II OSK 377/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędzia NSA Wiesław Czerwiński /spr./ Sędzia NSA Anna Łuczaj Protokolant Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 899/05 w sprawie ze skargi E. N. złożonej w imieniu własnym oraz małoletniej A. N. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną II OSK 377/07 Uzasadnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 października 2006 r. sygn. IV SA/Wa 899/05 po rozpoznaniu skargi E. N. złożonej w imieniu własnym oraz małoletniej A. N. oddalił skargę na decyzję Wojewody M. z dnia [...] w przedmiocie wymeldowania. Organy administracji ustaliły, że E. N. i jego córka A. N. od wielu lat nie mieszkają w lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w W. Sąd przywołał treść art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wskazując, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie lokalu ma charakter trwały oraz jest dobrowolne. Powyższe okoliczności zostały zbadane, a organy administracyjne zgromadziły obszerny materiał dowodowy i dokonały prawidłowej jego oceny. Prawidłowo uznano, że skarżący wraz z małoletnią córką A. nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. od wielu lat. Zasadnie stwierdzono, że skarżący dobrowolnie wyprowadził się z przedmiotowego mieszkania do lokalu nr [...] segment [...] w Domu Pracownika [...] przy ul. [...] w W., gdzie zamieszkuje wraz z żoną E. Ł. – N. i małoletnią córką A. do chwili obecnej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że miejscem stałego pobytu jest miejsce, gdzie codziennie się przebywa, wypoczywa, prowadzi życie rodzinne (por. wyrok NSA z 21.11.2002 r. sygn. V SA 510/02), a opuszczenie lokalu musi mieć charakter trwały i winno być następstwem zamiaru osoby opuszczającej, przy czym zamiar ten należy pojmować nie wyłącznie jako wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności (wyrok NSA z 6.3.2003 r. SA/Rz 2093/2000 niepublik.) Nie można przypisać decydującego znaczenia faktom, że skarżący posiada klucz od jednego z pokoi w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., w lokalu tym posiada rzeczy osobiste jak również udziela pomocy ojcu przebywającemu w tym lokalu. Trafnie przyjęto, że rodzina zamieszkuje wspólnie i prowadzi gospodarstwo domowe i dlatego należy uznać że opuszczenie przez skarżącego lokalu przy ul. [...] w W. miało charakter trwały. Podnoszone przez E. N. argumenty dotyczące stosunków rodzinnych w rozpatrywanej sprawie nie mogą być uwzględnione. Pełnomocnik skarżącego wnosząc skargę kasacyjną wskazał na naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynika sprawy, tj. naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. przez ustalenie i przyjęcie, iż skarżący dobrowolnie opuścił lokal przy ul. [...] oraz naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 96 ze zm.) poprzez przyjęcie, iż konieczną przesłanką do wymeldowania na podstawie ww przepisu prawa jest dobrowolność opuszczenia lokalu rozumiana jako wyraźne, jednoznaczne złożenie oświadczenia woli o zamiarze opuszczenia lokalu. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że w jego ocenie WSA dokonał niewłaściwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego ponieważ nie sposób przyjąć, iż skarżący w istocie dobrowolnie opuścił przedmiotowy lokal przy ul. [...] i skoncentrował swoje codzienne sprawy w lokalu zajmowanym przez jego żonę przy ul.[...]. Wskazano, że żona skarżącego zajmuje lokal w hotelu pracowniczym, a Uniwersytet [...], który jest właścicielem tego hotelu odmawia zameldowania innych osób. Z tych okoliczności wynika brak jakiejkolwiek stabilizacji, pewności. Skarżący stawia pytanie, czy w takich okolicznościach może w lokalu przy ul. [...] przebywać z wolą koncentracji swoich spraw życiowych. Skarżący kwestionuje, aby dobrowolnie opuścił lokal i zaniechał jego posiadania. Nie złożył też oświadczenia woli, że rezygnuje z prawa do lokalu przy ul. [...], a w jego świadomości nie dokonała się zmiana, iż w sposób świadomy, dobrowolny i trwały przenosi on ośrodek swoich interesów życiowych do lokalu przy ul. [...]. Opuszczenie lokalu nastąpiło w wyniku zagrożenia dla prawidłowego rozwoju jego niepełnosprawnego dziecka, w szczególności rozwoju emocjonalnego ponieważ w lokalu tym dochodziło do kłótni i awantur z bratem skarżącego. W odpowiedzi na skargę uczestnik postępowania A. J. wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że córka E. N. – A. N. po urodzeniu została zameldowana przy ul. [...], ale nigdy pod tym adresem nie mieszkała. Także E. N. od [...] nigdy tam nie mieszkał. W umowie najmu lokalu nr [..] segment [...] w Domu Pracownika [...] przy ul. [...] w W. ujęte są wszystkie 3 osoby. Ojciec skarżącego W. N. zmarł w [...]r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach; 1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 183 § 1 cytowanej ustawy Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby dopuszczono się naruszenia wskazanych w skardze przepisów. Nietrafne są zarzutu naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a.. Uzasadnienie wyroku zawiera wszystkie niezbędne elementy wskazane w tym przepisie, w szczególności zwięźle przedstawia stan faktyczny sprawy z przytoczeniem ustaleń organów orzekających w sprawie. Dokonano oceny tych ustaleń podnosząc, że są one wystarczające dla ich oceny pod kątem art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 96 ze zm.). Wniosek o dobrowolnym opuszczeniu lokalu przez skarżącego w świetle zgromadzonego materiału dowodowego jest uzasadniony. Decydujące znaczenie mają tutaj okoliczności obiektywne, a nie własne przekonanie skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie ocenił, że skarżący wraz z małoletnią córką A. nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. od wielu lat. Trafnie podniesiono, że miejscem stałego pobytu jest miejsce, w którym koncentrują się wszystkie codzienne sprawy życiowe. Nie budzi w sprawie wątpliwości, że skarżący od wielu lat skoncentrował swoje czynności życiowe w lokalu przy ul. [...] w W.. W świetle uregulowań prawnych ewidencja ludności nie jest związana z prawem do lokalu, a ma charakter wyłącznie ewidencyjny. Ewidencja ludności służy wyłącznie rejestracji danych o miejscu pobytu osób i służy potwierdzeniu faktu przebywania w konkretnym lokalu. Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 96 ze zm.) przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie należy stwierdzić, że zarzut ten nie jest trafny. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 27.5.2002 r. sygn. K 20/01 (OTK ZU 2002 seria A nr 3, poz. 34) jedyną przesłanką podlegającą badaniu przez organ jest przesłanka "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego". Uzasadnienie podstaw kasacyjnych nie zawiera przekonywującej argumentacji przemawiającej za niewłaściwym zastosowaniem przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych albo błędnej wykładni tego przepisu. Argumentacja o braku dobrowolnego opuszczenia lokalu nie może być skuteczna w świetle dokonanych ustaleń faktycznych, w szczególności, jeśli oceni się długotrwałość zamieszkania skarżącego w lokalu przy ul. [...] w W. i koncentrację w tym lokalu czynności życiowych skarżącego. Nie można uznać, aby opuszczenie lokalu nie miało charakteru dobrowolnego, przy czym wolę opuszczenia lokalu, jak to już wyżej zaznaczono, należy określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności, a nie subiektywnego przekonania skarżącego. Przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji określonego stanu faktycznego nie może uzasadniać zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię (wyrok NSA z 22.1.2008 sygn. II OSK 1903/06, nie publik.) Uzasadnia to, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalenie skargi kasacyjnej. W. Czerwiński J.P. Tarno A. Łuczaj