II OSK 377/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]" w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2013 r., VII SA/Wa 1402/13 odrzucającego skargę w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]" w W. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w ramach nadzoru budowlanego postanawia oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2013 r., VII SA/Wa 1402/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (zwany dalej "WSA") odrzucił skargę w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]" (zwana dalej "wspólnotą") w Warszawie na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (zwanego dalej "MWINB") z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w ramach nadzoru budowlanego. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 20 grudnia 2012 r. wspólnota wniosła skargę na ww. decyzję MWINB, a zaskarżona decyzja została wysłana stronie skarżącej w dniu 19 października 2012 r. na adres pełnomocnika T. W. Jak wynika z adnotacji doręczyciela placówki pocztowej, przesyłki nie doręczono z powodu nieobecności adresata. Placówka pocztowa dwukrotnie bezskutecznie zawiadamiała adresata o możliwości odbioru przesyłki w placówce pocztowej (awizo z dnia 22 listopada 2012 r. i awizo powtórne z dnia 29 listopada 2012 r.), po czym w dniu 8 listopada 2012 r. zwróciła nieodebraną przesyłkę Sądowi. Skarżąca strona w piśmie z dnia 5 lipca 2013 r. wskazała, iż zaskarżoną decyzję odebrała osobiście od MWINB w okresie przed upływem daty końcowego odbioru dwukrotnie awizowanej przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję. Mając powyższe na uwadze WSA w zaskarżonym postanowieniu wskazał, że stosownie do art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami - zwanej dalej "ppsa"), sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia, a zgodnie z art. 53 § 1 ppsa skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja skierowana do wspólnoty na adres pełnomocnika została prawidłowo dwukrotnie awizowana i złożona w placówce pocztowej. W sytuacji, gdy nie została ona podjęta w terminie, należało ją uznać za doręczoną z dniem 6 listopada 2012 r. zgodnie z treścią art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U z 2013 r., poz. 267 ze zmianami - zwanej dalej "kpa"). Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upłynął zatem w dniu 5 grudnia 2013 r., a skargę wniesiono 20 grudnia 2012 r., czyli z uchybieniem terminu do jej wniesienia. Wnosząc skargę kasacyjną pełnomocnik wspólnoty zaskarżył w całości ww. postanowienie WSA i wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym - w myśl art. 182 § 2 ppsa. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1) art. 28 § 1 ppsa, przejawiające się w jego błędnej wykładni przez niedostrzeżenie, że T. W. nie może dokonywać czynności w postępowaniu w imieniu skarżącej, co stanowi wadę skutkującą nieważnością postępowania na zasadzie art. 183 § 2 pkt 2 in fine ppsa; 2) naruszenie art. 49 § 1 ppsa w związku z art. 29 ppsa w związku z art. 37 § 1 ppsa wobec zaniechania wezwania strony skarżącej do dokonania czynności uzupełnienia braku formalnego pisma (skargi) lub poprawienia w sposób umożliwiający nadanie prawidłowego biegu w imieniu wspólnoty w zakresie w jakim pełnomocnik nie wykazał swojego umocowania, co stanowi wadę skutkującą nieważnością postępowania na zasadzie art. 183 § 2 pkt 2 in fine ppsa, gdyż strona skarżąca bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; a także 3) naruszenie art. 183 § 2 pkt 2 in fine ppsa wobec pominięcia T. W. jako pełnomocnika na podstawie zarządzenia z dnia 27 maja 2013 r. przy braku zawiadomienia strony skarżącej, w wyniku czego strona skarżąca bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, co skutkuje nieważnością postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że w ocenie strony skarżącej podniesione wyżej podstawy skargi kasacyjnej dotyczące zaskarżonego postanowienia WSA z dnia 22 sierpnia 2013 r. skutkują nieważnością postępowania w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 2 ppsa. Dalej wskazano, że w toku postępowania administracyjnego zarząd wspólnoty umocował członka wspólnoty T. W. do jej reprezentowania w postępowaniu w ramach nadzoru budowlanego, w tym w postępowaniu w przedmiocie umorzenia zakończonym decyzją MWINB, która była niekorzystna dla wspólnoty i godziła w interesy wszystkich jej członków. Skargę do WSA wniósł jako pełnomocnik T. W., który odebrał decyzję administracyjną bezpośrednio od MWINB, a skarga została zarejestrowana pod sygnaturą VII SA/Wa 166/13. W dniu 15 kwietnia 2013 r. T. W., jako pełnomocnikowi strony skarżącej, doręczony został odpis postanowienia WSA z dnia 9 kwietnia 2013 r., VII SA/Wa 166/13 o odrzuceniu skargi z powodu nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że w ocenie Sądu ostatni dzień terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi przypadał na dzień 5 marca 2013 r., zaś pełnomocnik skarżącej uzupełnił skargę przez złożenie pełnomocnictwa do działania w imieniu wspólnoty wraz z wymaganą uchwałą w sprawie uzupełnienia zarządu w dniu 6 marca 2013 r. - nadając w urzędzie pocztowym list polecony. Pełnomocnik strony skarżącej wykazał, że ze względu na potwierdzone zaświadczeniem lekarskim (w aktach sprawy) problemy zdrowotne był ograniczony w podejmowaniu działań i wykonywaniu zobowiązań wykraczających poza te, które były związane z ochroną jego zdrowia. Okoliczności związane z niedyspozycją zdrowotną uznane zostały przez Sąd za usprawiedliwiające błąd związany z odbiorem przesyłek pocztowych w miejscu zamieszkania pełnomocnika. Sąd zgodził się, że strona skarżąca bez swojej winy nie dokonała uzupełnienia skargi w dniu 5 marca 2013 r. i przywrócił termin do usunięcia braków formalnych pisma, jednak zarządzeniem z dnia 27 maja 2013 r. WSA zdecydował o pominięciu w dalszym postępowaniu T. W. jako pełnomocnika strony skarżącej ze względu na brak wykazania, iż nadesłane pełnomocnictwo spełnia wymogi określone w art. 35 ppsa. O treści zarządzenia strona skarżąca nie została zawiadomiona, a ponadto dalsza korespondencja została ponownie skierowana na adres pominiętego pełnomocnika T.W. W szczególności Sąd zwrócił się do pełnomocnika o wyjaśnienie, jakiej przesyłki dotyczy powtórne zawiadomienie avizo o numerze [...]. Pismem z dnia 5 lipca 2013 r., opatrzonym sygnaturą VII SA/Wa 166/13, T. W. jako pełnomocnik wyjaśnił, że wskazany numer przesyłki pocztowej ([...] nie jest jemu znany. Przez cały czas trwania opisanej powyższej wymiany pism, pomimo zarządzenia z dnia 27 maja 2013 r. o pominięciu, adresatem pism Sądu był pełnomocnik T. W. Strona skarżąca - zarząd wspólnoty - nie uczestniczyła w tej części postępowania, gdyż nie została zawiadomiona o pominięciu w postępowaniu T. W. jako pełnomocnika. Strona skarżąca nie została też zawiadomiona o wpisaniu sprawy VII SA/Wa 166/13 do rep. SA pod nową sygnaturą VII SA/Wa 1402/13. W tym zakresie zawiadomienia nie otrzymał też T. W.. W dniu 29 sierpnia 2013 r. na nazwisko i na adres wskazany przez T. W. jako pełnomocnika strony skarżącej został doręczony odpis postanowienia z dnia 22 sierpnia 2013 r. wraz z uzasadnieniem (VII SA/Wa 1402/13) o odrzuceniu skargi w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w ramach nadzoru budowlanego, od którego przysługuje skarga kasacyjna. Pismo z dnia 26 sierpnia 2013 r. "Doręczenie odpisu postanowienia" zawiera kompletne pouczenie dotyczące wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego (zwanego dalej "NSA"). Strona skarżąca podnosi, że powyższe doręczenie wraz z pouczeniem zostało dokonane przez Sąd wyłącznie na adres pełnomocnika T. W., który rzekomo został pominięty na podstawie zarządzenia z dnia 27 maja 2013 r. Doręczenia nie dokonano wobec strony - zarządu wspólnoty. Zdaniem Autora skargi kasacyjnej, wobec powyższego, zasadne są podniesione zarzuty, bowiem działanie Sądu, w wyniku którego strona skarżąca nie uczestniczyła w całości lub nawet w części toczącego się postępowania, stanowi podstawę nieważności tego postępowania, o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt 2 in fine ppsa. WSA niekonsekwentnie dopuścił do udziału w postępowaniu pełnomocnika T. W., przyjmując czynności w części, a w części kwestionując. Podobnie postępowanie w zakresie doręczeń kolejnych pism sądowych stanowi wypełnienie dyspozycji art. 183 § 2 pkt 2 ppsa. Nie w pełni wyjaśnione okoliczności dotyczące niemożności występowania określonej osoby w charakterze pełnomocnika procesowego oznacza brak należytego umocowania, powodujący nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. NSA uznaje zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej za chybione i nie zgadza się z argumentacją autora skargi kasacyjnej. Należy więc wskazać, że nie ulega żadnej wątpliwości, iż skarżący uchybił terminowi do wniesienia skargi. Zdaniem NSA w sytuacji, kiedy nastąpił prawny skutek procesowy doręczenia, tak jak miało to miejsce w niniejszym postępowaniu w dniu 6 listopada 2012 r., nawet późniejsze ponowne wręczenie pisma stronie (w siedzibie organu w dniu 12 grudnia 2012 r.) nie może być uznane jako ponowne doręczenie, bowiem doręczenie pisma w toku postępowania administracyjnego może nastąpić tylko raz. Tym bardziej w sytuacji zaistniałej w rozpatrywanej sprawie, kpa skutki procesowe (datę doręczenia) łączy z doręczeniem w formie prawem przewidzianej (a więc w spornym przypadku - na podstawie art. 44 kpa), a nie z zapoznaniem się z treścią pisma przez stronę jak i z faktycznym otrzymaniem tego pisma przez stronę. Podsumowując, NSA uznaje rozstrzygnięcie WSA za prawidłowe. Biorąc powyższe pod uwagę NSA oddalił skargę kasacyjną w oparciu o art. 197 § 1 ppsa oraz art. 197 § 2 w związku z art. 184 ppsa, ponieważ skargę strony skarżącej należało odrzucić. Jedynie informacyjnie NSA podaje, że sekwencja zdarzeń w postępowaniu administracyjnym (doręczenie zastępcze) i sądowoadministracyjnym (uzupełnianie braków formalnych skargi, zmiana pełnomocnika strony skarżącej, błędne skierowanie przez WSA postanowienia na adres byłego pełnomocnika) może bez skrupulatnego prześledzenia postępowania w sprawie powodować wątpliwości co do prawidłowego udziału strony skarżącej w postępowaniu, ale, wbrew zarzutom zawartym w skardze kasacyjnej, w postępowaniu nie wystąpiła nieważność postępowania na zasadzie art. 183 § 2 pkt 2 in fine ppsa. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego Sąd nie orzekał, ponieważ w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada wynikająca z art. 199 ppsa, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że co do zasady stronie, która poniosła koszty postępowania nie przysługuje zwrot kosztów. Wyjątki od tej zasady określa art. 200 - 204 ppsa. Dlatego też w art. 209 ppsa przyjęto unormowanie, iż wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 ppsa) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 ppsa. Tak więc w innych przypadkach Sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. Należy zaznaczyć, iż o kosztach postępowania kasacyjnego sąd orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i art. 204 ppsa wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem Sądu pierwszej instancji oddalającym lub uwzględniającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę. Natomiast o zwrocie kosztów sądowych, które zostały uiszczone a nie są kosztami należnymi, orzeka z urzędu, na podstawie art. 225 ppsa, Sąd pierwszej instancji.