II OSK 488/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.) Sędzia NSA del. Tomasz Zbrojewski Protokolant: Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 1390/10 w sprawie ze skargi M.P. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w zakresie zgłoszonych zarzutów oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 26 listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M.P. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w zakresie zgłoszonych zarzutów do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego TYT-3 nr [...] z dnia [...] maja 2004 r. w sprawie z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Warszawskim z dnia [...] lutego 2000 r. nakazującej skarżącej rozbiórkę samowolnie wybudowanego garażu. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy, na podstawie art. 34 §1 i 4 oraz art. 20 §1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), po rozpatrzeniu zarzutów złożonych przez M.P. do wymienionego wyżej postępowania egzekucyjnego, uznał przedstawione zarzuty za nieuzasadnione. Organ uznał, że rozbiórka garażu nie została dokonana w całości, gdyż pozostawiono nierozebrany fragment obiektu w postaci bramy typu garażowego. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu zażalenia M.P., utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że podnoszone przez skarżącą okoliczności nie mogą być uznane za zasadne bowiem częściowe wykonanie obowiązku, jak i samo przystąpienie do jego realizacji, nie stanowi przesłanki odstąpienia od czynności egzekucyjnych. Postanowienie to zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. akt VII SA/WA 1992/09. Zdaniem Sądu organ odwoławczy rozpatrując zażalenie od postanowienia z dnia [...] czerwca 2008 r. winien mieć na względzie, że tylko skutecznie wniesione zarzuty mogły uruchomić działanie organu w zakresie ich merytorycznego rozpoznania. Uchybienie terminu do złożenia zarzutów czyniło czynność zobowiązanej prawnie nieskuteczną. Zaskarżonym postanowieniem Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił w całości zaskarżone postanowienie organu I instancji i umorzył postępowanie administracyjne w zakresie zgłoszenia zarzutów. Organ odwoławczy wskazał, że warunkiem skuteczności zgłoszenia zarzutów jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność zgłoszonych zarzutów. Organ egzekucyjny I instancji winien w postępowaniu wstępnym zbadać czy zarzuty zostały wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Organ wyjaśnił, że tytuł wykonawczy z [...] maja 2004 r. został doręczony skarżącej w dniu 19 maja 2004 r. Zatem, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, termin do wniesienia zarzutów względem prowadzonego postępowania egzekucyjnego upłynął w dniu 26 maja 2004 r., podczas gdy zarzuty zostały zgłoszone dopiero w dniu 5 czerwca 2009 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M.P. zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu rażące naruszenie prawa oraz wniosła o zobowiązanie organu do umorzenia postępowania w sprawie w związku z zaistniałymi okolicznościami wynikającymi z art. 59 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż utrzymanie w mocy skarżonego postanowienia uniemożliwi właścicielowi korzystanie ze swojego prawa własności, zaś nałożony na skarżącą obowiązek był niewykonalny z powodu braku budynku garażowego, a ponadto obiekt został rozebrany, a pozostałe z rozbiórki elementy zostały wbudowane do istniejącego ogrodzenia. W odpowiedzi na skargę Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Oddalając skargę wymienionym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Sąd uznał, że organ odwoławczy ponownie rozpatrując zażalenie prawidłowo ustalił, że M.P. uchybiła siedmiodniowemu terminowi do wniesienia zarzutów, gdyż tytuł wykonawczy z dnia [...] maja 2004 r., jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, został jej doręczony w dniu 19 maja 2004 r., a zarzuty zostały zgłoszone dopiero w dniu 5 czerwca 2009 r. Sąd podzielił także stanowisko organu odwoławczego wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż uchybienie terminu do złożenia zarzutów powoduje bezskuteczność czynności zobowiązanego polegających na zgłoszeniu do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a tym samym wystąpiły okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania w tym zakresie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła M.P., domagając się jego uchylenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez niewłaściwe uznanie, iż zarzuty złożone pismem z dnia 5 czerwca 2009 r., zostały złożone po upływie przewidzianego prawem siedmiodniowego terminu, w sytuacji gdy wskazany termin został zachowany, a także naruszenie art. 59 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędne uznanie, iż skarżąca nie wykonała nałożonego na nią obowiązku rozbiórki samowolnie wybudowanego garażu w sytuacji, gdy obowiązek ten został w rzeczywistości wykonany, a błędne nieuwzględnienie tego faktu prowadzi do kontynuowania postępowanie egzekucyjnego, które z braku podstawy do jego prowadzenia powinno zostać umorzone. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zarzuty wnoszone przez zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym zgodnie z art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej: u.p.e.a., są szczególnym środkiem zaskarżenia, którym zobowiązany usiłuje nie dopuścić do egzekucji lub doprowadzić do zastosowania mniej uciążliwego środka egzekucyjnego bezpośrednio po wszczęciu administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Dlatego zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zarzuty mogą być wniesione tylko w terminie 7 dni od dnia wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którym jest dzień doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.). W rozpoznawanej sprawie tytuł wykonawczy zobowiązujący M.P. do rozebrania samowolnie wzniesionego budynku gospodarczego został doręczony w dniu 19 maja 2004 r. i w dniu 26 maja 2004 r. wniosła ona pismo zawierające zarzut wykonania rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego. Zarzut ten został rozpoznany przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy, który postanowieniem z dnia 31 maja 2004 r. uznał go za nieuzasadniony stwierdzając, iż zobowiązana nie wykonała w całości obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego. Postanowienie to M.P. zaskarżyła zażaleniem, które zostało następnie rozstrzygnięte postanowieniem Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2007 r. Nr [...]. Wniesione przez skarżącą w dniu 26 maja 2004 r. zarzuty zostały więc załatwione wymienionymi wyżej postanowieniami organów egzekucyjnych. Na podejmowane następnie w niniejszej sprawie działania organów administracyjnych zobowiązanej przysługiwały inne, niż zarzuty, środki zaskarżenia, to jest zażalenia na postanowienia – gdy ustawa je przewidziała i skargi na czynności organu egzekucyjnego (art. 54 u.p.e.a.). Przedmiotem tych form zaskarżenia działań lub bezczynności organów prowadzących postępowanie egzekucyjne mogła być też odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego i dalsze jego prowadzenie, mimo wykonania przez zobowiązaną obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego. Skarżąca wniosła natomiast kolejne zarzuty. Jednakże ze względu na powiązanie przepisów art. 33 i 34 u.p.e.a. z terminem z art. 27 § 1 pkt 9 tej ustawy zarzuty nie mogły być skutecznie wniesione po upływie tego terminu. Z zebranego w sprawie materiału wynika, że skarżąca złożyła kolejne pismo zawierające zarzuty w dniu 5 czerwca 2009 r., a więc po upływie około 5 lat od dnia doręczenia jej tytułu wykonawczego i organ I instancji, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r., uznał zarzuty te za nieuzasadnione. Natomiast Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpoznaniu zażalenia na to postanowienie uchylił je w całości i umorzył postępowanie administracyjne w zakresie zgłoszonych zarzutów, gdyż stwierdził, że zostały one wniesione z oczywistym naruszeniem terminu z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Skarga kasacyjna nie wykazała naruszenia w rozpoznawanej sprawie przepisu art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. przez uznanie, że zarzuty złożone przez skarżącą w czerwcu 2009 r. zostały wniesione po upływie przewidzianego prawem siedmiodniowego terminu. Nieuzasadniony jest też zarzut ze skargi kasacyjnej naruszenia art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. "poprzez błędne uznanie, że Pani M.P. nie wykonała nałożonego na nią (...) obowiązku rozbiórki samowolnie wybudowanego garażu (...)". Postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2010 r., na które wniesioną skargę oddalił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym obecnie wyrokiem, nie rozstrzygało czy zobowiązana wykonała, czy nie, obowiązek rozbiórki garażu. Postanowienie to stwierdziło tylko, iż wobec uchybienia terminu do wniesienia zarzutów zarzuty te nie mogą być merytorycznie rozpoznane. Nie pozbawia to jednak strony prawa do wniesienia służących jej zgodnie z przepisami innych środków proceduralnych służących obronie jej praw. Wobec niestwierdzenia, że w sprawie zostały naruszone przepisy wskazane w podstawie skargi kasacyjnej skarga ta podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.