II OSK 493/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska - Rzepecka (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej L. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 maja 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 1384/15 w sprawie ze skargi L. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 1384/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, oddalił skargę L. R. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła L. R., zaskarżając go w całości - wniosła o jego uchylenie i rozpoznanie skargi jak również o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów postępowania poniesionych przed sądem pierwszej instancji. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt. 1 p.p.s.a zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez "błędną jego wykładnie-interpretacje i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 35 ustawy z dnia 24.09.2010r o ewidencji ludności (Dz.U. z 2016r poz. 722 ) poprzez przyjęcie że przepis ten odnosi się do sytuacji w której znalazła się skarżąca". Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a, zarzucono "rażące naruszenie przepisów postępowania które miało istotny wpływ na wynik, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit a.c. p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji dotknięte są wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie". W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, że wskazanym wyżej wyrokiem sąd I instancji działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę wniesioną przez L. R. na ostateczną decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...].08.2015 r. w przedmiocie wymeldowania współwłaścicielki domu wbrew jej woli z pobytu stałego, twierdząc że skarżąca na pobycie czasowym powinna dodatkowo wymeldować się z pobytu stałego. Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa podkreślając zarazem że organy administracji obu instancji należycie przeprowadziły postępowanie administracyjne, prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, oraz trafnie zastosowały do niego przepisy ustawy z dnia 24 września 2010r o ewidencji ludności (Dz. U. z 2016r. poz.722). Ze stanowiskiem tym skarżąca kasacyjnie nie może się zgodzić, jej zdaniem postępowanie narusza prawo, szczególnie art. 25 ust. 1. i 2 wskazanej ustawy, o pobycie czasowym poza miejscem pobytu stałego trwającym ponad 3 miesiące, ponieważ zameldowanie na pobyt czasowy nie wymaga wymeldowania z pobytu stałego. Błędnie też zastosowano art. 35 ustawy i wymeldowaniu decyzją administracyjną z miejsca pobytu stałego w okresie prawidłowo zgłoszonego pobytu czasowego trwającego ponad 3 miesiące, ponieważ nie zaszły równocześnie spełnione przez ten artykuł dwie przesłanki tj. opuszczenie miejsca pobytu stałego i nie dopełnienie obowiązku wymeldowania się z miejsca pobytu stałego. Zgłoszono prawidłowo pobyt czasowy i nie można zarzucić skarżącej kasacyjnie niedopełnienia obowiązku meldunkowego co robi bezprawnie Burmistrz, Wojewoda i Sąd. Art. 25 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności stanowi, że "pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, pod innym adresem." W przypadku L. R., która w okresie od 15.10 2014r. do 15.02 2015r. przebywała na pobycie czasowym trwającym ponad 3 miesiące w R. Burmistrz Miasta T. w dalszym ciągu prowadził postępowanie o wymeldowaniu z pobytu stałego i w dniu 21.10.2014r. badał czy skarżąca przebywa pod adresem stałego zameldowania w T. wiedząc, że jej tam nie ma - posiadał zawiadomienie z Urzędu Miasta R. o czasowym pobycie. Ponadto Burmistrz w dniu 12.02.2015 r. kiedy L. R. była jeszcze na czasowym pobycie w R. wydał decyzję o administracyjnym wymeldowaniu z pobytu stałego wbrew ustawie o ewidencji ludności i jej woli, a powinien wszczęte postępowanie jako bezprzedmiotowe umorzyć lub wydać decyzję o odmowie wymeldowania. Należy zwrócić uwagę, że postępowanie wszczęto o wymeldowanie z pobytu stałego przez Burmistrza T.. Jednak od dnia 15.10.2014 r. tj. zgłoszenia pobytu czasowego ponad 3 miesiące w R., Burmistrz Miasta T. nie miał już podstaw do kontynuacji postępowania administracyjnego, ponieważ utracił właściwość miejscową i rzeczową. Uprawnienia te z chwila zgłoszenia pobytu czasowego od 15.10.2014r. przysługiwały wyłącznie Prezydentowi Miasta R.. Nie można zgodzić się też z argumentacją, że skarżąca opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego z zamiarem skoncentrowania czynności życiowych w innym miejscu i że nie dopełniła obowiązku wymeldowania, jest to nieprawda ponieważ zgłoszenie pobytu czasowego ponad 3 miesiące, jest dopełnieniem obowiązku meldunkowego i nie wymaga wymeldowania z pobytu stałego, na co pozwala art. 25 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy. Do naruszeń prawa dochodziło podczas całego postępowania administracyjnego. Dotyczyło to przede wszystkim: kontynuowania wszczętego postępowania i wydawania decyzji administracyjnej o wymeldowaniu z pobytu stałego po 15.10.2014r., prowadzenia w dniu 21.10.2014r. oględzin w miejscu pobytu stałego, wiedząc że L. R. tam czasowo nie mieszka, przesłuchiwanie podstawionego, samo zgłaszającego się świadka A. B. bez udziału stron w tym skarżącej. Organy orzekające dały wiarę wyłącznie wnioskodawcy. Obecnie J. R. jest już prawomocnie skazany za kradzież z włamaniem w stosunku do najbliższych osób w tym do skarżącej kasacyjnie (sygn. akt. X K 36/14 r.), wielokrotnie też dopuszczał się innych kradzieży i dewastacji mienia domowego, w tym rzeczy osobistych L. R., wyrzucał je do śmieci w piwnicy gdzie niszczył przez spalenie, (te fakty ustalił Burmistrz podczas prowadzonej wizji lokalnej w dniu 21.10 2014r i są znane Burmistrzowi, Wojewodzie, Sądowi i organom ścigania). Reasumując skarżąca podała, że całe postępowanie administracyjne w I i II instancji od 15.10 2014r prowadzono bezprawnie łamiąc przepisy postępowania administracyjnego. Podkreśliła także, że czasowe wymeldowanie z pobytu stałego wynikało tylko i wyłącznie ze stanu zdrowia i obawy o własne życie, nie nosiło cech dobrowolności ale konieczności. W tym czasie trwało postępowanie karne w stosunku do wnioskodawcy o kradzież z włamaniem, a wniosek o wymeldowanie i rozwód był swoistym odwetem i próbą wywarcia presji aby wycofać złożony akt oskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 cytowanej wyżej ustawy, tym samym sprawa ta mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem nie ma usprawiedliwionych podstaw, co sprawia, że nie zasługuje na uwzględnienie. Skarga kasacyjna złożona w przedmiotowej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., tj. na naruszeniu prawa materialnego oraz naruszeniu przepisów postępowania. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania, albowiem przesądzenie, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, jest warunkiem do skontrolowania przez Naczelny Sąd Administracyjny procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego. W skardze kasacyjnej postawiono zarzut naruszenia przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt.1 lit a) i c) p.p.s.a. polegający na oddaleniu skargi, który jest całkowicie bezzasadny. Podstawą orzekania sądu I instancji był art.151 p.p.s.a. gdyż to ten przepis wskazuje kiedy sąd nie uwzględnia skargi . Ponadto oba przepisy są przepisami blankietowym, które stanowią formalno-prawną podstawę wydania wyroku określonej treści. Należy je zatem powiązać z przepisami regulującymi proces dochodzenia do rozstrzygnięcia czego nie uczyniono w skardze kasacyjnej. Skarżąca kasacyjnie na podstawie wskazanego wyżej przepisu zarzuca nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie przyjął sąd I instancji, że stan faktyczny sprawy został należycie ustalony przez Burmistrza Miasta T. i Wojewodę Podkarpackiego i co ważne organy te były właściwe do orzekania w przedmiotowej sprawie. Wbrew zarzutom, przeszkody do wymeldowania z pobytu stałego skarżącej kasacyjnie przez organ I instancji (12 lutego 2015 r.) nie stanowił fakt posiadania przez nią zameldowania na pobyt czasowy (trzech miesięcy) w R. od 15 października do 15 lutego 2015 r. Postępowanie wszczęte wnioskiem J. R. z 23 lipca 2014 r. dotyczyło wymeldowania jego żony z pobytu stałego i miało związek z nieprzebywaniem przez L. R. w domu do czasu wydania decyzji przez organ odwoławczy t.j. 26 sierpnia 2015 r. Przypomnieć należy, że budynek mieszkalny w T. przy ul. P. [...] jest współwłasnością małżonków. W wyniku nieporozumień między małżonkami L. R. opuściła dom jesienią 2010 r.. Od tego czasu nie jest on jej centrum interesów życiowych i tego faktu nie zmienia to, że pod nieobecność męża przychodziła tam sporadycznie. Od około 5 lat nie przebywała na stałe w miejscu swego pobytu i zameldowania. Ustalenia te potwierdza protokół oględzin spornego lokalu – w dniu kontroli przeprowadzonej przez organ I instancji – 21 października 2014 r. w domu brak było rzeczy osobistych skarżącej, które mogłyby świadczyć o jej zamieszkiwaniu. Zainteresowana mimo prawidłowego zawiadomienia nie wzięła udziału w przeprowadzonych oględzinach domu, nie stawiła się także na rozprawę administracyjną niejako sama pozbawiając się wykazania swojego stanowiska w tej sprawie. Z dowodów zgromadzonych w sprawie wynika wyraźnie, że miejscem pracy i koncentracji jej spraw życiowych w dacie orzekania przez organy administracji nie był już dom przy ul. P. [...] w T.. Ponieważ taki stan utrzymywał się około pięciu lat słusznie przyjął sąd I instancji za organami orzekającymi, że stan ten ma charakter trwały. Należy wskazać, że ustawodawca nie sprecyzował, jaki charakter ma mieć opuszczenie przez osobę miejsca pobytu oraz w jaki sposób fakt opuszczenia lokalu ma być potwierdzony. To w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Przepis ten nie ogranicza jednak wydania decyzji o wymeldowaniu do przypadków, w których opuszczenie miejsca zameldowania było dobrowolne. Przesłanką do wymeldowania może być także sytuacja w której osoba zameldowana została przymuszona do wyprowadzki. Jeżeli działanie takie było bezprawne, stronie służą roszczenia mające doprowadzić do przywrócenia posiadania mieszkania i usunięcia przeszkód do zamieszkiwania. Stwierdzenie, że osoba zmuszona do wyprowadzki podjęła kroki w tym kierunku, może uzasadniać przyjęcie, że w istocie nie doszło do opuszczenia miejsca zamieszkania. W sprawie niniejszej ani organy orzekające ani sądy nie kwestionują, że to być może zachowanie męża spowodowało wyprowadzkę L. R. z domu jednak skarżąca kasacyjnie nie poczyniła żadnych kroków prawnych czy faktycznych skutkujących powrotem do miejsca zamieszkania. Przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stan faktyczny wskazuje na to, że w postępowaniu administracyjnym zgromadzono materiał dowodowy w zakresie wystarczającym dla oceny zaistnienia przesłanek określonych w art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Przepis ten stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 ustawy ewidencyjnej z 2010 r. pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W przedmiotowej sprawie dalsze zameldowanie L. R. w miejscowości T. przy ul P. [...] nie stwierdzałoby stanu zgodnego z rzeczywistością czyli byłoby fikcyjne. W ocenie sądu II instancji, zatem także i zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2016 r. poz. 722) poprzez "błędną jego wykładnie-interpretacje i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie" tego przepisu nie zasługiwał na uwzględnienie. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym na podstawie art. 184 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w wyroku.