II OSK 2481/12

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-03-12

Skład orzekający: Elżbieta Kremer, Zofia Flasińska, Leszek Kamiński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wykonanie otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku, zlokalizowanego w odległości mniejszej niż 4 metry od granicy działki sąsiedniej, może zostać zalegalizowane, nawet jeśli istniała ustna zgoda sąsiada na ich wykonanie?
Ratio decidendi
Wykonanie otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku, zlokalizowanego w odległości mniejszej niż 4 metry od granicy działki sąsiedniej, stanowi naruszenie przepisów prawa budowlanego obowiązujących w momencie budowy (rozporządzenie z 1928 r.) oraz przepisów obecnych (rozporządzenie z 2002 r.). Ustna zgoda sąsiada na wykonanie takich otworów nie ma znaczenia prawnego i nie może sanować niezgodności z prawem, ponieważ przepisy nie dopuszczają możliwości odstępstwa od wymogów odległościowych od granicy działki w przypadku okien w ścianie granicznej. W związku z tym, legalizacja takich robót budowlanych jest niemożliwa, a organ nadzoru budowlanego ma obowiązek nakazać ich likwidację.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej likwidację otworów okiennych wykonanych w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego, zlokalizowanego w odległości około 0,5m od granicy działki sąsiedniej. Skarżący twierdził, że okna istniały od początku budowy (lata 60. XX wieku) i zostały wykonane za ustną zgodą ówczesnych właścicieli sąsiedniej działki. Organy nadzoru budowlanego oraz sądy administracyjne uznały, że wykonanie okien stanowiło istotne odstępstwo od projektu budowlanego i naruszenie przepisów prawa budowlanego, a zgoda sąsiada nie mogła sanować tego naruszenia. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, kwestionując sposób oceny dowodów i zastosowanie prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 12 marca 2014 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer /spr./ sędzia NSA Zofia Flasińska sędzia NSA Leszek Kamiński Protokolant asystent sędziego Iwona Rzucidło-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej P. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Op 103/12 w sprawie ze skargi P. J. na decyzje Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...] stycznia 2012r. nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Op 103/12 oddalił skargę P. J. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...], wydaną w wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego, utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie oleskim z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...], nakazującą skarżącemu doprowadzenie do stanu zgodnego z przepisami likwidację otworów okiennych wykonanych w ścianie szczytowej zachodniej budynku mieszkalnego w terminie do dnia [...] stycznia 2012 r. Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy: Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie oleskim, na podstawie ustaleń dokonanych w trakcie kontroli przeprowadzonej dla potrzeb postępowania dotyczącego legalności ww. budynku mieszkalnego wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie legalności otworów okiennych znajdujących się w ścianie szczytowej tegoż budynku. W wyniku postępowania ustalono, że murowany parterowy budynek mieszkalny z poddaszem mieszkalnym, zlokalizowany zachodnią ścianą szczytową przy granicy z działką sąsiednią nr [...], w odległości ok. 0,5m od ogrodzenia między posesjami, na kondygnacji poddasza w ścianie tej posiada 3 otwory okienne: jedno o wymiarach 1,42×1,40m i dwa o wymiarach 0,60×0,40m. Ustalono ponadto, że budynek został wybudowany w latach 1961-1962 na podstawie pozwolenia na budowę, a według oświadczenia poprzedniego właściciela – W. J., będącego ojcem skarżącego, otwory okienne w zachodniej ścianie szczytowej budynku istniały od początku istnienia budynku. Działka została odłączona od gospodarstwa rolnego Z. G. Według oświadczenia P. J., okna były wykonane w obu ścianach szczytowych symetrycznie, a inwestorzy – jego rodzice – uzyskali od ówczesnych właścicieli działki sąsiedniej zgodę na wykonanie okien w zachodniej ścianie szczytowej, a także na ustawienie na działce sąsiedniej słupa energii elektrycznej. Na dowód istnienia okien od początku istnienia budynku skarżący przedłożył pisemne oświadczenia 4 świadków. Ponadto przedłożył dokumenty w postaci wydanego przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w dniu [...] listopada 1960 r. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego według zatwierdzonego projektu budowlanego, opis techniczny do budowy budynku oraz plan realizacyjny usytuowania ogrodzenia. Poza tym organ stwierdził, że przesłuchana w charakterze świadka A. L., pełniąca w okresie budowy budynku obowiązki Naczelnika Wydziału Architektury i Budownictwa w Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O., wyjaśniła, iż w latach budowy budynku możliwe było wykonanie otworów okiennych za pisemną zgodą właścicieli działki sąsiedniej, jednak w trakcie postępowania właściciel takiej zgody nie przedstawił. W wyniku powyższych ustaleń Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie oleskim działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), wydał decyzję z dnia 18 listopada 2011 r., nakazującą skarżącemu likwidację spornych otworów okiennych, uznając, że były one wykonane z naruszeniem art. 277 ust. 1 i 278 obowiązującego w chwili budowania budynku rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1939 r. Nr 34, poz. 216, ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem z 1928 r., które obowiązywało do 14 sierpnia 1961 r., tj. do wejścia w życie ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane. Organ w uzasadnieniu wywiódł, że brak prawnej możliwości wykonania otworów okiennych z otwieranymi skrzydłami w ścianie granicznej istniał nieprzerwanie od dnia wejścia w życie rozporządzenia z 1928 r. i trwa nieprzerwanie dotychczas. Poza tym, wykonanie otworów okiennych w zachodniej ścianie szczytowej nie zostało przewidziane w zatwierdzonym projekcie budowlanym, stanowiącym załącznik do decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia [...] listopada 1960 r. i stanowi istotne odstępstwo od tego projektu. Skarżący złożył odwołanie, zarzucając, że wybudowany 50 lat temu budynek "nie został w żaden sposób zmodyfikowany" i nie było żadnych sporów. Podniósł, że z rzutu więźby dachowej nie widać okien ani ze strony wschodniej ani z zachodniej, rzut ten jest symetryczny, w związku z tym można przyjąć, iż otwory, które znajdują się od strony wschodniej (legalne) powinny być też od strony zachodniej. Poza tym, właściciele działki sąsiedniej, będący rodzicami inwestorów, nie mieli żadnych przeciwwskazań co do sposobu zagospodarowania działki. Problemy zaczęły się dopiero po odziedziczeniu działki sąsiedniej przez B. J., która powróciła zza granicy i nie wyraża zgody na jakiekolwiek zmiany czy inwestycje na nieruchomości. Ponadto, sporne okna w niczym nie zakłócają prawidłowego zagospodarowania działki nowej właścicielki, nie ingerują w jej prywatność, zwłaszcza że nie są skierowane w kierunku jej ogrodu czy domu ale w stronę drogi, do której jest niewielka odległość i to stanowi przyczynę braku możliwości zabudowania działki. Zamurowanie okien - jego zdaniem - pozbawiłoby pomieszczeń jedynego źródła światła i wentylacji oraz możliwości dalszego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem. Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji organ odwoławczy uznał to rozstrzygnięcie za prawidłowe. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołał przepisy art. 50 ust. 1 oraz art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, podkreślając, że w zatwierdzonym projekcie budowlanym otwory okienne zostały przewidziane tylko we wschodniej ścianie szczytowej budynku, co oznacza, że otwory w ścianie zachodniej wykonane zostały bez wymaganego pozwolenia już na etapie budowy, co należy zakwalifikować jako istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu i przepisów prawa. Następnie wskazał, że przepis art. 227 ust. 1 rozporządzenia z 1928 r. przewidywał, iż nowe budynki powinny być wznoszone w odległościach od granic sąsiadów wynoszących co najmniej: 6 metrów dla budynków nieogniotrwałych (lit. a), 4 metrów dla budynków ogniotrwałych posiadających otwory od strony granicy, prowadzące do pomieszczeń, przeznaczonych na pobyt ludzi (lit. b) oraz 3 metrów dla budynków ogniotrwałych nie posiadających od strony granicy wspomnianych otworów (lit. c). Z tego względu lokalizacja ściany z otworami okiennymi w odległości ok. 50 cm od granicy z działką budowlaną stanowi istotne odstępstwo od wymogów powyższego przepisu. Dalej organ wskazał, że wobec istnienia istotnych odstępstw, o jakich mowa w art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane, konieczne jest rozważenie możliwości ich legalizacji w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. W tym zakresie organ stwierdził, że stan istniejący stanowi naruszenie art. 277 rozporządzenia z 1928 r. obowiązującego w chwili dokonania samowolnych odstępstw od projektu, jak również stanowi naruszenie przepisów obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – w zakresie dopuszczalnej odległości ściany z otworami okiennymi w stosunku do działki sąsiedniej. Z tego powodu prowadzenie postępowania legalizacyjnego w formie przedłożenia projektu budowlanego zamiennego jest niecelowe, ponieważ nie doprowadzi wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. We wniesionej skardze skarżący zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, poprzez nałożenie na skarżącego obowiązku likwidacji otworów okiennych pomimo ustalenia, że zostały one wykonane przez rodziców skarżącego za zgodą ówczesnych właścicieli sąsiedniej nieruchomości, a tym samym zgodnie z obowiązującymi przepisami rozporządzenia z 1928 r. Domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. W uzasadnieniu wywiódł, że skarżący nie przedstawił pisemnej zgody rodziców na wykonanie otworów okiennych, gdyż taka pisemna zgoda nie istnieje. Inwestorzy otrzymali bowiem ustną zgodę zarówno na wykonanie okien w ścianie szczytowej, jak i na ustawienie na ich działce słupa energii elektrycznej. Pełnomocnik nadmienił, że przepisy rozporządzenia z 1928 r. nie wymagały uzyskiwania przez inwestorów pisemnej zgody właścicieli działek sąsiednich na wykonanie okien w granicy, a tym samym taka zgoda mogła być wyrażona również w formie ustnej. Obowiązku uzyskania pisemnej zgody właściciela sąsiedniego gruntu nie przewidują również obowiązujące obecnie przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Jedynie na mocy poprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra gospodarki Przestrzennej i budownictwa z 14 grudnia 1994 r. była wymagana dodatkowo pisemna zgoda jej właściciela. Ponadto pełnomocnik wskazał, że wykonanie budynku poprzedzone było żmudnym i czasochłonnym zdobywaniem przez inwestorów stosownych zezwoleń oraz decyzji, a na budowę zaciągnięty został kredyt bankowy. Bank przed udzieleniem kredytu dokonywał kontroli także w zakresie posiadania stosownych zezwoleń, w tym też zgody na postawienie budynku w granicy, co pozwala przyjąć, że budynek został wzniesiony zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami. Poza tym, fakt uzyskania przez inwestorów zgody ówczesnych właścicieli gruntu sąsiedniego potwierdza okoliczność, że przez okres 50 lat żaden z kolejnych właścicieli nie miał zastrzeżeń odnośnie miejsc wybudowania budynku ani umieszczenia w nim okien. Właścicielami sąsiedniego gruntu byli w dacie budowania budynku dziadkowie skarżącego, a aktualna właścicielka – B. J. jest również ich wnuczką, jednak kwestionując miejsce posadowienia budynku na działce nie może ona wpływać na skuteczność zgody, która niewątpliwie została wyrażona przez jej dziadków. Końcowo skarżący wywiódł, że nawet w razie uznania, że budynek został wybudowany niezgodnie z projektem uzasadnione byłoby wszczęcie na mocy art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane postępowania legalizacyjnego w trybie przewidzianym w art. 51 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, poprzez nałożenie obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z wykonanych robót budowlanych, gdyż możliwe jest doprowadzenie ich do stanu zgodnego z prawem. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę. Sąd wskazał, że wykonanie spornych otworów okiennych stanowi istotne odstępstwo do pozwolenia na budowę i podlega rozstrzygnięciu na podstawie ustawy Prawo budowlane, a organy nadzoru budowlanego zasadnie prowadziły postępowanie przy zastosowaniu trybu przewidzianego w art. 50-51 ust. 1 i ust. 7 ustawy Prawo budowlane. Trafnie w ocenie sądu organy stwierdziły w rozpoznawanej sprawie samowolę budowlaną, której skutki mogą być wyeliminowane jedynie poprzez usunięcie samowolnie wykonanych otworów okiennych w sposób określony w zaskarżonej decyzji. Brak jest bowiem możliwości legalizacji samowolnie wykonanych w tym budynku robót budowlanych polegających na wykonaniu otworów okiennych w ścianie budynku przebiegającej w bliskiej odległości od granicy działki, na której jest on usytuowany, ze względu na niezgodność z obowiązującymi obecnie przepisami techniczno-budowlanymi, tj. § 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz. 690 ze zm.), określającego zasady prawidłowego usytuowania budynku oraz minimalnych odległości od granicy z działką sąsiednią. W myśl tego przepisu budynki na działce budowlanej sytuuje się od granicy z działką sąsiednią w odległości nie mniejszej niż: 4m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy (pkt 1) oraz 3m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy (pkt 2). Skoro sporne otwory okienne wykonano na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] listopada 1960 r., wydanego pod rządami rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanem (obecnie: budowlanym) i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1939 r., Nr 34, poz. 216 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem z 1928 r., wyjaśnić należy, że rozporządzenie to stanowić powinno podstawę oceny, czy w czasie ich wykonania obowiązujące przepisy prawa dopuszczały możliwość budowy okien w granicy działek. Z analizy tego aktu prawnego wynika, iż ustawodawca takiej możliwości nie dopuścił. Przepis ten nie pozwalał na sytuowanie ściany z otworami okiennymi w odległości mniejszej niż 4m od granicy działki sąsiedniej. Również zgodnie z art. 277 ust.1 rozporządzenia z 1928 r. nowe budynki ogniotrwałe posiadające otwory od strony granicy, prowadzące do pomieszczeń, przeznaczonych na pobyt ludzi, powinny być wznoszone z zachowaniem co najmniej 4 metrów od granicy działki sąsiedniej, a nie posiadające od strony granicy otworów - co najmniej 3 metrów. Sąd dodał, że w art. 352 ww. rozporządzenia zawarty był kategoryczny zapis, że "od postanowień i warunków udzielonego pozwolenia, jako też zatwierdzonego projektu, odstępować nie wolno". Ewentualna zmiana warunków pozwolenia, polegająca na wykonaniu robót określonych w art. 333 pkt b – w tym wszelkich zmian konstrukcji budynku i przeróbek wpływających na bezpieczeństwo budynków od ognia – nie przewidzianych w udzielonym pozwoleniu, wymagała przedstawienia właściwego projektu do zatwierdzenia, w celu wydania przez właściwą władzę pozwolenia na wykonanie stosownych robót budowlanych (art. 353 rozporządzenia). Wykonanie okien w ścianie szczytowej budynku należy niewątpliwie uznać za zmianę, o jakiej mowa w przywołanym przepisie, przy czym skarżący nie przedłożył wskazanego nim pozwolenia władzy, a z oświadczeń składanych w toku postępowania prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego, jak również z treści skargi wynika jednoznacznie, że pozwolenie takie nie było udzielane. Sąd zauważył, że na rysunku zamieszczonym w przedłożonym projekcie budowy, który został zatwierdzony przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. w dniu [...] listopada 1960 r., otwory okienne zostały przewidziane wyłącznie od strony ciągu schodów prowadzących na poddasze; nie oznaczono przy tym osi symetrii. Pozwala to przyjąć, że otwory okienne w ścianie przeciwległej (zachodniej) zostały wykonane samowolnie, co stanowi istotne odstępstwo od warunków udzielonego pozwolenia. Oceny tej nie może zmienić podnoszony fakt dorozumianej zgody ówczesnych właścicieli sąsiedniej nieruchomości, która nie może wszak zastąpić formalnej zgody wyrażonej przez właściwy organ. Wieloletni brak reakcji ze strony sąsiadów, a nawet akceptowanie przez nich utrwalonego stanu faktycznego, nie mogą sanować niezgodności z przepisami prawa. Ponieważ przepisy obecnie obowiązującego prawa nie pozwalają na wykonanie otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku, która znajduje się na granicy pomiędzy działkami, zatem doprowadzenie robót budowlanych w omawianym zakresie do stanu zgodnego z prawem, czyli ich legalizacja, nie jest możliwa. Tym samym wykonanie okien w budynku znajdującym się na granicy pomiędzy działkami nakłada na organy nadzoru budowlanego obowiązek doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego poprzez nałożenie obowiązku zamurowania wykonanych otworów okiennych, tak aby spełniony został warunek określony w § 12 ust. 3 powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych (...). Od tego wyroku skarżący złożył skargę kasacyjna, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie: na podstawie art. 174 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy, a to art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku oceny wiarygodności dołączonych do skargi z dnia [...] lutego 2012 roku pisemnych oświadczeń świadków, a także zeznań skarżącego, z których to dowodów wynikało wprost, że ówcześni właściciele działki sąsiedniej wyrazili ustną zgodę na wykonanie przez rodziców skarżącego otworów okiennych w ścianie szczytowej zachodniej w budynku mieszkalnym. Naruszenie przepisów postępowania w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na treść zaskarżonego wyroku, polegającą na naruszeniu przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane poprzez przyjęcie przez sąd I instancji, że w przedmiotowej sprawie należało nałożyć na skarżącego obowiązek likwidacji otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego, albowiem zostały one wykonane z naruszeniem obowiązującego wówczas rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 roku o prawie budowlanym i zabudowywaniu osiedli, podczas gdy z zebranego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego, wynika, że przedmiotowe otwory okienne zostały wykonane przez rodziców skarżącego (inwestorów przedmiotowego budynku) za zgodą ówczesnych właścicieli sąsiedniej działki i tym samym zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 lutego 1928 roku. Wniósł o uchylenie wyroku w całości, rozpoznanie skargi i uchylenie obu decyzji wydanych w sprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, że otwory okienne zostały wykonane zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami. Sąd nie odniósł się właściwie do dowodów w tym zakresie. Inwestorzy uzyskali ustną zgodę na lokalizację otworów okiennych. Gdyby nawet przyjąć, że budynek wykonano niezgodnie z zatwierdzonym projektem, na inwestora odstępującego od projektu powinien zostać nałożony obowiązek przedstawienia projektu budowlanego zamiennego. Doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem możliwe jest w drodze postępowania legalizacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny, jak stanowi art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to zatem, że zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty dotyczące naruszenia zarówno przepisów postępowania, które miało mieć istotny wpływ na wynik sprawy jak i przepisów prawa materialnego. Z zasady gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego. Jednak w przedmiotowej sprawie z uwagi na sposób i zakres sformułowanych zarzutów należy w pierwszej kolejności odnieść się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, albowiem zasadność zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania bezpośrednio zależna jest od zasadności zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego. Zarzut naruszenia prawa materialnego dotyczący przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez przyjęcie przez sąd I instancji, że w przedmiotowej sprawie należało nałożyć na skarżącego obowiązek likwidacji otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego, albowiem zostały one wykonane z naruszeniem obowiązującego wówczas rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 roku. jest bezprzedmiotowy. Art. 196 powołanego rozporządzenia Prezydenta nie dopuszczał wykonania w murze granicznym otworów okiennych, a zatem wykonanie takich otworów miało charakter bezprawny. Z kolei zgodnie z art. 277 ust. 1 ww. rozporządzenia Prezydenta z 1928 r. - nowe budynki ogniotrwałe posiadające otwory od strony granicy, prowadzące do pomieszczeń, przeznaczonych na pobyt ludzi, powinny być wznoszone z zachowaniem co najmniej 4 metrów od granicy działki sąsiedniej, a nie posiadające od strony granicy otworów, wspomnianych co najmniej 3 metrów. Rozporządzenie Prezydenta z 1928r. nie regulowało i nie przewidywało takiej sytuacji, aby za zgodą właścicieli sąsiedniej nieruchomości można było odstąpić od wymagań dotyczących odległości określonych w art. 277 ust.1 Tym samym fakt posiadania zgody właścicieli sąsiedniej działki ( bez względu w jakiej formie prawnej ta zgoda została ustalona) na wykonanie okien w ścianie budynku, który zlokalizowany był w odległości mniejszej niż 4 metry od granicy działki sąsiedniej nie miał żadnego znaczenia prawnego. Stąd też zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art.51 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego jest bezprzedmiotowy, albowiem okna znajdujące się w ścianie szczytowej zachodniej wykonane zostały niezgodnie z prawem, w takich okolicznościach organ zgodnie z powołanym przepisem nałożył obowiązek wykonania określonych czynności celem doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Wskazany zarzut naruszenia prawa materialnego dotyczył wyłącznie art.51 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego, natomiast w uzasadnieniu skargi kasacyjnej dotyczącym tego zarzutu powołano jeszcze art.51 ust.3 Prawa budowlanego wskazując, że w sytuacji gdy organ powziął informacje o istniejącej niezgodności powinien nałożyć obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego i zamiennego. Z powyższego wynika, że kasator miał na uwadze art.51 ust.1 pkt 3 Prawa budowalnego, a nie art. 51 ust.3. Zgodnie z art.51 ust.1 pkt 3 w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Nałożenie obowiązku sporządzenia projektu budowlanego zamiennego ma miejsce w przypadku istotnych odstępstw, ale najistotniejsze jest, że obowiązek ten nakłada się w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. W przedmiotowej sprawie sporządzenie projektu budowlanego zamiennego nie może doprowadzić do stanu zgodnego z prawem, albowiem projekt zamienny nie może być sprzeczny z przepisami prawa budowlanego regulującymi odległość budynku od granicy działki sąsiedniej w sytuacji gdy w ścianie od strony granicy znajdują się otwory okienne. Mając na uwadze, że podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art.51 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego jest bezprzedmiotowy, niezasadny jest również zarzut dotyczący naruszenia art.141 § 4 p.p.s.a poprzez pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku oceny wiarygodności dołączonych do skargi pisemnych oświadczeń świadków, a także zeznań skarżącego z których to dowodów wynikało wprost, że ówcześni właściciele działki sąsiedniej wyrazili ustną zgodę na wykonanie otworów okiennych w ścianie szczytowej zachodniej budynku. Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art.174 pkt 2 p.p.s.a naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę skargi kasacyjnej, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie podnoszone uchybienie nie tylko nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, ale nie miało żadnego wpływu. Jak wskazano bowiem wyżej posiadania zgody właścicieli sąsiedniej działki ( bez względu w jakiej formie prawnej ta zgoda została ustalona) na wykonanie okien w ścianie budynku, który zlokalizowany był w odległości mniejszej niż 4 metry od granicy działki sąsiedniej nie miał żadnego znaczenia prawnego, zgoda ta nie mogła wyłączyć stosowania obowiązujących przepisów. W takiej sytuacji prowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność istnienia takiej zgody było bezprzedmiotowe, albowiem nie miało to żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy Z powyższego wynika, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zaś wyrok Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło