II OSK 2999/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kamiński po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. R. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 października 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 2008/13 w sprawie ze skargi J. R. na postanowienie Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia 27 czerwca 2013 r. nr KZGW/BAPpo-330/4041/2013/mg w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: odrzucić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 1 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 2008/13, odrzucił skargę J. R. na postanowienie Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia 27 czerwca 2013 r. nr KZGW/BAPpo-330/4041/2013/mg w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. postanowienie złożył J. R., reprezentowany przez adwokata. Pełnomocnik skarżącego uiścił wpis od skargi w kwocie 100 złotych. Zarządzeniem z dnia 27 sierpnia 2013 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany w imieniu skarżącego do uzupełnienia wpisu sądowego w kwocie 100 złotych. Wezwanie to zostało prawidłowo doręczone w dniu 3 września 2013 r. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że skarga powinna spełniać określone wymogi formalne, a także odpowiadać wymogom dotyczącym opłaty sądowej. Zgodnie z art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Wysokość zaś wpisu określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Stosownie do § 2 ust. 5 tego rozporządzenia, wpis stały w sprawach skarg dotyczących postanowienia lub decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub zmiany albo wygaśnięcia aktu, bez względu na przedmiot sprawy, wynosi 200 złotych. Zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której mimo wezwania nie uiszczono należnego wpisu w wyznaczonym wezwaniem terminie, podlega odrzuceniu. Dotyczy to również sytuacji, gdy wpis został uiszczony tylko w części, a skarżący został prawidłowo wezwany do jego uzupełnienia. Siedmiodniowy termin do uzupełnienia wpisu o brakującą kwotę 100 złotych przez skarżącego upłynął w dniu 10 września 2013 r. Z danych zawartych w rejestrze opłat sądowych wynika, że wpis od skargi nie został uzupełniony do dnia 20 września 2013 r. W związku z tym skarga podlegała odrzuceniu ze względu na brak spełnienia wymogów dotyczących opłat sądowych. Skargę kasacyjną, zatytułowaną "zażalenie", od powyższego postanowienia wniósł skarżący wnosząc o "uwzględnienie zaskarżonego postanowienia" i przyjęcie skargi do rozpoznania, załączając dowód uiszczenia brakującej opłaty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., poza niewystępującymi w rozpatrywanej sprawie przypadkami nieważności postępowania sądowego, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że jest związany jej podstawami i wnioskami. Granice te wyznaczają zarzuty kasacyjne sformułowane, przedstawione i uzasadnione zgodnie z wymogami prawnymi wynikającymi z unormowań art. 174 i art. 176 p.p.s.a. W szczególności zarzuty te winny wskazywać adekwatne do danej sprawy, konkretne przepisy prawa, znajdujące się w obszarze stosowania sądów administracyjnych, które zdaniem skarżącego naruszył Sąd I instancji wydając zaskarżone orzeczenie. Skarga kasacyjna ma charakter wysoce sformalizowany. Wymogi jakie powinna spełnić określone zostały w art. 176 p.p.s.a. Niektóre z tych wymogów mają charakter bezwzględny, co oznacza, że ich niespełnienie uniemożliwia rozpoznanie skargi kasacyjnej i w rezultacie ewentualne jej uwzględnienie. Tak więc - obok wymogów formalnych, jakim powinno odpowiadać pismo w postępowaniu sądowym obowiązują też wymogi oparte o przesłanki materialne, do których należy: oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. W judykaturze przyjmuje się jednolicie, że niespełnienie wymagań szczególnych, przewidzianych tylko dla skargi kasacyjnej, wymienionych w art. 176 p.p.s.a. po wyrazie "oraz" stanowi wadliwość w zakresie elementów konstrukcyjnych, które nie podlegają sanacji i powodują, że skarga kasacyjna dotknięta jest brakiem istotnym i nienaprawialnym, a w związku z tym podlega odrzuceniu a limine jako niedopuszczalna (por. postanowienie NSA z dnia 12 lipca 2004 r. sygn. akt FSK 1187/04). Jak wskazano wyżej, do obligatoryjnych elementów konstrukcyjnych skargi kasacyjnej należy m.in. przytoczenie podstaw kasacji (art. 174 p.p.s.a.) i ich uzasadnienie. Autor skargi kasacyjnej obowiązany jest więc do wskazania konkretnych przepisów naruszonych przez Sąd zaskarżonym orzeczeniem, przy czym w przypadku zarzutu naruszenia prawa materialnego należy podać, czy wadliwość jest wynikiem błędnej wykładni, czy też niewłaściwego jego zastosowania, czy ewentualnie skutkiem obydwu tych przyczyn oraz uzasadnić taki zarzut. Natomiast w przypadku naruszenia przepisów postępowania również należy wskazać te przepisy, uzasadnić zarzut i wykazać, że zarzucane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 p.p.s.a.), a zatem władny jest badać sprawę jedynie z punktu widzenia podstawy kasacyjnej i nie może domyślać się przy tym intencji jej autora, ani wnioskować czego by strona skarżąca oczekiwała od sądu. Z tych względów przy sporządzaniu skargi kasacyjnej, ustawodawca wprowadził obowiązek korzystania z profesjonalnych pełnomocników, tj. osób, o których mowa w art. 175 p.p.s.a. Od osób z odpowiednim przygotowaniem prawniczym oczekuje się znajomości przepisów procedury obowiązującej w postępowaniu sądowym, bowiem ów wysoki stopień wymagań formalnych skargi kasacyjnej może stanowić przeszkodę w prawidłowym jej sporządzeniu i w rezultacie spowodować niebezpieczeństwo nieuwzględnienia skargi kasacyjnej bez merytorycznego jej rozpoznania. Przechodząc od tych ogólnych rozważań na grunt rozpatrywanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wbrew obowiązkowi z art. 176 p.p.s.a. w związku z art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej nie wskazał podstaw kasacyjnych, nie sprecyzował, jaki konkretny przepis prawa został naruszony przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu. Zarzut naruszenia prawa musi być postawiony wyraźnie. Nie wskazano, które przepisy ustawy - oznaczone przez precyzyjne wskazanie jednostki redakcyjnej przepisu (numer artykułu, paragrafu, ustępu, litery) zostały naruszone i na czym to naruszenie polegało. Oznacza to, że skarga kasacyjna nie zawiera przytoczenia podstaw kasacyjnych, a tym samym - jako pozbawiona podstawowego elementu konstrukcyjnego - jest niedopuszczalna. Brak wskazania podstaw kasacyjnych - mimo tego, że środek zaskarżenia został sporządzony przez profesjonalnego pełnomocnika (zgodnie z wymogami art. 175 p.p.s.a.), który w intencji ustawodawcy miał dać gwarancję poprawnego formułowania skarg kasacyjnych - obligowało Naczelny Sąd Administracyjny do odrzucenia skargi kasacyjnej. W utrwalonym orzecznictwie NSA przyjmuje się jednolicie, że każdy ze wskazanych wyżej braków materialnych skargi kasacyjnej skutkuje jej odrzuceniem (por. np. postanowienia: z dnia 16 marca 2004 r., sygn. akt FSK 209/0, z dnia 14 maja 2004 r., sygn. akt FSK 500/04, z dnia 25 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2375/04, z dnia 22 sierpnia 2008 r. sygn. akt II FSK 1138/08). Już tylko ubocznie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że okoliczności podnoszone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej (tytułowanej "zażaleniem"), odnoszące się do kwestii braku winy skarżącego w uchybieniu terminu, mogłyby być ewentualnie oceniane w odrębnym, wpadkowym postępowaniu i to dopiero wówczas, gdyby strona złoży stosowny wniosek o przywrócenie terminu. Tym samym - wobec wadliwej konstrukcji skargi kasacyjnej - niemożliwe stało się merytoryczne jej rozpatrzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Natomiast powyższe prowadzi do wniosku, że błędnie skonstruowaną skargę kasacyjną, nie wskazującą podstaw kasacyjnych - jako jej istotnych i nie podlegających sanacji elementów - Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany był odrzucić na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 i art. 176 p.p.s.a.