II OSK 391/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Paweł Muszyński po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej małoletniego K. J. reprezentowanego przez przedstawicieli ustawowych P. J. i M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 738/22 w sprawie ze skargi małoletniego K. J. reprezentowanego przez przedstawicieli ustawowych P. J. i M. W. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 lutego 2022 r. nr 111/2022 w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej WSA) wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2022 r., VII SA/Wa 738/22, oddalił skargę małoletniego K. J., reprezentowanego przez przedstawicieli ustawowych P. J. i M. W., na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej WINB) z dnia 3 lutego 2022 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym: Zaskarżoną decyzją WINB na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U.2021.735 ze zm.; dalej k.p.a.) i art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (j.t. Dz.U.2021.2351 ze zm.; dalej p.b.), po rozpatrzeniu odwołania M. W. i P. J. – uchylił w zakresie terminu decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Otwocku (dalej PINB) z dnia 14 kwietnia 2021 r. nakazującą wyżej wymienionym, jako przedstawicielom ustawowym małoletniego K. J. – właściciela nieruchomości działki nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K., rozbiórkę utwardzenia z kostki brukowej, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy ww. decyzję. Skargę na powyższą decyzję złożył K. J., reprezentowany przez przedstawicieli ustawowych P. J. i M. W. Zaskarżonym wyrokiem WSA oddalił wniesioną skargę. Sąd stwierdził, że wbrew zarzutom skargi, w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że obowiązek nałożony decyzją z 27 stycznia 2020 r., tj. wyprofilowania terenu działki nr ew. [...] obr. [...] w K. w celu odprowadzania wód opadowych na własną działkę, nie został rzetelnie wykonany. Z akt sprawy wynika, że PINB trzykrotnie dokonywał sprawdzeń w tym zakresie. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że organy dokonały wystarczających dla rozstrzygnięcia ustaleń stanu faktycznego oraz na ich podstawie prawidłowo oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy i w konsekwencji zasadnie zastosowały art. 51 ust. 3 pkt 2 p.b., stwierdzając niewykonanie obowiązku nałożonego decyzją z 27 stycznia 2020 r. Ustalenia organów dokonane podczas trzykrotnych czynności kontrolnych przeczą stanowisku skarżącego, że odwodnienie liniowe wykonano zgodnie ze sztuką budowlaną. Sąd podkreślił, że organy nadzoru budowlanego są organami wyspecjalizowanymi, zatrudniającym - co do zasady - osoby z wykształceniem kierunkowym. PINB mógł zatem we własnym zakresie ocenić, czy obowiązek został wykonany prawidłowo. Nie sposób więc zgodzić się z zarzutem, że organ "nie uwiarygodnił" swojego stanowiska. Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniósł małoletni K. J., działający przez przedstawicieli ustawowych P. J. i M. W., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości. Zaskarżonemu wyrokowi strona skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie przepisu postępowania art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2022.329 ze zm.; dalej p.p.s.a.) nakazującego Sądowi rozstrzygnięcie sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie skarga kasacyjna zasadza się na jednym zarzucie, a mianowicie naruszeniu art. 134 § 1 p.p.s.a. Wymieniony przepis można naruszyć wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego, bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, iż bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja, wbrew sugestiom autora skargi kasacyjnej, nie wystąpiła. W skardze kasacyjnej podniesiono, że organ zlekceważył zasady postępowania nie wyjaśniając prawidłowo stanu sprawy, czego manifestacją było nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, która dałaby jasną odpowiedź na pytanie o wykonanie przez inwestora obowiązków nałożonych decyzją z dnia 27 stycznia 2020 r. Odnosząc się do powyższego zaznaczyć należy, że dowód z opinii biegłych i dowód z oględzin to dwa odmienne środki dowodowe przewidziane w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Opinia biegłego sporządzana jest wówczas, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne (art. 84 § 1 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 85 § 1 k.p.a. oględziny w razie potrzeby może przeprowadzić organ administracji publicznej. Podmiotem przeprowadzającym dowód z oględzin nie jest biegły, lecz organ administracji. Biegły zaś powołany jest w sprawie do wydania opinii, a nie do ustalania stanu faktycznego sprawy, w tym do przeprowadzania dowodu z oględzin. W złożonej skardze kasacyjnej niezasadnie wywodzono, że wyłącznie dowód z opinii biegłego mógł przyczynić się do dokładnego ustalenia stanu faktycznego. Abstrahując od powyższego należy wskazać, że organ administracji publicznej nie jest związany opinią biegłego ani w zakresie ustalania stanu faktycznego sprawy administracyjnej, ani w zakresie określania konsekwencji prawnych ustalonego stanu faktycznego (zob. Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego Opublikowano: LEX/el. 2025). Art. 80 k.p.a. stwierdza, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, co oznacza, że żaden dowód nie ma mocy wiążącej, jak też i opinia wydana w trybie art. 84 § 1 k.p.a. Dodatkowo w orzecznictwie wskazuje się na brak obowiązku przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego nawet wówczas, gdy wyjaśnienie sprawy wymaga wiadomości szerszych niż przeciętne w danej dziedzinie (por. wyrok NSA z 26 października 2016 r., II OSK 950/15). Niezależnie od tego, że w skardze nie wskazano na naruszenie art. 84 § 1 k.p.a., to nie można zarzucić organom, że omawianego dowodu nie przeprowadziły, a Sądowi I instancji, że nie dostrzegł tego pominięcia. W żaden sposób nie można też stwierdzić, że stanowiło to uchybienie na tyle istotne, a przy tym oczywiste, iż bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku. Organy orzekające w niniejszej sprawie to organy wyspecjalizowane, których pracownicy posiadają wiadomości specjalne niezbędne do dokonania oceny prawidłowego wykonania obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.