II OSK 253/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędzia NSA del. Zdzisław Kostka Protokolant: Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E.M. i M.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 października 2009 r. sygn. akt II SA/Ke 560/09 w sprawie ze skargi E.M. i M.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 29 października 2009 r. sygn. akt II SA/Ke 560/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę E. M. i M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...]. Decyzją tą Kolegium utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Strawczyn z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...], nakazującą E. M. i M. D. współwłaścicielkom działki nr [...] w O., usunięcie, nawiezionej przez ich ojca S. D., poprzedniego właściciela działki, ziemi z naturalnego zagłębienia terenu na tej działce na odcinku o długości 47 m, szerokości od 8 do 22 m i głębokości od 1 m do 3,4 m (zgodnie ze wskazaniami zaznaczonymi kolorem czerwonym na mapie stanowiącej załącznik do decyzji). W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawił następujący stan sprawy: Przeprowadzone przez Wójta Gminy postępowanie (dwukrotnie, pierwsza decyzja Wójta w sprawie została uchylona przez Kolegium do ponownego rozpoznania) pozwoliło na ustalenie, iż na działce nr [...] w O., istniał wąwóz jako naturalne zagłębienie terenu, którym w sposób naturalny spływały wody opadowe z terenów wyżej położonych, a które to zagłębienie zasypał S. D. – właściciel działki, którą następnie podarował E. M. i M. D.. Zasypanie wąwozu uniemożliwiło odpływ wód opadowych, powstały przez to zastoiska wodne i spiętrzenie się wód, a takie sytuacje nie miały miejsca wcześniej. Nastąpiła zmiana stosunków wodnych, co spowodowało szkody na nieruchomości J. S. i P. Z. (grunty rolne, budynki). Takie ustalenia organ poczynił gromadząc w postępowaniu dowody – oględziny nieruchomości, zeznania świadków, opinie z aneksem biegłego w zakresie wykonywania dokumentacji hydrologicznej, dokumentacji geodezyjno-kartograficznej, informacji straży pożarnej, wyjaśnień stron. W skardze na decyzję nakazującą usunięcie nawiezionej ziemi E. M. i M. D. zarzuciły, iż działki J. S. i P. Z. nie sąsiadują z ich działką nr 576/1, a szkody na ich działkach powstały przed zasypaniem wąwozu. Potwierdził to J. S. na rozprawie administracyjnej w 2006 r., oświadczając, iż w czasie ulewnego deszczu w 2005 r. strażacy, aby chronić Muzeum Henryka Sienkiewicza skierowali wody na jego pole. Szkody, na które wskazują J. S. i P. Z. powstały nie na skutek zasypania wąwozu, ale na skutek podniesienia drogi na działce nr [...] i wybudowania przepustu, nadto miały charakter jednorazowy. Przedstawiły też dowody – wyrys z mapy działki nr [...], opinię hydrologiczną i dokumentację fotograficzną, domagając się dopuszczenia dowodu z tych dokumentów. Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził: Materiał zgromadzony w sprawie jest wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia i rozstrzygnięcie wydane w sprawie w pełni uzasadniający. Wynika z niego bezsprzeczny fakt istnienia na działce nr [...] naturalnego zagłębienia i jego zasypania (zeznania świadków, opinia biegłego hydrologa 2007 r. i aneks do niej, mapa, kontrolne pomiary sytuacyjno-wysokościowe) oraz podwyższenia terenu, a wysokość nawiezionej ziemi wynosi od 1 do 3,4 m na długości 47 m i szerokości od 8 do 22 m. Przed zasypaniem zagłębień naturalny spływ wód z terenu rezerwatu Barania Góra i działki J. S. przebiegał do granicy działki [...] do przepustu, przepustem pod drogą gminną (działka nr [...]) do zagłębienia (opinia biegłego z 2007 r.). Wynikiem zasypania "wąwozu" jest niewłaściwy odpływ wód z gruntów wyżej położonych J. S. wobec ich spiętrzenia (mapa sytuacyjno-wysokościowa, opinia biegłego hydrologa). Zasypanie wąwozu spowodowało szkody na działkach J. S. i P. Z. (oświadczenia stron, oględziny, materiał fotograficzny, informacja straży pożarnej). Taki materiał dowody pozwolił organom na uznanie, że nastąpiła zmiana stosunków wodnych, co spowodowało szkody na gruntach sąsiednich, a zatem do zastosowania art. 29 ust. 3 ustawy – Prawo wodne przez nakazanie właścicielowi przywrócenia stanu poprzedniego. Podnoszone w skardze zarzuty co do innych przyczyn powstania szkód nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym, zaś co do nieważności decyzji z powodu jej niewykonalności są nietrafne. Załączona do skargi dokumentacja nie mogła być dowodem w sprawie, gdyż przed sądem dopuszczalny jest tylko dowód z dokumentu, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, zaś przedłożona opinia biegłego ma charakter dokumentu prywatnego, natomiast pozostałe dowody do sprawy nie wnoszą nic nowego w świetle materiału zgromadzonego przez organ. Reprezentowane przez adwokata, E. M. i M. D. wniosły skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach i zarzucając: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zaniechaniu uchylenia decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy Strawczyn z dnia [...] kwietnia 2009 r. znak [...], nakazującej E. M. i M. D. usunięcie nawiezionej ziemi z naturalnego zagłębienia terenu na działce nr [...] w O. na odcinku o długości 47 m od granicy z drogą gminną w kierunku wschodnim, szerokości 8 do 22 m i głębokości 1 m w początkowym do 3,4 m w końcowym odcinku, zgodnie z załączoną do decyzji mapą, w sytuacji gdy decyzje te dotknięte są wadą nieważności określoną w przepisie w art. 156 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a. (decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność faktyczna ma charakter trwały, a w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą), 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 133 § 1 w zw. z art. 106 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dokumentów w postaci: mapy ewidencyjnej dla działki nr [...] położonej w miejscowości O., Gmina Strawczyn oraz dokumentacji fotograficznej w postaci trzynastu zdjęć dołączonych do skargi do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Kielcach opinii, mimo iż przeprowadzenie tych dowodów niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i nie spowodowałoby przedłużenia postępowania, 3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w zw. z art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez oddalenie skargi E. M. i M. D. w sytuacji gdy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach oraz poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy Strawczyn, zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., gdyż organy administracyjne nie dokonały dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co powinno skutkować uchyleniem tych decyzji, 4. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 oraz art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak ustosunkowania się w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku do argumentów ponoszonych w skardze dotyczących wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r., znak: [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy Strawczyn z dnia [...] kwietnia 2009 r. znak [...] z naruszeniem przepisu art. 29 ust 1 pkt 2 i ust 3 ustawy – Prawo wodne, oraz argumentów dotyczących istotnych braków w materiale dowodowym zebrany w postępowaniu administracyjnym oraz błędów w ustaleniach faktycznych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw i z tego względu nie mogła być uwzględniona, a nadto z zaskarżonym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach należy się zgodzić. Rację ma Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdzając, iż materiał dowodowy, zebrany przez organ I instancji, pozwalał na wydanie takiego rozstrzygnięcia, jakie zapadło w sprawie. Z akt administracyjnych wynika, co jest bezsporne, iż przez działkę nr [...] w O. przebiegało naturalne zagłębienie, które nazywane jest "wąwozem", że stanowiło ono "drogę" naturalnego spływu wód opadowych z wyżej położonych nieruchomości, oraz że zostało zasypane przez S. D. Sam może fakt zasypania zagłębienia i wyrównania terenu działki nie musiałby być wystarczający do nakazania "odkopania wąwozu", ale tylko wtedy, gdy okazało się, że nie doprowadziło to do zmiany stosunków wodnych i nie wywołało szkód na gruntach sąsiednich. Przeprowadzone postępowanie, wszczęte na wniosek J. S. i P. Z., wykazało natomiast wystarczająco, że taki właśnie skutek miało zasypanie przez S. D. zagłębienia na jego działce. Organ przeprowadził cały szereg różnorakich dowodów, które miały wyjaśnić czy zarzuty J. S. i P. Z. mogą być potwierdzone, czy też rację ma S. D.. J. S. i P. Z. wskazywali, że to na skutek zasypania zagłębienia nastąpiły szkody, bowiem wcześniej ich nie było, natomiast S. D. sprzeciwiał się temu, podnosząc, iż szkody mają inną przyczynę – podwyższenie drogi i wykonanie przepustu. Dowody jednak uzyskane przez organ – oświadczenie stron, zeznania świadków, oględziny, opinie biegłych, mapy. pomiary sytuacyjno-wysokościowe, dokumentacja fotograficzna - nie potwierdzają tego na co wskazywał S. D.. Zgromadzona dokumentacja pozwalała na stwierdzenie, że szkody wystąpiły po zasypaniu zagłębienia, że to właśnie ono stało się przyczyną tych szkód. W dokumentacji sprawy uderza jedno, dowodom gromadzonym przez organ S. D. przedstawił tylko twierdzenia niczym nie poparte, przy czym spotykające się z wyjaśnieniem przez organ stawianych zarzutów. Opinię mającą poprzeć wywody S. D., co do przyczyn powstałych szkód, jego następczynie prawne dołączyły dopiero do skargi, domagając się przeprowadzenia z niej dowodu, a także z dokumentacji fotograficznej i wyrysu z mapy działki. Jednak fotografie i wyrysy z mapy twierdzeń stawianych przez skarżące nie czynią przekonywującymi, natomiast co do opinii biegłego nie mogła ona stanowić podstawy do uznania, iż organy naruszyły prawo. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że dowód z opinii biegłego nie może być przeprowadzony, bowiem dopuszczalny jest tylko dowód z dokumentu. Należy się z Sądem co do zasady zgodzić, bowiem przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego nie jest dopuszczone przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a." (art. 106 § 3). Jednak dowód taki przestawiony przez skarżących może być o tyle uwzględniony, o ile potwierdza wątpliwości, na które nie odpowiada postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ administracji. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Materiał dowodowy sprawy w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie budził wątpliwości, z czym należy się zgodzić. Skoro Sąd nie widział kwestii koniecznych do wyjaśnienia, nie miał potrzeby posługiwać się dowodem, który miałby wskazywać na braki postępowania, gdyż takich nie było. Zgodzić się też należy z oceną Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego co do zarzutu nieważności decyzji, którą również postawiono w skardze kasacyjnej. W sprawie nie występują przesłanki nieważności, powołane w skardze kasacyjnej. Nakazanie usunięcia ziemi może sprawiać trudności techniczne, ale nie jest niewykonalne w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 7 kpa, co miałoby powodować nieważność decyzji, albo wywołać czyn zagrożony karą. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 p.p.s.a.