II OSK 2691/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary Protokolant starszy inspektor sądowy Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 959/15 w sprawie ze skargi F. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2015 r. znak [...] w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od F. na rzecz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2015 r. oddalił skargę F. w K. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2015 r. w przedmiocie odmowy skreślenia budynku [...] z rejestru zabytków. Zaskarżony wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym: Z wnioskiem o skreślenie budynku [...] z rejestru zabytków umiejscowionego w [...] zwróciła się F. w K. wskazując na zły stan techniczny obiektu stanowiący zagrożenie dla bezpieczeństwu ludzi i mienia, uzasadniający rozbiórkę tego obiektu. Do podania załączono inwentaryzację wraz z ekspertyzą stanu technicznego budynku [...] wykonane w kwietniu 2014 r. przez mgr inż. E. L. i mgr inż. H. B. Decyzją z [...] listopada 2014 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c., art. 7 pkt 1, art. 13 ust. 1, 2, 5 i 6 oraz art. 89 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568, ze zm.) odmówił skreślenia budynku [...] z rejestru zabytków. W uzasadnieniu wskazał, że w przedmiotowej sprawie brak jest ustawowych przesłanek do skreślenia obiektu z rejestru zabytków, albowiem pomimo złego stanu technicznego nie uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę wartości, dla których wpisany został do rejestru zabytków. Na podstawie opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa organ administracyjny ustalił, że [...] jest jednym z niewielu zachowanych budynków, będących pierwotnie częścią [...], który zachował wartość historyczną i naukową, jako istotny element [...] przejawiający się w [...]. Organ administracyjny podniósł, że analiza materiału dowodowego nie daje podstaw do uznania takiej skali zniszczeń [...], które uniemożliwiałyby przeprowadzenie prac remontowych prowadzących do odzyskania utraconej częściowo świetności z okresu jego powstania, przy jednoczesnym zachowaniu autentycznej substancji zabytkowej oraz, że obecny stopień degradacji technicznej zabytku spowodowany jest w dużej mierze zaniedbaniami ze strony jego właściciela, który nie podjął żadnych działań z zakresu opieki nad zabytkami. Decyzją z [...] marca 2015 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy decyzję z [...] listopada 2014 r. odmawiającą skreślenia budynku z rejestru zabytków. Organ uwzględniając stan techniczny przedmiotowego budynku na podstawie dokumentacji przedłożonej przez stronę skarżącą oraz opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa wskazał, że budynek [...] jest w bardzo złym stanie technicznym, nie mniej jednak postępujący stan zniszczenia poszczególnych elementów konstrukcyjnych i wykończeniowych nie zdegradował substancji zabytkowej obiektu w stopniu przesądzającym o trwałej utracie jego wartości zabytkowych, w tym wartości historycznej i naukowej. Budynek bowiem zachował się w niemal niezmienionej formie i posiada wszystkie elementy charakteryzujące [...] jako przykład cennej [...]. Zachowuje tym samym wartość artystyczną, reprezentowaną przez [...], wpisujący się także w historię miejscowości. F. w K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego zasadnie odmówił skreślenia budynku [...] z rejestru zabytków, gdyż żadna z przesłanek wykreślenia obiektu z rejestru nie zaistniała. Bez znaczenia jest kwestia, czy obiekt wymaga wykonania prac budowlanych polegających na remoncie, czy też wymaga wykonania robót rekonstrukcyjnych. W oparciu o specjalistyczną opinię Narodowego Instytutu Dziedzictwa z [...] września 2014 r. Sąd I instancji uznał, że budynek [...] pomimo bardzo złego stanu technicznego, konieczności pilnego podjęcia robót budowlanych i prac konserwatorskich, nie utracił wartości naukowej i historycznej co miało decydujące znaczenie w sprawie. Prawidłowo zatem organ administracji publicznej ustalił stopień zniszczenia budynku, który nie spowodował utraty wartości zabytkowych. Organ administracji publicznej zgromadził adekwatne i wszechstronne dowody niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy w postaci wizji lokalnej obiektu, dokumentacji fotograficznej oraz rysu historycznego budynku. Natomiast nie miała znaczenia w sprawie kwestia opłacalności ewentualnego remontu, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego. Nie naruszono przepisów prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, bowiem wyliczenie zawarte w tym przepisie, ma charakter katalogu otwartego, a zatem jest jedynie przykładowe. W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku, F. w K. podnosiła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 ust.1 p.p.s.a. poprzez nieuchylenie decyzji Ministra w sytuacji, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności dokument urzędowy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2014 r., protokół kontroli Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] grudnia 2013 r. i ekspertyza stanu technicznego z kwietnia 2014 r. wskazują na pilną konieczność rozbiórki zabytkowej [...]. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, skarżąca podnosiła naruszenie art. 7 i 77 kpa poprzez powoływanie się na opinię Narodowego Instytutu Dziedzictwa, która nie została sporządzona przy współpracy z osobą specjalizującą się w budownictwie, zabezpieczaniu budynków i prac budowlanych. Skarżąca wskazała, że organ administracji publicznej winien był przeprowadzić dowód z opinii biegłego specjalisty w celu stwierdzenia, czy większa część budynku zachowała pełną strukturę budowlaną wykonaną z materiału historycznego, a nie wyłącznie w oparciu o dokumentację fotograficzną bez posiadania wiadomości specjalnych. Podnoszono, że należało przeprowadzić dodatkowy dowód ze specjalistycznej ekspertyzy wskazujący w pierwszej kolejności, czy możliwe jest dokonanie jakichkolwiek prac budowlanych nie zagrożonych katastrofą budowlaną, a następnie czy istnieje możliwość wykonania remontu i w jakim zakresie, czy zakres koniecznych do wykonania prac nie spowoduje rekonstrukcji budynku od podstaw. Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji z [...] listopada 2014 r. oraz zobowiązanie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do wydania decyzji o skreśleniu z rejestru zabytków budynku [...], albo uchylenie zaskarżonej decyzji i uchylenie poprzedzającej jej decyzji z [...] listopada 2014 r., ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Ponadto skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę przyczyny nieważności postępowania sądowo-administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, tym samym zaistniały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej w granicach jej zarzutów. Postawiony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy w kontekście naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Ponadto nieuzasadnione są zarzuty skarżącej w zakresie błędnej oceny materiału dowodowego wobec braku powołania podstawy kasacyjnej w zakresie art. 80 kpa. Wskazać należy, że organ administracji publicznej zebrał oraz rozpatrzył posiadany materiał dowodowy w sposób prawidłowy, bowiem strona skarżąca na etapie postępowania sądowoadministracyjnego w I i II instancji nie podjęła próby podważenia jakichkolwiek ustaleń opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa. Zatem Sąd I instancji trafnie ustalił katastrofalny stan budynku zachowujący wartość naukową i historyczną. Tym samym uznać należy, że materiał dowodowy w sprawie jest kompletny. Z tych względów zarzut nieprzeprowadzenia dowodu z kolejnej opinii biegłego jest niezasadny. Organ administracji publicznej mógłby dopuścić dowód z kolejnej opinii tylko wtedy, gdy materiał dowodowy w sprawie byłby niekompletny. Organ posiadał opinię Narodowego Instytutu Dziedzictwa, prywatną ekspertyzę oraz opinię konserwatora zabytków, których to dokumentów skarżąca nie podważała. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, za zasadne należy uznać zatem stwierdzenie Sądu I instancji o braku podstaw do wykreślenia budynku [...] z rejestru zabytków. Niezasadnie skarżąca podnosi, że organ administracji publicznej zaniechał zbadania okoliczności, czy przeprowadzenie remontu budynku [...] oznaczałoby odtworzenie obiektu na nowo. Opinia Instytutu w sposób logiczny i wyczerpujący wyjaśniła tę kwestię, sprzecznie z twierdzeniami skarżącego. Ustalono bowiem, że konstrukcyjne elementy wskazujące na walor historyczny i naukowy zostały zachowane bez względu na zakres robót, tj. [...]. Znamiennym jest, że budynek zachował historyczną formę, posiada wszystkie elementy charakteryzujące obiekt jako [...]. Zachowuje tym samym wartość prawnie chronioną, reprezentowaną przez [...] (wpisujący się także w historię miejscowości). Sąd I instancji trafnie zwrócił uwagę, że zniszczenia obiektu w 50 % w kontekście wartości użytkowej obiektu i celowości jego remontu w świetle praktyki budowlanej wskazują na pilną konieczność podjęcia prac budowlanych, a wnioski końcowe prywatnej ekspertyzy są słabo uzasadnione wobec ogólnikowego opisu identyfikacji zniszczeń i uszkodzeń. Z powyższych względów nie jest możliwe uwzględnienie wniosku kasacyjnego o uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi przez uchylenie decyzji obu instancji i zobowiązanie organu na podstawie art. 145 a § 1 p.p.s.a. do wydania decyzji o skreśleniu budynku [...] z rejestru zabytków, W konsekwencji stwierdzić należy, iż podstawy kasacyjne na których oparta została skarga, nie mogły zostać uznane za usprawiedliwione, w związku z czym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.