II OSK 396/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-07-25
Skład orzekający: Małgorzata Dałkowska-Szary, Andrzej Gliniecki, Teresa Zyglewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, wydane wobec prokuratora, który skutecznie przystąpił do postępowania administracyjnego, może zostać uznane za nieważne z powodu rażącego naruszenia prawa, jeśli organ administracji nie doręczył mu prawidłowo decyzji, od której prokurator chciał wnieść odwołanie?Ratio decidendi
Postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, wydane wobec prokuratora, który skutecznie przystąpił do postępowania administracyjnego i nie został prawidłowo powiadomiony o decyzji organu I instancji, może zostać uznane za nieważne z powodu rażącego naruszenia prawa. Organ administracji ma obowiązek zapewnić prokuratorowi czynny udział w postępowaniu, w tym prawidłowe doręczenie decyzji, a jego zaniechanie pozbawia prokuratora konstytucyjnego prawa do wniesienia środka zaskarżenia.Stan faktyczny
Prokurator Okręgowy w Poznaniu wniósł odwołanie od decyzji PINB udzielającej pozwolenia na użytkowanie rozbudowy budynku gospodarczego. WWINB uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Następnie PINB wydał kolejną decyzję, której Prokurator nie otrzymał prawidłowo. WWINB postanowieniem stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez Prokuratora. WSA w Poznaniu stwierdził nieważność tego postanowienia, uznając, że Prokurator został pozbawiony prawa do wniesienia odwołania. WWINB wniósł skargę kasacyjną, która została oddalona przez NSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 25 lipca 2014 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary /spr./ sędzia NSA Andrzej Gliniecki sędzia del. WSA Teresa Zyglewska Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 listopada 2012 r. sygn. akt IV SA/Po 590/12 w sprawie ze skargi Prokuratora Okręgowego w Poznaniu na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 28 listopada 2012r., sygn. akt IV SA/Po 590/12, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w P. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia i określił, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu P., na podstawie art. 55 pkt 2 i art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) udzielił pozwolenia na użytkowanie rozbudowy budynku gospodarczego zlokalizowanej na działce nr ewid. [...] położonej przy ul. P. [...] w P., zrealizowanej na podstawie decyzji PINB z [...] lipca 2000 r.
Pismem z 15 kwietnia 2011 r. Prokurator Okręgowy w P. wniósł odwołanie od decyzji z [...] kwietnia 2011 r.
Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję z [...] kwietnia 2011 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. PINB, na podstawie art. 55 pkt 2 i art. 59 ust. 1 Prawa budowlanego., i art. 104 k.p.a. udzielił inwestorom J. S., K. S., ul. P. [...], [...]-[...] P. pozwolenia na użytkowanie rozbudowy budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr ewidencyjny [...], położonej przy ul. P. [...] w P., zrealizowanego na podstawie decyzji PINB z [...] lipca 2000 r.
Prokurator wniósł odwołanie od decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. WWINB, na podstawie art. 123 w zw. z art. 144 i art. 134 k.p.a. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez Prokuratora od decyzji z [...] lipca 2011 r. W uzasadnieniu organ II instancji, opisując dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie wyjaśnił, że Prokurator składając odwołanie od decyzji PINB z [...] kwietnia 2011 r., na podstawie art. 183 § 1 k.p.a. zgłosił swój udział w postępowaniu administracyjnym i został przez WWINB ujęty jako podmiot występujący na prawach strony w niniejszym postępowaniu. Mimo tego faktu PINB nie ujął Prokuratora w rozdzielniku decyzji z [...] lipca 2011 r. Tym niemniej WWINB, powołując wyrok NSA z 16.7.2002 r., II SA 2230/00, wskazał, że stronie, która nie brała udziału w postępowaniu I-instancyjnym, przysługuje prawo do wniesienia odwołania wówczas, gdy podmiot ten, któremu organ nie doręczył ani nie ogłosił decyzji (a jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a.) wnosi odwołanie w terminie przewidzianym dla pozostałych stron postępowania, którym decyzję doręczono. Po upływie tego terminu stronie przysługuje jedynie wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Decyzję PINB z [...] lipca 2011 r., strony postępowania otrzymały w dniu 19 lipca 2011 r. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronom, o czym zostały one pouczone. Zatem ostateczny termin na wniesienie odwołania od ww. decyzji upłynął w dniu 2 sierpnia 2010 r. Odwołanie od decyzji PINB z [...] lipca 2011 r. jak wynika ze stempla Urzędu Pocztowego, wysłano w dniu 12 sierpnia 2011 r. tj. [w] 10 dniu po terminie do wniesienia odwołania.
WWINB stwierdził, że jak wynika z akt administracyjnych organu I instancji, o fakcie wydania przez PINB decyzji z [...] lipca 2011 r. Prokurator powziął informację w dniu 21 lipca 2011 r. Akta administracyjne niniejszej sprawy przekazano Prokuraturze Okręgowej w P. w dniu 29 lipca 2011 r., a zatem w terminie do wniesienia odwołania Prokurator miał możliwość zapoznania się z treścią decyzji z [...] lipca 2011 r. Dlatego, mimo nieprawidłowego doręczenia decyzji z [...] lipca 2011 r. przez PINB, termin do wniesienia odwołania od decyzji z [...] lipca 2011 r. upływał w dniu przewidzianym dla pozostałych stron postępowania tj. w dniu 2 sierpnia 2011 r. Prokurator wraz z odwołaniem nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, brak zatem podstaw do przywrócenia terminu.
Skargą Prokurator zaskarżył w całości postanowienie z [...] października 2011 r., zarzucając naruszenie art. 134 k.p.a. mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez jego zastosowanie wskutek przyjęcia, że termin do złożenia odwołania od decyzji PINB z [...] lipca 2011 r., biegł od dnia doręczenia jej odpisu stronom, a więc od daty 19 lipca 2011 r., mimo że Prokurator w tej sprawie działał na prawach strony wskutek zgłoszenia w niej udziału pismem z 15 kwietnia 2011 r. z uwagi na co na organie I instancji ciążył obowiązek doręczenia mu decyzji, co nastąpiło w dniu 29 lipca 2011 r., a 14-dniowy termin do złożenia odwołania upływał w dniu 12 sierpnia 2011 r. W związku z tym odwołanie nadane w urzędzie pocztowym dnia 12 sierpnia 2011 r. złożono w terminie i powinno zostać rozpoznane z zastosowaniem art. 138 k.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę Prokurator wniósł o uchylenie postanowienia z [...] października 2011 r.
W odpowiedzi na skargę WWINB wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku wskazał, że w rozpoznawanej sprawie, skuteczne wniesienie przez Prokuratora odwołania od decyzji z [...] kwietnia 2011 r. zainicjowało postępowanie odwoławcze w którym WWINB wydał decyzję z [...] maja 2011 r. uchylającą decyzję z [...] kwietnia 2011 r., przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ II instancji nie miał wątpliwości, że Prokurator wykorzystując swe uprawnienia procesowe, w sposób skuteczny wstąpił do toczącego się postępowania, przez co przysługiwały mu uprawnienia strony (art. 183 § 1 k.p.a.). Nieznajdującym oparcia w k.p.a. było zatem pominięcie przez PINB Prokuratora jako uczestnika postępowania w toczącym się w dalszym ciągu postępowaniu – po decyzji kasacyjnej z [...] maja 2011 r. - przed organem I instancji. Skoro Prokurator dnia 18 kwietnia 2011 r. (art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a.) wstąpił do toczącego się postępowania administracyjnego i przysługiwały mu wszystkie uprawnienia procesowe strony, czego wyrazem było rozpoznanie wniesionego przezeń odwołania i wydanie decyzji z [...] maja 2011 r., a następnie doręczenie jej odpisu przez organ II instancji Prokuratorowi i zawiadomienie przez PINB pismem z 8 czerwca 2011 r. o kontroli będącego przedmiotem niniejszego postępowania obiektu budowlanego, to nie znajdowało jakiegokolwiek uzasadnienia pominięcie Prokuratora w podejmowaniu przez organ I instancji dalszych czynności procesowych, w tym doręczeniu decyzji z [...] lipca 2011 r. Organ administracyjny prowadzący postępowanie ma bezwzględny obowiązek powiadamiania z urzędu prokuratora o czynnościach proceduralnych w postępowaniu, do którego prokurator przystąpił, w tym doręczyć decyzję – zgodnie z zasadą oficjalności.
Sąd podniósł, że w rozpoznawanej sprawie nie znajdował zastosowania pogląd wyrażony w wyroku NSA z 16 lipca 2002 r., sygn. akt II SA 2230/00, dotyczący biegu terminu do wniesienia odwołania przez podmiot który nie brał udziału w postępowaniu przed organem I instancji. Prokurator brał bowiem udział w postępowaniu przed PINB od 18 kwietnia 2011 r. jako uczestnik na prawach strony i na PINB spoczywał obowiązek zapewnienia Prokuratorowi czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym.
Sąd wskazał, że termin do wniesienia odwołania rozpoczyna bieg od doręczenia decyzji stronie, co wynika wprost z art. 129 § 2 k.p.a. Jeżeli PINB w sposób niczym nieuzasadniony nie doręczył Prokuratorowi odpisu decyzji z [...] lipca 2011 r., to termin do wniesienia odwołania przez Prokuratora od powyższej decyzji w ogóle nie rozpoczął biegu, do dnia wywiedzenia odwołania przez Prokuratora. Biorąc pod uwagę potrzebę zachowania należytego poziomu rzetelności podejmowanych przez organy administracji czynności procesowych, jako nie znajdujące oparcia w k.p.a. należało uznać stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu postanowienia z [...] października 2011 r., że termin do wywiedzenia odwołania przez Prokuratora rozpoczął swój bieg w dniu doręczenia pozostałym stronom odpisów decyzji z [...] lipca 2011 r., podczas gdy niedoręczenie odpisu tej decyzji Prokuratorowi nastąpiło z wyłącznej winy PINB. W ten sposób Prokurator pozbawiony został prawa do wniesienia odwołania od decyzji, samemu podejmując wszelkie niezbędne czynności procesowe na skutek których uzyskał w toczącym się postępowaniu status podmiotu działającego na prawach strony. Za logiczne i zgodne z prawem należało uznać stanowisko zajęte w sprawie przez Prokuratora, że skoro PINB doręczył mu decyzję z [...] lipca 2011 r. wraz z aktami sprawy jeszcze przed upływem terminu, kiedy stała się ona ostateczna, to termin do jej zaskarżenia biegł nie od chwili doręczenia jej pozostałym stronom, tylko od dnia kiedy było możliwe jej zaskarżenie przez Prokuratora, tj. od dnia 29 lipca 2011 r. Tymczasem WWINB wydając postanowienie z [...] października 2011 r. w ogóle nie rozważył powyższych okoliczności, mechanicznie błędnie uznając, że skoro Prokuratorowi nie doręczono odpisu decyzji z [...] lipca 2011 r., to odwołanie w sprawie winno zostać wniesione do dnia 2 sierpnia 2011 r., tj. dnia, w którym upłynął termin do wniesienia odwołania przez pozostałe strony. Tego rodzaju rozumowanie, pozostające w sprzeczności z zasadą sprawiedliwości proceduralnej doprowadziło, w ocenie Sądu, do pozbawienia Prokuratora jednego z podstawowych uprawnień procesowych strony o charakterze konstytucyjnym, a mianowicie prawa do wniesienia środka zaskarżenia od wydanej w sprawie decyzji (art. 15, art. 127 § 1, art. 129 § 1 i 2 k.p.a.; art. 78 Konstytucji RP). Z tego względu uchybienie, którego dopuścił się WWINB w ocenie Sądu miało charakter rażący.
Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdził nieważność postanowienia z [...] października 2011 r. i na podstawie art. 152 p.p.s.a. określił, że zaskarżona decyzja nie może zostać wykonana. Wskazał przy tym, że organ II instancji stosując się do zawartej powyżej oceny prawnej znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów k.p.a. powinien rozpatrzyć wniesione przez Prokuratora odwołanie w sposób merytoryczny.
Skargą kasacyjną Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1) art. 174 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 152 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, bo ze swej istoty postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania wydane na podstawie art. 134 k.p.a. nie podlega wykonaniu, zatem orzekanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe,
2) art. 174 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działania administracji publicznej bezpodstawnie zastosował środek określony w art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a., a dodatkowo nie wskazał czy zarzuca brak podstawy prawnej, czy też rażące naruszenie prawa,
3) art. 174 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 k.p.a. polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działania administracji publicznej bezpodstawnie zarzucił Wielkopolskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego błąd polegający na zastosowaniu w przedmiotowej sprawie art. 134 k.p.a.
Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego, wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zwrócono m. in. uwagę, iż w orzecznictwie jak i doktrynie prezentowane jest również odmienne niż zaprezentowane w zaskarżonym wyroku stanowisko co do udziału prokuratora w postępowaniu administracyjnym. Biorąc pod uwagę ww. rozbieżności w interpretacji przepisów o udziale prokuratora w postępowaniu administracyjnym oraz fakt, że w niniejszej sprawie Prokurator nie złożył organom formalnego pisma powiadamiającego o jego udziale w postępowaniu administracyjnymi i że został on uznany przez organ II instancji za podmiot na prawach strony, organ I instancji mógł mieć uzasadnione wątpliwości, czy dopuszczenie prokuratora do postępowania odwoławczego czyni z niego podmiot na prawach strony tylko przed organem odwoławczym czy też rozciąga się na wszystkie dalsze postępowania, również przed pierwszą instancją. Z wyjaśnień udzielonych prokuraturze wynikało, że organ I instancji nie traktował go jak podmiot na prawach strony, gdyż nie otrzymał stosownego pisma zgodnie z art. 183 § 1 k.p.a. Brak jednoznaczności przepisu prawa, rozbieżność orzecznictwa i literatury przedmiotu uniemożliwia z kolei stwierdzenie nieważności aktu administracyjnego z powołaniem się na przepis art. 156 § 2 k.p.a.
Skarżący organ podniósł także, że stronie, która nie brała udziału w postępowaniu przed organem I instancji przysługuje prawo do złożenia odwołania w wypadku, gdy podmiot ten wnosi przedmiotowe odwołanie w terminie przewidzianym dla stron, którym doręczono decyzję. Jeśli tego rodzaju wymagania są stawiane stronom postępowania, to tym bardziej winien je spełnić prokurator uczestniczący w postępowaniu na prawach strony. Jeśli prokurator nie będzie zobowiązany ich dotrzymać, to zostanie postawiony w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do strony postępowania administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny, jak stanowi art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli, Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia, wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to zatem, że zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie okoliczności uzasadniających nieważność postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i uznał, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mają usprawiedliwionych podstaw.
Odnośnie podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów w pierwszej kolejności podnieść należy, że zarzut naruszenia art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, gdyż przepis ten jedynie w sposób ogólny wskazuje, że skargę kasacyjną można oprzeć na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podzielić stanowisko Sądu I instancji wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym Prokurator wnosząc skutecznie odwołanie od decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r., w którym nota bene powołał się na art. 183 § 1 k.p.a., stanowiący, iż prokuratorowi służy prawo udziału w każdym stadium postępowania w celu zapewnienia, aby postępowanie i rozstrzygnięcie sprawy było zgodne z prawem, w sposób skuteczny wstąpił do toczącego się postępowania. Prokurator, który brał udział w postępowaniu administracyjnym korzysta natomiast z uprawnień przysługujących stronie postępowania stosownie do art. 188 k.p.a., a zatem odnoszą się do niego również przepisy dotyczące doręczeń oraz terminów procesowych obowiązujących stronę postępowania, w tym wskazany w art. 129 § 2 p.p.s.a. 14-dniowy termin do wniesienia odwołania.
Należy podkreślić, odnośnie zawartego w skardze kasacyjnej stwierdzenia, że organ I instancji nie uznał Prokuratora za stronę w toczącym się postępowaniu, gdyż nie ujął go w tzw. rozdzielniku decyzji administracyjnej, że o tym czy prokurator jest stroną postępowania, tj. czy bierze udział w toczącym się postępowaniu, decyduje prokurator a nie organ administracji publicznej. Z przywołanego powyższej przepisu art. 183 p.p.s.a. a także z art. 182 p.p.s.a., zgodnie z którym prokuratorowi służy prawo zwrócenia się do właściwego organu administracji publicznej o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem, wynika, że udział prokuratora w danym postępowaniu jest kwestią jedynie jego woli - to prokurator w ramach swoich kompetencji decyduje, czy weźmie udział w konkretnym postępowaniu. Nie jest prawdą przy tym, że w niniejszym postępowaniu Prokurator nie złożył organom nadzoru budowlanego formalnego pisma powiadamiającego o jego udziale w postępowaniu administracyjnym bowiem pismem tym niewątpliwie było odwołanie od decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r., w którym ten powołał się na art. 183 § 1 k.p.a.
Słuszne jest zatem stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym w niniejszej sprawie termin do zaskarżenia decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2011 r. biegł nie od chwili jej doręczenia pozostałym stronom, tylko od dnia kiedy było możliwe jej zaskarżenie przez Prokuratora, czyli od dnia 29 lipca 2011r., tj. od daty doręczenia Prokuratorowi ww. decyzji wraz z aktami administracyjnymi. W konsekwencji zasadnie Sąd I instancji uznał, że Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, wydając postanowienie z dnia [...] października 2011 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, dopuścił się rażącego naruszenia przepisów art. 129 § 2 p.p.s.a. i art. 134 p.p.s.a. poprzez pozbawienie Prokuratora, który brał udział w postępowaniu administracyjnym, prawa do wniesienia środka zaskarżenia od wydanej w sprawie decyzji.
Odnośnie zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. dodatkowo podnieść należy, że Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku nie stwierdził, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia art. 183 § 1 k.p.a., który rzeczywiście w orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie był wykładany jednoznacznie i istniała co do jego rozumienia rozbieżność. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podniesiono, że w przedmiotowej sprawie organ II instancji, stwierdzając postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. uchybienie terminu do wniesienia odwołania, dopuścił się rażącego naruszenia przepisów statuujących prawo strony postępowania do wniesienia środka zaskarżenia od wydanej w sprawie decyzji. Poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia doszło zatem do naruszenia art. 129 § 2 i 134 p.p.s.a. Ponadto, wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, w zaskarżonym wyroku wyraźnie wskazano, że powodem stwierdzenia nieważności jest rażące naruszenie prawa a nie brak podstawy prawnej.
Z powyższych względów zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jak i zarzut niewłaściwej kontroli legalności działania administracji publicznej poprzez bezpodstawne zarzucenie organowi I instancji błędu polegającego na zastosowaniu w przedmiotowej sprawie art. 134 p.p.s.a., uznać należy za nietrafny.
Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 152 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie z uwagi na fakt, że postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie podlega wykonaniu, zatem orzekanie w tym zakresie jest bezpodstawne. W pierwszej kolejności należy podnieść, że w przedmiotowej sprawie Sąd I instancji nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Ponadto wskazać należy, że zastosowanie art. 152 p.p.s.a. ma charakter obligatoryjny w każdym wyroku uwzględniającym skargę. W przypadku stosowania art. 152 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi chodzi o wykonalność decyzji/postanowienia w szerokim znaczeniu, podobnie jak szerokie znaczenie ma "wykonanie decyzji" w rozumieniu art. 130 § 1 i 2 k.p.a. Zawarty w art. 152 p.p.s.a. zwrot "w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie akt lub czynność nie mogą być wykonane", należy traktować jako synonim określenia "czy i w jakim zakresie zawieszona jest moc (skutek prawny) aktu lub czynności". W tej sytuacji to, czy konkretny akt poddaje się wykonaniu w sensie czynienia użytku z uprawnienia bądź wypełnienia obowiązku z niego wynikającego nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, o którym stanowi wymieniony przepis (Z. Kmieciak, Glosa do wyroku NSA z dnia 29 lipca 2004 r., sygn. akt OSK 591/04, publ. OSP 2005/4/50). Stwierdzenie przez Sąd, że decyzja/postanowienie nie podlega wykonaniu, oznacza, że nie wywołuje ona skutków prawnych, które wynikają z jej rozstrzygnięcia, od chwili wydania wyroku, mimo iż wyrok ją uchylający nie jest jeszcze prawomocny (zob. wyrok NSA z dnia 3 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 1276/09).
Skoro zatem w niniejszej sprawie Sąd I instancji zaskarżonym wyrokiem uwzględnił skargę Prokuratora i stwierdził nieważność przedmiotowego postanowienia, to prawidłowo orzekł, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, tj. nie wywołuje skutków prawnych, które wynikają z jej rozstrzygnięcia, od chwili wydania wyroku, mimo iż wyrok ten nie jest jeszcze prawomocny.
Nie znajdując zatem usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło