II OSK 2867/17

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-10-15

Skład orzekający: Teresa Zyglewska, Andrzej Jurkiewicz, Piotr Korzeniowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku samowoli budowlanej polegającej na budowie obiektu w dwóch etapach, z których jeden miał miejsce przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r., a drugi po tej dacie, zastosowanie mają przepisy ustawy z 1974 r., czy też ustawy z 1994 r., a w konsekwencji, czy możliwe jest przeprowadzenie procedury legalizacyjnej?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że w przypadku samowoli budowlanej polegającej na budowie obiektu w dwóch etapach, gdzie jeden etap miał miejsce przed 1 stycznia 1995 r., a drugi po tej dacie, zastosowanie mają przepisy ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Nawet hipotetyczne przyjęcie, że część obiektu została wybudowana przed 1995 r., nie pozwala na zastosowanie art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., który zapobiega wstecznemu działaniu prawa. Ponadto, w przypadku działki leśnej, brak możliwości uzyskania decyzji o warunkach zabudowy oraz naruszenie przepisów techniczno-budowlanych (odległość od granicy lasu) uniemożliwiają legalizację obiektu, co uzasadnia nakaz rozbiórki.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki samowolnie zrealizowanego budynku gospodarczego. Organ pierwszej instancji nakazał rozbiórkę, wskazując na naruszenie przepisów techniczno-budowlanych (odległość od granicy lasu) oraz brak możliwości legalizacji. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając ustalenia organów. Skarżący zarzucali, że budynek składa się z dwóch części – starej zrealizowanej przed 1994 r. i nowej z 2013 r., co powinno skutkować zastosowaniem przepisów z 1974 r. i możliwością legalizacji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 15 października 2019 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 15 października 2019 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E.O., W.O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 1579/16 w sprawie ze skargi E.O., W.O. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [....] maja 2016 r. nr [....] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 23 maja 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 1579/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę EO. i W.O. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy: Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2016 r., na podstawie art. 49b ust. 1, ust. 2 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r., poz. 1049 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. (Dz.U. z 2016 r., poz. 23), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. nakazał E. i W.O. rozbiórkę samowolnie zrealizowanego budynku gospodarczego o wymiarach 3,85m x 5,95m położonego na terenie działki nr [...] w miejscowości [...], gm. [...] oraz uporządkowanie terenu, z zachowaniem wymienionych w jej treści warunków. Z treści uzasadnienia decyzji wynika, iż na terenie działki nr [...] znajduje się budynek gospodarczy, konstrukcji drewnianej, o wymiarach 3,85m x 5,95m z dachem dwuspadowym krytym blachodachówką, zrealizowany – jak ustalono – w 2013 r. bez uprzedniego, wymaganego art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, zgłoszenia. Dalej organ wskazał, iż orzeczenie nakazu rozbiórki obiektu jest konieczne ze względu na niedające się usunąć naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1422). Stosownie do treści § 271 ust. 1 i ust. 8 minimalna odległość pomiędzy spornym budynkiem zaliczonym do kategorii PM, a granicą lasu winna wynosić 12 m. Tymczasem budynek usytuowany jest na działce leśnej, a zatem odległość ta wynosi 0. Nadto organ dodał, że w sprawie nie było możliwości przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego. Na skutek wywiedzionego od tej decyzji odwołania zaskarżoną w tej sprawie decyzją z dnia [...] maja 2016 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] marca 2016 r. Organ odwoławczy podzielił zasadniczo ustalenia organu pierwszej instancji i stwierdził, że w sprawie niniejszej nie ma możliwości zalegalizowania budynku właśnie ze względu na naruszenie § 237 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zatem zasadne było odstąpienie przez organ pierwszej instancji od procedury legalizacyjnej. Organ podkreślił także brak możliwości uzyskania dla inwestycji decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz brak zgody na zmianę przeznaczenia terenu, na którym znajduje się przedmiotowy obiekt. Skargę na powyższą decyzję wnieśli E. i W.O., domagając się uchylenia zarówno decyzji zaskarżonej jak i decyzji organu pierwszej instancji. Zakwestionowanej decyzji zarzucono naruszenie: art. 49b ust. 2 ustawy Prawo budowlane oraz art. 7 i 77 k.p.a. w powiązaniu z § 271 ust. 8 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowania. Zarzucili także błąd w ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu, że budynek powstał w 2013 r., podczas gdy w rzeczywistości budynek składa się z dwóch oddzielnych i niezwiązanych ze sobą konstrukcyjnie części – starej wybudowanej pod rządami Prawa budowlanego z 1974 r. i dobudówki powstałej w 2013 r. Jednocześnie skarżący wnieśli o zawieszenie postępowania przed Sądem pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, przychylając się do wniosku skarżących o zawieszenie postępowania. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniesiona skarga nie zasługiwała na jej uwzględnienie. Podstawę oddalenia skargi stanowił art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". W pierwszej kolejności Sąd uznał, że zawieszenie postępowania do czasu uchwalenia miejscowego planu obejmującego zainwestowaną działkę jest niecelowe, gdyż nie wiadomo kiedy i czy w ogóle plan ten zostanie uchwalony. Dalej Sąd wyjaśnił, iż w jego ocenie organy nadzoru budowlanego właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego. Budowa budynku gospodarczego o wymiarach jak w przedmiotowej sprawie podlega zgłoszeniu zgodnie z obowiązującym brzmieniem art. 29 ustawy Prawo budowlane, jak też podlegała zgłoszeniu według stanu prawnego przed nowelizacją do dnia 27 czerwca 2015 r. Skoro budowa budynku gospodarczego, zgodnie z ustawą Prawo budowlane z 1994r., wymaga zgłoszenia, to nie można zastosować wobec tego rodzaju budowy art. 103 ust. 2 ww. ustawy, co by się wiązało z przyjęciem procedury legalizacyjnej w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Nadto, zdaniem Sądu, nie ma znaczenia w jakiej dacie powstały poszczególne części budynku, gdyż niezależnie od daty powstania budynku zastosowanie będzie miała ustawa Prawo budowlane z 1994 r. Wskazał również, iż działka nr [...] położona jest na terenie, dla którego nie uchwalono miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Oznacza to w przypadku podjęcia procesu legalizacyjnego konieczność uzyskania decyzji o warunkach zabudowy. Bezsporne jest także to, że przedmiotowa działka jest działką leśną. Jak wynika z art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jednym z warunków wydania decyzji ustalającej warunki zabudowy, jest brak konieczności uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne. Skoro działka nr [...] jest działką leśną nie można było wydać decyzji o warunkach zabudowy. Stąd też, pomijając inne przesłanki, Sąd uznał, iż nie było możliwości jego legalizacji. Nadto Sąd podkreślił, iż z przyczyn oczywistych przedmiotowy obiekt nie mógł spełnić warunków określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Jak słusznie wskazał organ minimalna odległość pomiędzy spornym budynkiem, a granicą lasu winna wynosić 12 m, co wynika z treści § 271 ust. 1, ust. 2 i ust. 8. Podniósł także, że nie tylko działka nr [...], ale i wszystkie okoliczne działki stanowią las, co oznacza, że zachowanie odległości wskazanej wyżej było niemożliwe do spełnienia. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiedli skarżący, zaskarżając wydany wyrok w całości. Orzeczeniu temu zarzucono naruszenie: I. przepisów prawa materialnego, tj.: 1/ art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. w zw. z art. 37, art. 40 i art. 42 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. poprzez jego niezastosowanie wobec zasadniczej i samodzielnej części budynku gospodarczego zrealizowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy Prawo budowlane z 1974 r.; 2/ § 271 ust. 1, 2 i 8 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w zw. z art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie wobec zasadniczej i samodzielnej części budynku gospodarczego, która powstała przed uchwaleniem tego aktu, podczas gdy oceniana winna być ona w kontekście brzmienia przepisów obowiązujących w dacie budowy; oraz ewentualnie 3/ art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wyłączeniu umożliwienia próby zalegalizowania obiektu na podstawie art. 49b ust. 2 tej ustawy; II. prawa procesowego, mające wpływ na wynik sprawy: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonej decyzji pomimo wystąpienia naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy; Mając na uwadze powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Jednocześnie skarżący zwrócili się z wnioskiem o zawieszenie postępowania na zgodny wniosek stron oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie i zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie jako nieposiadającej usprawiedliwionych podstaw. Odnosząc się do wniosku o zawieszenie postępowania na zgodny wniosek stron, odmówił wyrażenia zgody na zawieszenie niniejszego postępowania sądowego na podstawie art. 192 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, zatem niniejszą sprawę należało rozpoznać w granicach zakreślonych podniesionymi w złożonej skardze kasacyjnej zarzutami. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesiona skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem wyrok Sądu pierwszej instancji, co do zasady, odpowiada prawu. Przystępując do wyjaśnienia przesłanek nieuwzględnienia wniesionego środka odwoławczego, podkreślić należy, iż w sprawie tej zasadnicze znaczenie dla prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, w tym tych, które przywołano w petitum skargi kasacyjnej, a to naruszenia: art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. w zw. z art. 37, art. 40 i art. 42 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., § 271 ust. 1, 2 i 8 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w zw. z art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. oraz art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., poprzez ich niezastosowanie, a przede wszystkim niewłaściwe zastosowanie, ma kwestia stanu faktycznego przyjętego na potrzeby tego postępowania. Skarżący wskazują bowiem, iż w sprawie winny mieć zastosowanie dotychczasowe przepisy Prawa budowlanego z 1974 r., gdyż obiekt będący przedmiotem nakazu rozbiórki tj. budynek gospodarczy o konstrukcji drewnianej (wymiary 3,85 x 5,95 m) położony na działce nr [...] w miejscowości [...] gm. [...] został wybudowany w dwóch etapach: pierwszym pod rządami przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r. i kolejnym już pod rządami przepisów ustawy Prawo budowlane z 1994 r., gdyż w 2013 r. do starej części obiektu dobudowano kolejną. W skardze kasacyjnej nie przedstawiono jednakże stosownej argumentacji w tym zakresie, poza twierdzeniem, że w sprawie winny mieć zastosowanie dotychczasowe przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. Nie powołano także żadnych przepisów naruszenia prawa procesowego, które pozwalałyby na skuteczne zakwestionowanie błędnego, zdaniem skarżących, stanu faktycznego sprawy przyjętego przez organy nadzoru budowlanego, a zaaprobowanego również przez Sąd pierwszej instancji jako prawidłowy, albowiem wskazana w zarzucie naruszenia prawa procesowego wyłącznie norma art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., a związana z naruszeniem prawa materialnego, nie jest taką podstawą. W tym miejscu należy wyjaśnić, że naruszenie prawa materialnego przez jego błędne zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji tj. błędnym uznaniu stanu faktycznego ustalonego w sprawie za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w mającej zastosowanie w sprawie normie prawnej. W każdym przypadku podnoszenie zarzutów w oparciu o podstawy wymienione w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. nie jest skuteczne w przypadkach, gdy strona chce zakwestionować wadliwe, jej zdaniem, ustalenia stanu faktycznego. Wykazywanie naruszenia prawa materialnego nie polega bowiem na kwestionowaniu przez stronę ustaleń w zakresie okoliczności sprawy. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych, uznanych za prawidłowe w zaskarżonym skargą kasacyjną wyroku, nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Może być ona skuteczna tylko w ramach drugiej podstawy kasacyjnej zawartej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Tymczasem autor skargi kasacyjnej nie zakwestionował ustaleń faktycznych organów nadzoru budowlanego, że sporny budynek gospodarczy o konstrukcji drewnianej wybudowany został w 2013r. bez wymaganego prawem zgłoszenia. Tym samym ustalenia te wiążą w rozpoznawanej sprawie. Dodatkowo natomiast podkreślić należy, iż w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności protokół z kontroli przeprowadzonej w dniu 16 grudnia 2014 r., dokumentacja fotograficzna, świadczą o tym, że sporny obiekt został wybudowany w 2013 r. bez wymaganego prawem zgłoszenia. Podczas czynności kontrolnych, co odzwierciedla protokół z kontroli z dnia 16 grudnia 2014 r. skarżący W.O. oświadczył, iż przedmiotowy obiekt zrealizowany został samowolnie w 2013 r., a twierdzenia zawarte w tym protokole zostały bez zastrzeżeń podpisane przez tę stronę. Stanowisko skarżących zawarte w skardze, a wskazujące na realizację spornego budynku gospodarczego w dwóch etapach, w kontekście braku jakichkolwiek wiarygodnych przesłanek wskazujących na takie twierdzenia, przy właściwie zgromadzonym materiale dowodowym sprawy, nie zasługuje na uwzględnienie, stąd też słusznie Sąd pierwszej instancji nie podzielił tego stanowiska. Nawet gdyby teoretycznie uznać twierdzenia skarżących, iż bez wymaganego pozwolenia na budowę zrealizowali część spornego obiektu budynku gospodarczego pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1974 r., a następnie rozbudowali go pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1994 r. również bez wymaganego tym razem zgłoszenia, to i tak w sprawie miałyby zastosowanie przepisy tego ostatniego Prawa budowlanego z 1994 r. Jak wynika z utrwalonych poglądów Naczelnego Sądu Administracyjnego – patrz wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2015 r. sygn. akt II OSK 1533/13, publikowany LEX nr 2086281 – jeżeli obiekt budowlany wzniesiony bez wymaganego pozwolenia na budowę przed 1 stycznia 1995 r. zostanie następnie przebudowany po tej dacie także bez wymaganego pozwolenia, to nie ma do niego zastosowania art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Nadto w takiej hipotetycznej sytuacji uzasadnione jest przyjęcie tezy, iż jeżeli samowola budowlana jest ciągiem pewnych zdarzeń faktycznych mających miejsce na przestrzeni lat obejmujących przepisy zarówno starego Prawa budowlanego z 1974 r., jak i obowiązującego z 1994 r., to mają w takim przypadku zastosowanie przepisy Prawa budowlanego obowiązujące w dacie orzekania, gdyż nie jest to wtedy naruszenie zasady lex retro non agit, a temu w istocie miał zapobiegać przepis intertemporalny zawarty w art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane – podobnie w wyroku NSA z dnia 18 maja 2007 r. sygn. akt II OSK 782/06, publikowany LEX nr 336707. Niemniej jednak w sprawie tej, co należy w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyraźnie zaakcentować, prawidłowo ustalono, że sporny obiekt wybudowany został w 2013 r. bez wymaganego zgłoszenia, a ustalenie to nie zostało w skardze kasacyjnej skutecznie zakwestionowane. Stąd też, w tych okolicznościach faktycznych sprawy, należało skutki tej samowoli budowlanej ocenić na podstawie aktualnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Zatem przepis art. 103 ust. 2 tej ustawy nie miał zastosowania w realiach tej sprawy, a tym samym nie mogłyby być uwzględniane powołane w skardze kasacyjnej przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Dlatego też mając powyższe na uwadze jako nieusprawiedliwiony należy uznać zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. w zw. z art. 37, art. 40 i art. 42 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. poprzez jego niezastosowanie. Wbrew stanowisku skarżących skoro, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, miały zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane z 1994 r., to skutkiem tego również i przepisy wykonawcze do tej ustawy, a to normy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1422 tj.) należało uwzględnić przy ocenie ujawnionej samowoli. W zarzucie, oznaczonym w skardze kasacyjnej jako nr 2, naruszenia prawa materialnego podniesiono, iż przepisy ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie nie powinny mieć zastosowania, gdyż część i do tego samodzielna spornego budynku gospodarczego o konstrukcji drewnianej powstała przed uchwaleniem tego aktu prawnego i powinny mieć zatem do niego zastosowanie przepisy obowiązujące w dacie budowy. Przede wszystkim w ustalonym w tej sprawie stanie faktycznym w sposób jednoznacznie prawidłowy, co wyżej wyjaśniono, ustalono, iż przedmiotowy obiekt budynku gospodarczego zrealizowany został w 2013 r. bez wymaganego zgłoszenia, a okoliczność ta nie była w toku całego postępowania administracyjnego w jakikolwiek sposób kwestionowana. Podnoszone dopiero na etapie skargi i podtrzymywane również w skardze kasacyjnej zarzuty w zakresie potrzeby zastosowania w tej sprawie art. 103 ust. 2 ustawy Prawa budowlanego, w tym również poprzednio obowiązujących przepisów wykonawczych do ustawy Prawo budowlane z 1974 r., nie znajdują uzasadnienia w ujawnionym stanie faktycznym jak i prawnym tej sprawy, na co zwrócono uwagę we wstępnej części tego uzasadnienia. Wbrew stanowisku skarżących, w opisanym wyżej stanie faktycznym sprawy, co trafnie przyznał Sąd pierwszej instancji, zasadnie wobec spornego budynku gospodarczego zastosowano konstrukcję prawną z art. 49b ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Przepis ten dotyczy likwidacji samowoli budowlanej polegającej na budowie bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo sprzeciwu wniesionego przez właściwy organ (tzw. samowoli "zgłoszeniowej"). Jest to regulacja analogiczna do zawartej w art. 48 oraz art. 49 ustawy Prawo budowlane z uwzględnieniem pewnych odrębności, które nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy. Tak samo jak w przypadku samowoli budowlanej, o której mowa w art. 48, zasadą jest podjęcie przez organ nadzoru budowlanego postępowania mającego prowadzić do jej legalizacji, a dopiero w przypadku braku takiej możliwości – orzeczenie nakazu rozbiórki. Wynika to wprost z treści ust. 2 powołanego wyżej art. 49b. W każdym przypadku organ musi najpierw ustalić, czy zachodzi możliwość legalizacji samowoli. Norma art. 49b ust. 2 omawianej ustawy obliguje właściwy organ nadzoru budowlanego do tego, aby ocenił, w istocie wstępnie, czy przedmiotowa budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w razie jego braku – ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, jak też czy nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych. Negatywna ocena w zakresie zgodności z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jak też w zakresie ogólnej zgodności z przepisami, w tym przepisami techniczno-budowlanymi, będzie skutkować wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę samowoli "zgłoszeniowej". Taka decyzja o nakazie rozbiórki w opisanym wyżej zakresie została wydana w tej sprawie bez wdrożenia pełnego postępowania legalizacyjnego, gdyż w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak słusznie przyjęto w ramach tego postępowania, nie było możliwości przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego. Przede wszystkim należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, iż orzeczenie nakazu rozbiórki obiektu było konieczne ze względu na niedające się usunąć naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Stosownie do treści § 271 ust. 1 i ust. 8 tego aktu minimalna odległość pomiędzy spornym budynkiem zaliczonym do kategorii PM, a granicą lasu winna wynosić 12 m. Tymczasem budynek usytuowany jest na działce leśnej, a zatem odległość ta wynosi 0. Już samo to ustalenie pozwalało na wydanie przedmiotowej decyzji o nakazie rozbiórki bez potrzeby wdrożenia postępowania legalizacyjnego. Dodatkowo należy także zwrócić uwagę, iż działka nr [...] położona jest na terenie, dla którego nie uchwalono miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Oznacza to, w przypadku podjęcia procesu legalizacyjnego, konieczność uzyskania decyzji o warunkach zabudowy. Bezsporne jest także to, że przedmiotowa działka jest działką leśną. Jak wynika z art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jednym z warunków wydania decyzji ustalającej warunki zabudowy jest brak konieczności uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne. Skoro działka nr [...] jest działką leśną nie można było wydać decyzji o warunkach zabudowy. Stąd też, również z tego powodu nie było możliwości legalizacji spornej samowoli. Wobec powyższego nie jest więc również usprawiedliwiony zarzut niewłaściwego zastosowania przez Sąd pierwszej instancji art. 49b ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., jak i zarzut naruszenia przez ten Sąd normy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., skoro wskazane w skardze kasacyjnej przepisy prawa materialnego nie zostały naruszone poprzez ich niezastosowanie, jak i niewłaściwe zastosowanie. Przedstawione wyżej rozważania wskazują na to, iż oddalając wniesioną skargę Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował konstrukcję prawną z art. 151 p.p.s.a. Reasumując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, żadna z podniesionych przez skarżących podstaw kasacyjnych nie zasługiwała na uwzględnienie. Dlatego też, na podstawie art. 184 p.p.s.a., wywiedziona w tej sprawie skarga kasacyjna została oddalona. Z tych powodów orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło