocy prawa (jak w tej sprawie G. Sp. z o.o.), wobec pozostałych uczestników, wcześniej niebiorących udziału w postępowaniu administracyjnym (jak F. Sp. z o.o.) – na wniosek. Uczestnikom na prawach strony, wymienionym w § 2, do których zalicza się osoby niebiorące udziału w postępowaniu administracyjnym, a których interesu prawnego dotyczy wynik postępowania sądowego, udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym przysługuje na mocy postanowienia o dopuszczeniu do udziału w sprawie. Ich udział w postępowaniu jest zatem fakultatywny, a więc nieobowiązkowy dla prawidłowości przeprowadzonego postępowania przed sądem administracyjnym. Jest bowiem uzależniony od tego czy dany podmiot skorzysta z przysługującego mu uprawnienia polegającego na złożeniu wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. A zatem aby być uczestnikiem postępowania w przypadku uregulowanym w art. 33 § 2 p.p.s.a. nie wystarczy sam fakt, że wynik postępowania dotyczy jego interesu prawnego (np. w wyniku przeniesienia na inny podmiot decyzji środowiskowej), ale konieczne jest zgłoszenie swego udziału do czasu zamknięcia rozprawy. Tylko w takim wypadku sąd może orzec o dopuszczeniu konkretnego podmiotu do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. Gdyby konkretne osoby swego udziału w postępowaniu sądowym nie zgłosiły, to bezzasadny jest zarzut, że Sąd pominął te osoby, nawet jeżeli przysługiwał im status strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. w postępowaniu administracyjnym, w sytuacji gdy w tym postępowaniu nie brały udziału. W tej jednak sprawie taki wniosek nie został zgłoszony w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego przez F. Sp. z o.o. pomimo, że już 16 marca 2016 r. doszło do przeniesienia decyzji środowiskowej na nowy podmiot, którego jedynym udziałowcem jest pierwotny inwestor (G. Sp. z o.o.), w sytuacji gdy w zarządach obu Spółek zasiadają te same osoby oraz gdy obie Spółki posiadały te same siedziby (najpierw na ul. [...] w W. – na który były kierowane przesyłki sądowe; a odpowiednio od lutego i marca 2017 r. na ul. [...] w W.). Dlatego przesyłki sądowe były kierowane wyłącznie do pierwotnego inwestora, tj. G. Sp. z o.o. Co prawda, w kierowanych do pierwotnego inwestora przesyłkach Sąd umieszczał niepełną nazwę Spółki, tj. z pominięciem członu "Polska", jednak kierował przesyłki na wskazany adres siedziby Spółki, tj. [...] w W.. Z akt sprawy wynika, że do G. Sp. z o.o. na adres ul. [...] w W. docierały przesyłki adresowane przez Sąd I instancji, więc ww. wada w oznaczeniu adresata była takiego rodzaju, że nie miała wpływu do prawidłowość dokonywanych doręczeń na adres Spółki – nieuniemożliwiała doręczenia przesyłek sądowych. Tak też doręczono Spółce w dniu 11 kwietnia 2016 r. przesyłkę zawierającą odpisy skarg kasacyjnych, a więc już po przeniesieniu decyzji środowiskowej na F. Sp. z o.o. Ponadto uczestnik postępowania – G. Sp. z o.o. nie informowała Sądu o zmianie adresu siedziby, który to obowiązek wynika z art. 70 § 1 p.p.s.a., o którym to obowiązku i skutkach jego zaniechania strona postępowania była informowana przez Sąd przy piśmie z dnia 26 marca 2015 r. doręczającym odpisy skargi i odpowiedzi na skargę. Zgodnie bowiem z art. 70 § 2 p.p.s.a. w razie zaniedbania tego obowiązku pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany. W tej sprawie nowy adres uczestnika postępowania nie był znany Sądowi. Dlatego kierowanie przez NSA przesyłek do tej Spółki na nieaktualny (jak się później okazało) adres nie można uznać jako naruszenia przepisów postępowania; co również ww. wadę w oznaczeniu adresata czyni jako nieistotną skoro z uwagi na zmianę adresu Spółki bez informowania Sądu o tej okoliczności przesyłki o zawiadomieniu o terminie rozprawy i o doręczeniu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem należało pozostawić w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia na podstawie art. 70 § 2 p.p.s.a. Ponadto, jeżeli nawet uznać, że G. Sp. z o.o. nie została prawidłowo zawiadomiona o terminie rozprawy, to i tak okoliczność ta nie stanowiła bezpośredniej przyczyny, która uniemożliwiała przystąpienia do postępowania sądowego przez F. Sp. z o.o. Skorzystanie z uprawnienia polegającego na złożeniu wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. nie jest uzależnione od zawiadomienia innego podmiotu o terminie rozprawy. Istotne jest bowiem aby dane podmioty miały wiedzę o toczącym się przed Sądem Administracyjnym postępowaniu, o czym niewątpliwie miała świadomość G. Sp. z o.o., a więc i jej członkowie zarządu, którzy w osobach J. M. i D. A. także zasiadają w zarządzie F. Sp. z o.o. i są uprawnieni do łącznej reprezentacji w obu Spółkach. W tej zaś sprawie od momentu uzyskania decyzji o przeniesieniu decyzji środowiskowej F. Sp. z o.o. przysługiwało uprawnienie do złożenia wniosku o dopuszczenie do udziału, z którego to uprawnienia, jak wyżej wskazano, nie skorzystała. Z powyższego wywodu wynika, że pominięcie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jako uczestnika postępowania F. Sp. z o.o. nie nastąpiło w wyniku naruszenia przepisów prawa. Spółka ta nie skorzystała z przysługującego jej uprawnienia wynikającego z art. 33 § 2 p.p.s.a. Dlatego nie można skutecznie zarzucić, że Sąd Administracyjny w tej sprawie wadliwie ustalił krąg stron postępowania. Przedstawiona w skardze o wznowienie argumentacja nie wskazuje zatem na zaistnienie okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do stwierdzenia, że skarga o wznowienie opiera się na ustawowej przesłance wynikającej z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Tym samym nie wyczerpano przesłanki wynikającej ww. przepisu, co uprawnia Sąd Administracyjny do zastosowania 280 § 1 p.p.s.a. i odrzucenia skargi o wznowienie jako niespełniającej ustawowych wymagań. Z powyższych względów, na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu. O zwrocie wpisu sądowego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.