II OSK 3369/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-09-18
Skład orzekający: Roman Hauser, Jerzy Siegień, Tomasz Świstak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego jest właściwy do kwestionowania legalności decyzji o pozwoleniu na budowę w ramach postępowania dotyczącego robót budowlanych, jeśli inwestor legitymuje się ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę i roboty są prowadzone zgodnie z nią?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego nie jest uprawniony do kwestionowania legalności ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę w ramach postępowania dotyczącego robót budowlanych, jeśli inwestycja jest realizowana zgodnie z tą decyzją i nie powoduje zagrożenia. Właściwość organu nadzoru budowlanego ogranicza się do kontroli zgodności wykonania robót z projektem budowlanym i warunkami pozwolenia, a nie do weryfikacji samej decyzji o pozwoleniu na budowę. Ewentualne wady decyzji o pozwoleniu na budowę mogą być podważane w trybach nadzwyczajnych przez właściwe organy lub stronę.Stan faktyczny
Skarżący domagał się zmiany pozwolenia na budowę sąsiedniej nieruchomości poprzez odsunięcie projektowanego budynku od granicy jego działki. Organ nadzoru budowlanego umorzył postępowanie, uznając, że roboty są prowadzone zgodnie z ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę, która uwzględniała zgodę na odstępstwo od przepisów technicznych w zakresie odległości od granicy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko sądów niższych instancji i organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie sędzia NSA Jerzy Siegień /spr./ sędzia del. WSA Tomasz Świstak Protokolant starszy inspektor sądowy Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 18 września 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 1897/17 w sprawie ze skargi P. G. i M. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 maja 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 1897/17 oddalił skargi P. G. i M. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.
Przedmiotowy wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.
Pismem z [...] stycznia 2017 r. P. G. - współwłaściciel nieruchomości przy ul. [...] w [...] (działki ew. nr [...]/4 i [...]/5 obr. [...]), wystąpił do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w [...] o wszczęcie postępowania w sprawie robót budowlanych prowadzonych na sąsiedniej nieruchomości przy ul. [...] w [...] (nr ew. [...]/2 i [...]/3 obr. [...]). Wnioskodawca wyjaśnił, że domaga się zmiany pozwolenia na budowę dla tej inwestycji przez "odsunięcie" projektowanego budynku od granicy jego działki na odległość 7,5 m, zgodnie z § 271- 272 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1422).
W dniu [...] lutego 2017 r., organ nadzoru budowlanego przeprowadził kontrolę prowadzonych robót budowlanych i ustalił, że sporna inwestycja jest realizowana na podstawie ostatecznej decyzji Starosty [...] z [...] kwietnia 2016 r., nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej J. P. pozwolenia na budowę trzech czterokondygnacyjnych budynków mieszkalnych wielorodzinnych (budynek A i B ze wspólnym garażem podziemnym, budynek C bez garażu). Dotychczas zostały wykonane częściowo ściany fundamentowe wraz ze zbrojeniem stropu żelbetonowego, płyta fundamentowa pod budynkami A i B. Natomiast roboty budowlane przy budynku C nie zostały rozpoczęte. Organ ustalił również, że inwestor uzyskał zgodę na odstępstwo od przepisów techniczno - budowlanych w zakresie § 271 ust. 8 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych i na tej podstawie budynek A został zaprojektowany w odległości 6,0 m od granicy działki skarżącego (lasu).
Mając na uwadze powyższe Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], na podstawie art. 105 § 1 kpa, decyzją z [...] kwietnia 2017 r., nr [...], umorzył postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych prowadzonych przy budowie dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych wraz z garażem. Zdaniem organu, budynki A i B zostały wytyczone zgodnie z pozwoleniem budowlanym, co wynika ze szkicu tyczenia tych budynków sporządzonego przez geodetę M. B., stanowiącego załącznik do protokołu kontroli.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpoznaniu odwołania P. G., zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2017 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że sporna inwestycja jest realizowana na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę i zgodnie z tą decyzją, dlatego też uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi potrzeba zastosowania art. 50 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290, z późn. zm.). Organ wyjaśnił także, że o legalności projektu budowlanego (m. in. jego zgodności z m.p.z.p.) rozstrzyga organ administracji architektoniczno-budowlanej w odrębnym postępowaniu, natomiast organ nadzoru budowlanego jest uprawniony jedynie do zbadania, czy roboty budowlane są prowadzone zgodnie z projektem budowlanym i czy nie powodują zagrożenia dla życia i bezpieczeństwa ludzi i mienia (art. 50 ustawy - Prawo budowlane), co zostało w toku postępowania zbadane.
Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe rozstrzygnięcie złożyli P. G. i M. G. wnosząc o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazanym na wstępie wyrokiem z 29 maja 2018 r. oddalił wniesione skargi, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.
Sąd mając na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny oraz przepisy prawa, nie podzielił stanowiska skarżących, że organ nadzoru budowlanego powinien był wstrzymać prowadzenie spornych robót budowlanych, ponieważ są one prowadzone z naruszeniem przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Sąd wyjaśnił, że pozostawanie w obrocie prawnym decyzji o pozwoleniu na budowę oznacza, że objęte tym pozwoleniem roboty budowlane są zgodne z prawem. Natomiast ewentualne naruszenia prawa związane z wykonaniem tych robót mogą być usuwane w trybie art. 50 - 51 ustawy - Prawo budowlane. Przy czym zarzucana w rozpoznawanej sprawie niezgodność projektu budowlanego z prawem może być co najwyżej rozważana w kategoriach istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę (art. 50 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane). Badanie bowiem zgodności z prawem wykonania robót objętych pozostającym w obrocie prawnym pozwoleniem na budowę, w oderwaniu od tego pozwolenia, prowadziłoby w istocie do niedopuszczalnego weryfikowania ostatecznej decyzji administracyjnej o pozwoleniu na budowę. Tymczasem, jak wskazał Sąd, skarżący formułują w zasadzie zarzuty pod adresem decyzji o pozwoleniu na budowę, od której nie wnieśli odwołania. Tak więc adresatem tych zarzutów, dotyczących zgodności projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, zgodności projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, a także zgodności z prawem postanowienia Starosty z [...] października 2015 r. (znak: [...]) o wyrażeniu zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, powinien być organ administracji architektoniczno-budowlanej, a nie organ nadzoru budowlanego. Ponadto Sąd zauważył, że z żadnego dowodu w sprawie nie wynika wykonanie robót w sposób niezgodny z pozwoleniem, ani to aby roboty budowlane mogły spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska.
Powołując się natomiast na przepisy art. 84 i art. 84a ustawy - Prawo budowlane Sąd pierwszej instancji podniósł, że z przepisów tych wynika, że w razie stwierdzenia, że roboty budowlane wykonane są zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i warunkami decyzji o pozwoleniu na budowę, organy nadzoru budowlanego nie mają prawa ingerować w sposób władczy.
W związku z powyższym Sąd stwierdził, że w przypadku robót budowlanych, do których zastosowanie ma tryb legalizacji określony w art. 50 - 51 ustawy - Prawo budowlane, dopuszczalne jest umorzenie na podstawie art. 105 § 1 kpa postępowania wszczętego w przedmiocie oceny legalności tych robót, gdy zostanie ustalone, że sporne roboty nie zostały wykonane w okolicznościach, o których mowa w art. 50 ust. 1 ww. ustawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył P. G. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie:
1) przepisów postępowania, mające wpływ na treść orzeczenia, tj.:
a) art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), zwanej dalej "ppsa", przez nieuzasadnione oddalenie skargi, podczas gdy istniały podstawy do jej uwzględnienia, a w konsekwencji uchylenia zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] czerwca 2017 r., nr [...];
b) art. 135 ppsa przez brak rozważenia wszystkich okoliczności sprawy i zastosowania wszystkich przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, w szczególności w postaci braku wyjaśnienia wszystkich okoliczności dotyczących rzeczywistej odległości posadowionych ścian budynku od krawędzi lasu oraz brak uwzględnienia faktu, że organy nadzoru budowlanego posiadają kompetencje do kontroli stosowania przez organy administracyjno-budowlane przepisów prawa budowlanego w toku prowadzonych postępowań i wydanych w ich ramach rozstrzygnięć, podczas gdy w związku ze zgłoszonymi przez skarżącego nieprawidłowościami zaistniałymi w toku postępowania w sprawie pozwolenia na budowę oraz w samej treści decyzji kończącej to postępowanie, a ponadto jej niezgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa organ powinien dokonać jej weryfikacji i doprowadzić do stwierdzenia jej nieważności, bądź wznowienia postępowania zakończonego wskazaną decyzją;
c) art. 106 § 3 w zw. z art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 77 § 1 i art. 7 kpa przez nieprawidłowe i niekompletne zebranie i rozpoznanie materiału dowodowego w sprawie, które nie pozwalało na dokonanie precyzyjnych i zgodnych z rzeczywistością ustaleń stanu faktycznego sprawy, czego konsekwencją był brak dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i brak dokonania ustaleń przez Sąd oraz organy odnośnie rzeczywistej lokalizacji inwestycji względem krawędzi lasu, wysokości wznoszonych budynków, ilości ich pięter itp., a w konsekwencji brak dokonania przez Sąd pierwszej instancji ustaleń odnośnie prowadzenia prac przez inwestora zgodnie z aktualnie obowiązującą decyzją o pozwoleniu na budowę i załączonym do niej projektem budowlanym oraz brak uwzględnienia tychże treści w uzasadnieniu orzeczenia, podczas gdy takie ustalenia powinny były zostać dokonane zarówno przez Sąd, jak i wcześniej przez organy nadzoru budowlanego;
d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ppsa przez brak uchylenia decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] czerwca 2017 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] kwietnia 2017 r., nr [...] umarzającej postępowanie administracyjne i skierowania sprawy do ponownego rozpoznania, podczas gdy stan sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony, a podjęte przez organ czynności w związku ze zgłaszanymi przez skarżącego nieprawidłowościami należało uznać za całkowicie niewystarczające;
2) przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 84 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 84a ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 84b ust. 3 ustawy – Prawo budowlane przez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że organ nadzoru budowlanego nie posiada żadnego prawa do ingerencji w postępowania prowadzone przez organy architektoniczno-budowlane oraz treść wydanych przez te organy decyzji o pozwoleniu na budowę, co w konsekwencji uzasadnia niezastosowanie wskazanych przepisów i umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie oraz całkowitą bezczynność organu wobec wskazanych przez skarżącego nieprawidłowości w treści decyzji o pozwoleniu na budowę oraz sposobu i zakresu przeprowadzonych przez organ czynności sprawdzających odnośnie rzeczywistego usytuowania inwestycji w stosunku do położenia lasu, podczas gdy do zadań organów nadzoru budowlanego należy także kontrola działania organów administracji architektoniczno-budowlanej oraz prawidłowości wydanych w toku prowadzonych postępowań decyzji i postanowień oraz potencjalnie doprowadzenie do wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, bądź stwierdzenia nieważności wadliwie wydanej decyzji;
b) art. 84b ust. 4 ustawy – Prawo budowlane przez brak wszczęcia postępowania kontrolnego w stosunku do organów administracji architektoniczno-budowlanej w zakresie stosowania przepisów prawa budowlanego oraz zasadności wydanych rozstrzygnięć w przedmiotowej sprawie, a w szczególności decyzji Starosty [...] z [...] kwietnia 2016 r., nr [...] dotyczącej pozwolenia na budowę mimo zachodzących ku temu podstaw;
c) art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo budowlane przez jego niezastosowanie i brak wstrzymania przez organ prowadzonych prac budowlanych, mimo że organ nie zweryfikował rzeczywistego położenia lasu względem wznoszonego budynku, a w konsekwencji nie ustalił czy prace są rzeczywiście prowadzone zgodnie z treścią pozwolenia na budowę – w odległości 6 metrów od krawędzi lasu, podczas gdy przeprowadzenie weryfikacji wykazałoby że prace prowadzone są niezgodnie z pozwoleniem na budowę.
Wskazując na powyższe zarzuty P. G. wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze jednak pod uwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ppsa, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.
Za niezasadne uznać należy zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ppsa i art. 106 § 3 w zw. z art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1 kpa polegające w istocie na nie ustaleniu w prawidłowy sposób stanu faktycznego. W uzasadnieniu powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie podnosi, że w przedmiotowej sprawie nie ustalono, czy wykonywane roboty budowlane były robotami budowlanymi wynikającymi z decyzji o pozwoleniu na budowę z [...] kwietnia 2016 r., nr [...] i czy były wykonywane zgodnie z tą decyzją, w szczególności w zakresie rzeczywistej odległości posadowionych ścian budynku od krawędzi lasu. W ocenie skarżącego kasacyjnie, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a organ odwoławczy i Sąd pierwszej instancji ten stan rzeczy zaakceptowały. Ustosunkowując się do tego zarzutu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że posiada on charakter ogólnikowy. Skarżący kasacyjnie nie precyzuje bowiem jakie konkretne roboty budowlane, jego zdaniem, nie były wykonywane zgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę z [...] kwietnia 2016 r., a także nie przedstawia jakiegokolwiek dowodu na okoliczność posadowienia ściany budynku od krawędzi lasu w sposób niezgodny z pozwoleniem na budowę i zatwierdzonym projektem. Za dowód taki nie można bowiem uznać przedłożonych na rozprawie przed Sądem pierwszej instancji wydruków zdjęć, na których widoczna jest jedynie ściana budynku za gałęziami drzew. Tymczasem z akt sprawy i z treści kontrolowanych decyzji bezsprzecznie wynika, że właściwe w sprawie organy analizowały zakres robót budowlanych wykonanych w rzeczywistości w nawiązaniu do treści decyzji z [...] kwietnia 2016 r. i prowadzonego dziennika budowy. Przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] miał na uwadze decyzję Starosty [...] z [...] kwietnia 2016 r., nr [...] udzielającą inwestorowi pozwolenia na budowę trzech budynków mieszkalnych wielorodzinnych na dz. nr [...]/2 i [...]/3 obr. [...] w [...], zatwierdzony tą decyzją projekt budowlany, a także ustalenia z kontroli budowy z [...] lutego 2017 r. oraz zapisy dokonane w trakcie realizacji robót w dzienniku budowy przez kierownika budowy, jak również szkic wytyczenia osi dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych (bud. A i B), sporządzony przez geodetę M. B. Organ pierwszej instancji stwierdził, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika aby roboty budowlane związane z realizacją omawianej inwestycji były prowadzone z istotnymi odstępstwami od warunków i ustaleń wynikających z ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z [...] kwietnia 2016 r., nr [...]. Ponadto z załączonego do protokołu kontroli robót budowlanych szkicu wytyczenia dwóch budynków mieszkalnych wynika, że budynki te zostały wytyczone zgodnie z lokalizacją przewidzianą w zatwierdzonym projekcie budowlanym, w odległości co najmniej 6 m od granicy lasu (na działce nr [...]/5). Lokalizacja ta jest zatem zgodna z ostateczną decyzją z [...] kwietnia 2016 r., nr [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą inwestorowi pozwolenia na budowę spornej inwestycji, w której wskazano, że pozwoleniem Starosty [...] z [...] października 2015 r. udzielono inwestorowi zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych w zakresie § 271 ust. 8 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, tj. wykonania projektowanego budynku w odległości 6,0 m od granicy lasu (na działce nr [...]/5 obr. [...]). Dodatkowo wskazać należy, że projekt budowlany został zaopiniowany bez uwag przez rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych (opinia z [...] kwietnia 2016 r.) oraz przez rzeczoznawcę ds. sanitarno-higienicznych (opinia z [...] kwietnia 2016 r.). W związku z powyższymi ustaleniami, brak jest podstaw, do stawiania uzasadnionego zarzutu, że organy naruszyły wskazany w skardze kasacyjnej art. 7 i art. 77 § 1 kpa, a zatem i Sąd pierwszej instancji nie naruszył przepisów postępowania akceptując ustalenia dokonane w sprawie przez organy administracyjne.
Ustosunkowując się do kolejnego zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo budowlane przez jego niezastosowanie i brak wstrzymania przez organ prowadzonych prac budowlanych, stwierdzić należy, że jest on niezasadny. Jak wskazano powyżej z analizy zgromadzonego materiału dowodowego, w tym dokonanych w trakcie czynności kontrolnych ustaleń, wynika, że roboty budowlane przy budowie spornego budynku nie powodują zagrożenia bezpieczeństwa ludzi, mienia bądź środowiska, a także prowadzone są na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę i zgodnie z tym pozwoleniem. Pozostawanie zatem w obrocie prawnym ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę oznacza, że zarzucana w rozpoznawanej sprawie niezgodność projektu budowlanego z prawem może być rozważana, jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, jedynie w kategoriach istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę (art. 50 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo budowlane). Przy czym właściwe rozumienie wynikającej z art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo budowlane wzajemnej relacji postępowania naprawczego oraz decyzji o pozwoleniu na budowę, determinuje uznanie, że nie jest możliwe w postępowaniu naprawczym podważenie zgodności inwestycji z przepisami prawa w sytuacji, gdy inwestycja ta została zrealizowana bez odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, a jednocześnie nie doszło do uprzedniego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę i zatwierdzeniu projektu budowlanego. A jak wynika z akt sprawy sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie. Podkreślić bowiem należy, że w ramach prowadzenia postępowania, o którym mowa w art. 50 ustawy - Prawo budowlane, organy nadzoru budowlanego nie są uprawnione do dokonywania kontroli samej decyzji o pozwoleniu na budowę, na podstawie której realizowana jest inwestycja będąca przedmiotem czynności kontrolnych. Tak długo bowiem, jak inwestor legitymuje się ostateczną decyzją zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę jest on uprawniony do prowadzenia robót budowlanych na warunkach określonych w posiadanej decyzji. Za niedopuszczalne uznać należy więc ingerowanie przez organy nadzoru budowlanego w prawidłowość samego projektu budowlanego, a w szczególności rozważanie, na etapie prowadzonego postępowania kontrolnego w zakresie prowadzonych, a nie zakończonych jeszcze robót budowlanych, kwestii związanych z prawidłowym zakreśleniem w decyzji o pozwoleniu na budowę odległości od nieruchomości sąsiednich, czy też zgodności inwestycji z zasadami planowania i zagospodarowania przestrzennego obowiązującymi na terenie, na którym prowadzona jest inwestycja. Okoliczności powyższe mogą stanowić jedynie podstawę do ewentualnego wzruszenia ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę w trybie nadzwyczajnym, nie mogą zaś być przedmiotem kontroli organów nadzoru budowlanego w ramach postępowania, o jakim mowa w art. 50 ustawy - Prawo budowlane. W związku z powyższym za słuszne uznać należy stanowisko organów, zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo budowlane, uzasadniające podjęcie dalszych czynności w sprawie.
Odnosząc się z kolei do zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów art. 84 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 84a ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 84b ust. 3 i art. 84b ust. 4 ustawy – Prawo budowlane przez ich błędną wykładnię i brak wszczęcia postępowania kontrolnego w stosunku do organów administracji architektoniczno-budowlanej uznać należy, że są one niezasadne, gdyż zmierzają w zasadzie do braku zakwestionowania z urzędu przez organy nadzoru budowlanego ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę w związku z podnoszonymi przez skarżących nieprawidłowościami w treści tej decyzji. Tymczasem podkreślić należy, że to nie organy nadzoru budowlanego są organami właściwymi w trybie nadzwyczajnym do wzruszenia ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. W art. 84 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy - Prawo budowlane jednoznacznie wskazano, że do zadań organów nadzoru budowlanego należy kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego, jak też kontrola działania organów administracji architektoniczno-budowlanej. Przy czym kontrola ta skonkretyzowana została w art. 84a ust. 1 pkt 1 i w ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, z których wynika, że kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego obejmuje kontrolę zgodności wykonania robót budowlanych z przepisami prawa budowlanego, projektem budowlanym lub warunkami określonymi w decyzji o pozwoleniu na budowę. Kontrolując stosowanie przepisów prawa budowlanego organy nadzoru budowlanego badają z kolei prawidłowość postępowania administracyjnego przed organami administracji architektoniczno-budowlanej oraz wydawanych w jego toku decyzji i postanowień (art. 84a ust. 2 pkt 1). Zaznaczyć jednak należy, że wspomniane kontrole odbywać się mogą tylko w granicach właściwości organów nadzoru budowlanego, co oznacza, że organy te w przypadku stwierdzenia, że roboty budowlane wykonywane są zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i warunkami decyzji o pozwoleniu na budowę – nie mają podstaw do ingerencji i zobowiązane są do umorzenia postępowania prowadzonego w sprawie legalności budowy. Dopiero w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w powyższych postępowaniach, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie, dalsze działania w tym względzie prowadzone są przez właściwe organy administracji architektoniczno-budowlanej, co wynika wprost z art. 84b ust. 3 ustawy – Prawo budowlane. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku ustalenia przez organy nadzoru budowlanego, działające w ramach kompetencji kontrolnych, że zachodzą okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania albo stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez organ administracji architektoniczno-budowlanej, właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej wznawia lub wszczyna z urzędu postępowanie. Wskazany przepis określa zatem, wbrew temu co twierdzi skarżący kasacyjnie, związek przyczynowy pomiędzy postępowaniem prowadzonym przez organ nadzoru budowlanego a weryfikacją w trybie nadzwyczajnym ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Organy nadzoru budowlanego nie posiadają zatem uprawnień do bezpośredniego ingerowania w decyzje wydane przez organy administracji architektoniczno-budowlanej. Stosowny wniosek o wznowienie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę albo o stwierdzenie nieważności, wadliwie wydanej zdaniem strony skarżącej, decyzji ostatecznej może natomiast złożyć sam skarżący.
Z przeprowadzonych powyżej rozważań wynika, że za niezasadny uznać należy także zarzut naruszenia art. 151 ppsa. Zebrany w sprawie materiał dowodowy był bowiem wystarczający do stwierdzenia przez organy nadzoru budowlanego, że brak było podstaw do prowadzenia postępowania naprawczego, a tym samym należało umorzyć postępowanie administracyjne na podstawie art. 105 § 1 kpa, co trafnie zaakceptował Sąd pierwszej instancji oddalając skargę na podstawie art. 151 ppsa.
A zatem skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, orzekł o jej oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło