II OSK 515/23
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-08-12
Skład orzekający: Robert Sawuła, Tomasz Bąkowski, Piotr Broda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy samowolne wykonanie otworu okiennego w ścianie nośnej budynku wielorodzinnego, stanowiącego współwłasność, wymaga pozwolenia na budowę i czy brak zgody wszystkich współwłaścicieli wyklucza możliwość legalizacji samowoli budowlanej?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że wykonanie otworu okiennego w ścianie nośnej budynku wielorodzinnego, stanowiącego współwłasność, stanowi przebudowę wymagającą pozwolenia na budowę. Brak zgody wszystkich współwłaścicieli na takie roboty, wykraczające poza zwykły zarząd, oznacza brak prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co uniemożliwia legalizację samowoli budowlanej w trybie art. 51 Prawa budowlanego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego, wydanego w związku z samowolną przebudową przegród zewnętrznych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym polegającą na wykonaniu okna balkonowego w ścianie nośnej. Inwestorka twierdziła, że roboty wykonano kilkadziesiąt lat wcześniej i posiadała zgodę współwłaścicieli. Organy nadzoru budowlanego i Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały roboty za samowolę budowlaną, wymagającą pozwolenia na budowę i zgody wszystkich współwłaścicieli, której brak uniemożliwiał legalizację. Skarżąca kasacyjnie zarzucała błędy w ustaleniach faktycznych, niewłaściwą ocenę dowodów i naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Bąkowski sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant asystent sędziego Sebastian Juszczak po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Bd 1028/20 w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Kujawsko - Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 sierpnia 2020 r. nr WINB-WOP.7721.42.2020.BL w przedmiocie nakazu doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego oddala skargę kasacyjną.
1. Wyrokiem z 7 czerwca 2022 r., II SA/Bd 1028/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Bydgoszczy oddalił skargę M.K. (skarżąca) na decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (KPWINB) z 31 sierpnia 2020 r. nr KPWINB-WOP.7721.42.2020.BL, w przedmiocie nakazu doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego.
2.1. Jak wynika z ustaleń sądu pierwszej instancji, zaskarżoną decyzją KPWINB utrzymał w mocy utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w I. (PINB) z 2 marca 2020 r. nakazującą M.K. – inwestorowi robót budowlanych polegających na dokonaniu samowolnej przebudowy przegród zewnętrznych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym usytuowanym w I. przy ul. [...], doprowadzenie ww. obiektu do stanu poprzedniego.
2.2. Wyrokując w sprawie II SA/Bd 1028/20 kolejno wskazano, że PINB przeprowadził kontrolę na terenie działki nr [...] przy ul. [...] w I., podczas której ustalono, że w ścianie nośnej zewnętrznej budynku, w lokalu nr 1, w poziomie parteru usytuowane jest okno balkonowe prowadzące na taras wykończony płytkami i ogrodzony barierką. Organ powiatowy zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie wykonanych robót budowlanych w zakresie samowolnego wykonania okna balkonowego, zaś samowolne wykonanie tarasu objęto odrębnym postępowaniem. Następnie PINB decyzją z 2 marca 2020 r., nr PINB.5121.2.2019.2020, działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 1 i art. 51 ust. 7 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2019, poz. 1186 ze zm.; uPb), nakazał M.K. jako inwestorowi robót budowlanych polegających na dokonaniu samowolnej przebudowy przegród zewnętrznych poprzez wykonanie otworu drzwiowego w ścianie nośnej zewnętrznej zachodniej w lokalu nr 1 w budynku mieszkalnym wielorodzinnym usytuowanym przy ul. [...] w I., doprowadzenie ww. obiektu do stanu poprzedniego.
2.3. Jak dalej w wyroku ustalono, na skutek odwołania inwestora, KPWINB przywołaną decyzją utrzymał w mocy decyzję nakazową organu I instancji.
W uzasadnieniu swej decyzji KPWINB wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na przyjęcie, że wykonane roboty będące przedmiotem postępowania nie zostały poprzedzone wydaniem wymaganej prawem decyzji o pozwoleniu na budowę. Organ odwoławczy uznał również, że roboty polegające na przebudowie przegród zewnętrznych w lokalu nr 1 w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, należy zakwalifikować jako czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu – tym samym wymagających zgody wszystkich, a nie tylko niektórych współwłaścicieli nieruchomości. Wobec tego zaś, że pozostali współwłaściciele budynku nie wyrazili zgody na zajęcie przez inwestora części wspólnej nieruchomości, za prawidłowe organ II instancji uznał zastosowanie w sprawie art. 51 ust. 1 pkt 1 uPb.
3.1. M.K. wniosła do WSA w Bydgoszczy skargę na ww. decyzję KPWINB. Skarżąca zakwestionowała prawidłowość rozstrzygnięcia organów nadzoru budowlanego i zarzuciła im brak rzetelnego ustalenia okoliczności faktycznych (błędne ustalenia podczas kontroli co do wymiarów wykutego otworu okiennego, nie uwzględnienie, że dokonano jeszcze zamurowania okna po byłej spiżarni, przesłuchanie jedynie obecnych właścicieli lokali i nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań osób, którzy władali lokalami w czasie dokonywania przebudowy, pominięcie opinii technicznej dotyczącej stanu nadproży okiennych). Podniosła również, że wobec wykonania przedmiotowych robót kilkadziesiąt lat wcześniej, nie można oczekiwać, że przedstawi wymaganą dokumentację potwierdzającą legalność wykonanych robót, zwłaszcza, że zutylizowała część domowej dokumentacji, a przepisy prawa budowlanego nie obligowały jej do przechowywania dokumentów związanych z inwestycją przez okres dłuższy niż 5 lat.
3.2. W odpowiedzi na skargę KPWINB wniósł o jej oddalenie.
3.3. Skarżąca zgłosiła wniosek dowodowy o przesłuchanie w charakterze świadka A.N. na okoliczność uzyskania zgody współwłaścicieli nieruchomości na wykonanie przebudowy budynku. Wobec zarządzenia skierowania sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z pisma zawierającego oświadczenie sporządzone przez nią i podpisane nazwiskiem "[...]" – jako dowodu z zeznań świadka. WSA w Bydgoszczy oddalił w/w wnioski dowodowe.
4.1. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Bydgoszczy skargę oddalił.
4.2. W motywach swego orzeczenia sąd pierwszej instancji stwierdził, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo zakwalifikowały powiększenie otworu okiennego (wykonanie drzwi balkonowych prowadzących na taras) w ścianie zewnętrznej budynku jako przebudowę. Wykucie okna balkonowego w ścianie nośnej budynku, które stanowi ingerencję w konstrukcję budynku należy też zakwalifikować jako zmianę parametrów technicznych budynku. W ocenie sądu a quo, prawidłowo też organy uznały, że na wykonanie spornej przebudowy inwestor winien uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę, a takowego skarżącego nie okazała. Powyższej oceny nie zmienia okoliczność, że organy nie ustaliły dokładnie, kiedy utworzony został sporny otwór okienny z wyjściem na taras. Sąd pierwszej instancji stwierdził, wbrew zarzutom skarżącej, że w celu prawidłowego przeprowadzenia postępowania naprawczego nie było konieczne ustalenie dokładnej daty wykonania robót budowlanych.
4.3. W wyroku wskazano następnie, że słusznie uznano, że wykonanie przez skarżącą otworu okiennego w zewnętrznej ścianie budynku odbyło się w warunkach samowoli budowlanej. Również zasadnie zastosowano przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 uPb, uznając, że w sprawie wykonane roboty budowlane nie mogą być w żaden sposób doprowadzone do stanu zgodnego z prawem. Trafnie przy tym uznano, że "doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem" nie oznacza wyłącznie doprowadzenia do stanu zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi, lecz także z innymi znajdującymi w sprawie zastosowanie regulacjami, tak uPb, jak i prawa cywilnego. Wyjaśniono bowiem, że organy nadzoru budowlanego w toku podejmowanych przez siebie czynności dowodowych mają obowiązek badać prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Zdaniem sądu wojewódzkiego nie ma wątpliwości co do tego, że wykonywane przez skarżącą roboty w postaci przebudowy ściany zewnętrznej budynku, dotyczyły jego części wspólnej. Wobec tego, że w przedmiotowej sprawie nieruchomość stanowi współwłasność, oceniając tę okoliczność w świetle prawa cywilnego przebudowa obiektu na takiej nieruchomości należy do kategorii rozporządzania rzeczą wspólną, która wykracza poza zakres zwykłego zarządu i w takim przypadku potrzebna jest zgoda współwłaścicieli. Brak zgody wszystkich współwłaścicieli jest równoznaczna z brakiem prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W przedmiotowej sprawie skarżąca nie przedłożyła dokumentów świadczących o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane ww. znaczeniu. Ponadto analiza akt sprawy jednoznacznie ujawniać ma, że inwestor nie dysponuje zgodą współwłaścicieli budynku na przebudowanie przegrody zewnętrznej budynku.
5.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – zaskarżając przedmiotowe orzeczenie w całości.
5.2. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329 ze zm.; dalej: Ppsa) zaskarżonemu wyrokowi zarzuca się naruszenie przepisów postępowania:
I. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) Ppsa w zw. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. 2022, poz. 2000 ze zm.; K.p.a.) poprzez oparcie rozstrzygnięcia na niewystarczających ustaleniach faktycznych dokonanych przez organy, wynikających z odstąpienia od dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej i zbadania tych elementów stanu faktycznego, które są istotne dla potrzeb przedmiotowego postępowania, w szczególności:
- odstąpienie od ustalenia, w jakim czasie wykonane zostały prace budowlane na nieruchomości położonej przy ul. [...] w I. w zakresie wymiany okna na okno balkonowe, a co za tym idzie nieustalenie przez sąd, pod rządami której ustawy doszło do przebudowy, co w ślad za organami obu instancji doprowadziło do nieprawidłowych ustaleń faktycznych i prawnych mających istotny wpływ na treść orzeczenia, o których mowa poniżej, podczas gdy z zeznań skarżącej kasacyjnie, jak i innych świadków (M.K.), znajdujących się w zgromadzonym materiale dowodowym, jednoznacznie wynika, że prace te faktycznie zostały wykonane w sierpniu 1991 r., tj. w okresie obowiązywania ustawy prawo budowlane z 24 października 1974 r. (uPb 1974);
- odmowę wiarygodności zeznań skarżącej kasacyjnie w przedmiocie uzyskania pozwolenia na przeprowadzenie prac budowlanych polegających na wymianie okna na okno balkonowe, w sytuacji gdy porządek prawny spod panowania uPb 1974 nie zawierał wymogu analogicznego do tego, jaki znajduje się obecnie w art. 63 uPb i nie nakładał na skarżącą kasacyjnie obowiązku archiwizacji tychże dokumentów, a organy administracji obligował do przechowywania rzeczowej dokumentacji jedynie przez 5 lat; zatem fakt nieprzedłożenia stosownej dokumentacji dowodzi jedynie braku zachowania tejże dokumentacji, nie stanowi dowodu na dokonanie samowoli budowlanej, zwłaszcza w sytuacji gdy przeczą temu inne dowody zgromadzone w sprawie;
- odmowę przyznania mocy dowodowej znajdującemu się w aktach sprawy dokumentowi, tj. załącznikowi do protokołu z przesłuchania świadka Pani A.N. (współwłaścicielki nieruchomości i zarządcy nieruchomości w latach 1947-1996) z 1 lipca 2021 r. złożonego w sprawie znak PINB.041.7.2021.MP, sporządzonego w obecności trzech pracowników, z treści którego jednoznacznie wynika, że w czasie wykonywania przez skarżącą kasacyjnie prac budowlanych ówcześni współwłaściciele nieruchomości wyrażali na nie zgodę, co bezspornie potwierdza i uwiarygadnia stanowisko skarżącej kasacyjnie;
- nieuwzględnienia przy rozpatrywaniu sprawy opinii technicznej istniejących nadproży okiennych w budynku wielorodzinnym zlokalizowanym przy ul. [...] w I. sporządzonej 21 maja 2019 r. przez mgr inż. P.R. posiadającego uprawnienia budowlane do projektowania i kierowania robotami budowlanymi, z treści której jednoznacznie wynika, że przedmiotowe nadproża są w dobrym stanie technicznym, a roboty budowlane przeprowadzone około 30 lat temu nie ingerowały w żaden sposób w ich strukturę, co bezspornie potwierdza, że w sprawie nie zaistniały żadne przesłanki, na podstawie których organ I instancji mógł nakazać skarżącej kasacyjnie przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego na gruncie przepisów uPb 1974;
II. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Ppsa w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez bezzasadne uznanie, że organy obu instancji w pełni i rzeczowo przeprowadziły postępowanie dowodowe i na tej podstawie prawidłowo ustaliły stan faktyczny oraz zastosowały odpowiednie przepisy prawne, podczas gdy decyzje organów zostały oparte głównie na zeznaniach świadków, którzy w okresie wykonania przebudowy jak i wiele lat po jej zakończeniu albo nie mieszkali nie mieszkali na nieruchomości przy ul. [...], albo byli małoletni i nie mogli mieć wiedzy w przedmiotowym zakresie; ponadto, co wynika z dokumentacji sprawy, w związku z innymi toczącymi się postępowaniami administracyjnymi, czego przykładem jest sprawa o taras, która toczyła się przed WSA w Bydgoszczy pod sygn. akt II SA/Bd 1118/21, przedmiotowi świadkowie są wrogo nastawienia do skarżącej kasacyjnie, a ich wszelkie działania nakierowane są chęcią dokuczenia jej osobie, wobec czego ich zeznania nie powinny zasługiwać na przymiot wiarygodności; jednocześnie organy odstąpiły, pomimo wniosków skarżącej kasacyjnie, od przesłuchania w charakterze świadka Pani A.N. jedynej jeszcze żyjącej ówczesnej współwłaścicielki nieruchomości, która ma pełną wiedzę w przedmiocie wydarzeń z tamtych lat, co nie stanęło jednak na przeszkodzie, aby ten sam organ dokonał przesłuchania powyższego świadka w innej sprawie, w której to tenże świadek złożył oświadczenie, o którym mowa w pkt II. 3), a które zostało dołączone do akt niniejszego postępowania;
III. art 145 § 1 pkt 1 lit c) Ppsa w zw. z art. 81a § 1 w zw. z art. 7a K.p.a., poprzez odstąpienie przez sąd od zastosowania zasady rozstrzygania wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony, na którą nałożony ma zostać obowiązek i uznanie, że:
1) brak dokumentów, w tym pozwolenia na budowę dotyczących inwestycji wykonanej ponad 30 lat temu, może stanowić podstawę do uznania, że inwestycja ta stanowiła samowolę budowlaną w sytuacji, gdy zgodnie z licznym orzecznictwem i doktryną samowoli budowlanej nie można wyłącznie domniemywać; ponadto przeczy temu materiał dowodowy zgormadzony w sprawie, w tym zeznania skarżącej kasacyjnie oraz zeznania świadka M.N.;
2) przedmiotowe roboty budowlane miały miejsce po 1 stycznia 1995 r., podczas gdy nie wynika to wprost ze zgromadzonego materiału dowodowego, a przede wszystkim przeczą temu zeznania skarżącej kasacyjnie i zeznania świadków; natomiast zeznania świadków w tym świadka Pana J.M. i Pani S.B. nie zasługują na przymiot wiarygodności z uwagi na skonfliktowanie stron i dotychczasowe dokuczliwe działania uczestników względem skarżącej kasacyjnie;
3) skarżąca kasacyjnie nie posiadała zgody współwłaścicieli na wykonanie prac budowlanych, podczas gdy okoliczność ta w żaden sposób nie wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, ponadto przeczy temu treść oświadczenia A.N., jedynej żyjącej ówczesnej współwłaścicielki i administratorki nieruchomości położonej przy ul. [...] w I., złożonego w toku postępowania administracyjnego znak PINB.041.7.2021 MP;
IV. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) Ppsa w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez niepełną analizę materiału dowodowego i pominięcie faktu, że wymiana okna została przeprowadzona prawidłowo, zgodnie z przepisami technicznymi i nie stwarza zagrożenia dla bezpieczeństwa konstrukcji budynku, co jest główną przesłanką badaną w trybie postępowania naprawczego prowadzonego na podstawie art. 50 i art. 51 uPb; V. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) Ppsa w zw. z 10 K.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącej kasacyjnie udziału w przesłuchaniach poszczególnych świadków, w tym zwłaszcza J.M. i S.B., poprzez nieuwzględnienie wniosków skarżącej kasacyjnie o odroczenie terminów przesłuchań z uwagi na jej stan zdrowia i pobyt w szpitalu, pozbawiając w ten sposób skarżącą kasacyjnie prawa do czynnego udziału strony w postępowaniu oraz prawa do zadawania pytań i bezpośredniej konfrontacji celem wyjaśnienia spornych kwestii, co skutkowało uznaniem przez organy, a następnie WSA w Bydgoszczy zeznań tych osób za wiarygodne.
5.3. W skardze kasacyjnej sformułowano ponadto zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit a) Ppsa w zw. z art 51 ust 1 pkt 1 i 2 w zw. z ust 7 uPb poprzez błędną wykładnię polegającą na stwierdzeniu, że nieprzedłożenie zgody wszystkich współwłaścicieli stoi na przeszkodzie zastosowaniu normy art. 51 ust 1 pkt 2 uPb, w sytuacji gdy z literalnego brzmienia tej regulacji jednoznacznie wynika, że ustawodawca nie wiąże rozstrzygnięć decyzją administracyjną w postępowaniu naprawczym ze złożeniem oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w przypadkach określonych w art. 51 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 (powinno być uPb – uwaga Sądu), ponadto ewentualna okoliczność braku zgody współwłaścicieli nieruchomości na wykonanie robót budowlanych przekraczających zakres zwykłego zarządu nieruchomością wspólną stanowi zagadnienie o charakterze cywilnym i nie ma wpływu na możliwość prowadzenia postępowania w trybie art. 51 ust. 1 uPb.
5.4. Skarżąca kasacyjnie wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Bydgoszczy oraz zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa według norm przepisanych,
5.5. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie rozprawy.
5.6. W odpowiedzi na skargę kasacyjną J.M. wniósł o jej oddalenie. Uczestnik wskazuje, że data popełnienia przedmiotowej samowoli została podana przez niego prawidłowo, inna współwłaścicielka budynku także potwierdziła, że roboty te samowolnie wykonano w 1996 r. Roboty te miał wykonać ówczesny konkubent skarżącej kasacyjnie, uczestnik był wówczas osobą dorosłą i każdego dnia przebywał w mieszkaniu rodzinnym. Inwestor nie dysponował zgodą na wykonanie takich robót, zgody nie udzielała matka uczestnika, jako ówczesna współwłaścicielka budynku. Powoływanie się skarżącej kasacyjnie na zeznania A.N. i M.K. jest stronnicze, albowiem to osoby jej bliskie (siostra i syn). Jako współwłaściciel budynku nie wyraża zgody za zajęcie części wspólnej terenu nieruchomości i korzystanie z niej.
5.6. W trakcie rozprawy pełnomocnik i skarżąca kasacyjnie popierali zarzuty, wnioski i twierdzenia zawarte w środku odwoławczym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
6.1. Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa (Dz. U. 2024, poz. 935 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej (art. 193 zd. 2 Ppsa).
6.2. Przywołany w skardze kasacyjnej przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Ppsa nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, albowiem jest to przepis o charakterze ogólnym i wynikowym, który określa oznaczony przypadek, kiedy skarga na decyzję lub postanowienie podlega uwzględnieniu przez sąd administracyjny (sąd uchyla wówczas zaskarżoną decyzję w całości lub w części, jeśli dopatrzy się – innego niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego – naruszenia przepisów postępowania, o ile mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy). Strona skarżąca kasacyjnie chcąc wykazać jako zasadną podstawę skargi kasacyjnej naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Ppsa, wskazującego na jedną z przesłanek uwzględnienia skargi m. in. na decyzję administracyjną, skoro w tej sprawie skargę na taki akt oddalono na zasadzie art. 151 Ppsa, a nie uwzględniono jej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Ppsa, powinna wskazać konkretne przepisy, którym uchybił zaskarżony organ, a którego to uchybienia nie dostrzec miał wadliwie sąd pierwszej instancji. W dalszej kolejności winna przekonać sąd kasacyjny, że uchybienia przepisów przez skarżony organ były tego rodzaju, że – nie stanowiąc przesłanek wznowieniowych – mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nieskuteczność tej argumentacji prowadzić będzie do wniosku, że zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Ppsa będzie musiał zostać uznany jako nie oparty na usprawiedliwionej podstawie.
6.3. Nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 81a § 1 w zw. z art. 7a K.p.a., błędnie strona skarżąca kasacyjnie przy tym formułując taką podstawę kasacyjną uznaje, że to na sądzie administracyjnym spoczywa – wynikający z przywołanych przepisów – obowiązek stosowania zasady rozstrzygania wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony, na którą ma być nałożony obowiązek. Z zasady rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony w postępowaniu administracyjnym, skonstruowanej w art. 81a § 1 K.p.a. wynika, że: "Jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony". Rzecz w tym, że strona skarżąca kasacyjnie pomija, iż przepisu tego nie stosuje się, jeżeli w sprawie uczestniczą strony o spornych interesach lub wynik postępowania ma bezpośredni wpływ na interesy osób trzecich (art. 81a § 2 pkt 1) K.p.a.). Taka sytuacja zachodzi w przedmiotowej sprawie, niesporne bowiem jest, że inni współwłaściciele budynku, który miał zostać samowolnie przebudowany, oczekują zrealizowania decyzji nakazowej przez inwestora. Już z tego względu zarzut naruszenia art. 81a § 1 K.p.a. jest chybiony. Co się tyczy wskazania na art. 7a K.p.a., to jest to regulacja złożona z dwóch paragrafów, czego w skardze kasacyjnej nie dostrzeżono, nadto dotyczy sytuacji, w której przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej (§ 1). O ile niesporne jest, że w sprawie administracyjnej chodziło o nałożenie obowiązku na stronę skarżącą, to również nie dostrzeżono, że stosowanie tej zasady ogólnej jest wykluczone, skoro zawarto w art. 7a § 1 K.p.a. zastrzeżenie – "chyba, że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ".
6.4. Nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Ppsa w zw. z art. 7, 8, 77 § 1 i art. 80 K.p.a., a to w związku z oceną wyników postępowania dowodowego co do dysponowania przez skarżącą zgodą ówczesnych właścicieli lokali na wykonanie spornych robót oraz braku uwzględnienia stanu technicznego nadproży. Ta druga kwestia nie ma żadnego znaczenia z punktu widzenia trafności wydanego wyroku, skoro kwestia stanu technicznego nadproży wykonanego otworu balkonowego nie była samoistną przyczyną wydania decyzji nakazowej. Z tych samych względów nie jest skuteczny zarzut naruszenia tych samych przepisów poprzez wywodzenie, że wymiana okna na drzwi balkonowe została przeprowadzona pod względem technicznym prawidłowo i nie stanowi zagrożenia dla bezpieczeństwa konstrukcji budynku.
Co się tyczy nieuwzględnienia dowodu z oświadczenia złożonego w odrębnym postępowaniu administracyjnym przez A.N., a to na dowód istnienia zgody ówczesnych współwłaścicieli budynku, tj. na datę wykonania tych spornych robót, trafne jest spostrzeżenie sądu pierwszej instancji, że w świetle art. 3 pkt 11 uPb prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie może być dorozumiane. Zarzutu naruszenia zaś przywołanego art. 3 pkt 11 uPb w skardze kasacyjnej nie sformułowano.
6.5. Nie mogły odnieść zamierzonego skutku także zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 7, 8, 77 § 1 i art. 80 K.p.a., gdy idzie o dawanie wiary zeznaniom świadków, którzy mieli nie mieszkać w budynku w czasie wykonywania spornych robót, bądź być osobami małoletnimi, względnie być w konflikcie ze skarżącą kasacyjnie. Sąd pierwszej instancji trafnie zaakceptował ocenę zgromadzonego materiału dowodowego przyjętą przez organy, kwestia skonfliktowania ze skarżącą kasacyjnie aktualnych właścicieli lokali w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji nie może dezawuować a priori ich zeznań, nadto niesporne jest, że skarżąca nie dysponowała ich zgodą na wykorzystanie części wspólnych budynku dla wykonania spornych robót, nie przedłożyła dowodu na dysponowanie taką zgodą w dacie, kiedy miała wykonać wedle jej wyjaśnień te roboty.
6.6. Nie jest skuteczny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Ppsa w zw. z art. 10 K.p.a., gdy idzie o nieuwzględnienie wniosków skarżącej o odroczenie terminu przesłuchania świadków z uwagi na pobyt w szpitalu. W skardze kasacyjnej nie wskazano jednak, aby uznać skuteczność takiego zarzutu, w jaki sposób zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca kasacyjnie także nie wykazuje, aby – będąc w trakcie postępowania administracyjnego reprezentowana przez fachowego pełnomocnika – ów pełnomocnik nie mógł brać udziału w czynnościach dowodowych.
6.7. Nie jest wreszcie usprawiedliwiony zarzut naruszenia prawa materialnego, a to błędnej wykładni art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 uPb w zw. z art. 51 ust. 7 cyt. ustawy. Prawidłowo sąd pierwszej instancji wskazał, że z mocy art. 51 ust. 7 uPb, tzw. tryb naprawczy ujęty w przepisach art. 50-51 uPb ma zastosowanie do robót już wykonanych. Stosuje się ten tryb, w praktyce przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 i ust. 3 uPb odpowiednio, gdy roboty wykonano "w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1". Wydając decyzję nakazową powołano się na art. 50 ust. 1 pkt 1 uPb, zatem gdy roboty wykonano bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego strona skarżąca kasacyjnie powołuje się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2011 r., II OPS 2/10 (ONSAiwsa 2011/2/22), w ocenie Sądu Naczelnego nie jest to skuteczne dla prezentowanego wywodu skargi kasacyjnej, gdy idzie o przedmiotowy zarzut. Przywołana uchwała w swej sentencji odnosiła się wyłącznie do tego, że przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 uPb nie stanowi podstawy do wydania decyzji nakładającej na inwestora obowiązek złożenia przewidzianego w art. 32 ust. 4 pkt 2 tej ustawy oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Prawidłowo sąd pierwszej instancji przyjął, że skarżąca kasacyjnie nie wykazała, że posiada pozwolenie na budowę odnośnie spornych robót, takiego pozwolenia nie odnotowano w zasobach archiwalnych właściwych organów administracji architektoniczno-budowlanej, nie posiadała zgody na ich wykonanie od aktualnych w chwili wydawania zaskarżonej decyzji współwłaścicieli budynku, nie wykazano w postępowaniu, aby taką zgodę posiadała w czasie, kiedy miała takich robót dokonać, nie przedstawiła ponadto zastępczej zgody sądu powszechnego na wykonanie takich robót, jako przekraczających zakres zwykłego zarządu.
7. Z wyłuszczonych powodów i uznając, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, oddalono ją na podstawie art. 184 Ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło