II OSK 582/23

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-10-23

Skład orzekający: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak, sędzia NSA Roman Ciąglewicz, sędzia del. WSA Anna Klotz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego prawidłowo uchylił pozwolenie konserwatorskie, opierając się na niepełnym materiale dowodowym dotyczącym stanu zaawansowania prac budowlanych i konserwatorskich oraz naruszając zasady postępowania administracyjnego, w tym prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzję Ministra. Kluczowe było stwierdzenie, że Minister nie wyjaśnił dostatecznie, czy prace budowlane i konserwatorskie przy zabytku zostały już zrealizowane w momencie wydawania decyzji, co jest istotne dla zastosowania art. 47a ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Ponadto, Sąd I instancji zasadnie uznał, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 10 § 2 i art. 79 Kodeksu postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Spółka F. sp. z o.o. uzyskała pozwolenie konserwatorskie na roboty budowlane i prace konserwatorskie przy zabytkowym spichlerzu i magazynie. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (MKiDN) wszczął z urzędu postępowanie w sprawie uchylenia tego pozwolenia i ostatecznie uchylił je w części dotyczącej spichlerza, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję MKiDN w części dotyczącej rygoru natychmiastowej wykonalności, uznając, że postępowanie było wadliwe. MKiDN wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia del. WSA Anna Klotz Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 23 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 1146/22 w sprawie ze skargi F. sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 14 kwietnia 2022 r. znak DOZ-OAiK.650.1299.2021.KPA-11 w przedmiocie uchylenia pozwolenia konserwatorskiego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz F. sp. z o.o. z siedzibą w Z. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 listopada 2022 r., VII SA/Wa 1146/22, w sprawie ze skargi F. sp. z o.o. z siedzibą w Z. (dalej Spółka) na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej MKiDN) z dnia 14 kwietnia 2022 r. w przedmiocie uchylenia pozwolenia konserwatorskiego, uchylił zaskarżoną decyzję w części uchylającej decyzję Prezydenta Wrocławia z dnia 22 czerwca 2020 r. w zakresie nadania zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności (punkt pierwszy) oraz zasądził od MKiDN na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego (punkt drugi). Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prezydent Wrocławia, działając na podstawie Porozumienia nr 10 z dnia 5 września 2011 r. zawartego pomiędzy Wojewodą Dolnośląskim a Prezydentem Wrocławia w sprawie powierzenia prowadzenia niektórych zadań z zakresu właściwości Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (Dz. Urz. Woj. Dolnośląskiego 2011 r., Nr 202, poz. 3506), decyzją z 22 czerwca 2020 r. udzielił Spółce pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych i prac konserwatorskich przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków w zakresie rozbudowy, nadbudowy oraz konserwacji budynku spichlerza (budynek A) oraz magazynu drobnicy (budynek B) wraz z przebudową oraz zmianą sposobu użytkowania na funkcję biurową (usługową), z parkingami wbudowanymi, rozbiórką części obiektów oraz budową niezbędnych urządzeń infrastruktury technicznej przy ul. [...] (budynek A) i ul. [...] (budynek B) w zespole budynków Portu Miejskiego we Wrocławiu, zgodnie z projektem budowlanym autorstwa arch. M. S. i programem konserwatorskim autorstwa mgr B. J.; a także ustalił termin ważności pozwolenia do 31 grudnia 2023 r. Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu pismem z dnia 28 września 2021 r. zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia ww. decyzji Prezydenta Wrocławia. MKiDN zaskarżoną decyzją, podjętą na podstawie art. 47a ust. 1, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (j.t.Dz.U.2021.710; dalej u.o.z.) oraz art. 17 pkt 2, art. 104 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t.Dz.U.2021.735 ze zm.; dalej k.p.a.), uchylił decyzję Prezydenta Wrocławia z 22 czerwca 2020 r. w części odnoszącej się do budynku spichlerza (budynek A) przy ul. [...] we Wrocławiu, odstąpił od uchylenia lub zmiany ww. decyzji Prezydenta Wrocławia w odniesieniu do prac dotyczących budynku magazynu drobnicy (budynek B) przy ul. [...] we Wrocławiu oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Skargę do WSA w Warszawie na powyższą decyzję wniosła Spółka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną. WSA podał, że postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej w części decyzji MKiDN z 14 kwietnia 2022 r. przeprowadzono z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, skutkującym w efekcie także naruszeniem art. 47a ust. 1 pkt 2 u.o.z. poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie. MKiDN zakreślił ramy postępowania dowodowego w niniejszej sprawie, którego celem powinno być (wobec brzmienia przytoczonego przepisu prawa materialnego) zbadanie czy realizacja pozwolenia konserwatorskiego (tu: z 22 czerwca 2020 r.) wydanego w oparciu o art. 36 ust. 1 spowodowałaby na przykład uszkodzenie lub zniszczenie zabytku. W wyniku podjętych czynności dowodowych i po dokonaniu analizy okoliczności sprawy MKiDN uznał, że wystąpiła podstawa do zastosowania art. 47a ust. 1 pkt 2 u.o.z. w stosunku do budynku spichlerza. Sąd stwierdził, że niezależnie od tego czy rację ma organ tak oceniając zakres zaakceptowanych ww. pozwoleniem konserwatorskim prac – w istocie prac rozbiórkowych (tj. jako powodujących uszkodzenie lub zniszczenie zabytku), w aktach sprawy brak jest jednoznacznych dowodów wskazujących na to, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji prace te nie zostały jeszcze zrealizowane. W związku z brzmieniem art. 47a ust. 1 u.o.z. ("realizacja działań (...) spowodowałaby"), zdaniem WSA przyjąć trzeba, że może mieć on zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy kwestionowane prace zaakceptowane "badanym" w tym trybie pozwoleniem konserwatorskim nie zostały wykonane (tj. wyłącznie w odniesieniu do prac niewykonanych); natomiast stwierdzenie ich realizacji uzasadniać winno odstąpienie od zastosowania wskazanej instytucji prawnej. Poczynienie ustaleń w ww. kwestii należy uznać więc za jedną ze spraw kluczowych dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia na podstawie art. 47a ust. 1 u.o.z. W niniejszej sprawie ustaleń w ww. zakresie dokonano wyłącznie w oparciu o protokół oględzin przeprowadzonych przez organ 14 grudnia 2021 r. Przeprowadzenie tego dowodu, jak wynika z protokołu oględzin, nie pozwoliło jednak na zbadanie stanu zaawansowania prowadzonych robót rozbiórkowych we wnętrzu budynku spichlerza. W uwagach protokołu wskazano bowiem, że w trakcie oględzin nie było fizycznego dostępu do wnętrz obiektów, a wcześniej w opisie stanu spichlerza: odnotowano brak dostępu widoku wnętrza obiektu. Przywołano wprawdzie przy tym oświadczenie członka ekipy budowlanej, mające wskazywać na to, że "od ponad 2 miesięcy na obiekcie we wnętrzach nie były prowadzone roboty budowlane", ale nie zostało ono w żaden sposób innym (dodatkowym) środkiem dowodowym zweryfikowane. Nie można przy tym pominąć, że w trakcie wskazanych oględzin mających miejsce 14 grudnia 2021 r. skarżącą obowiązywało postanowienie Ministra z 6 października 2021 r. wstrzymujące na podstawie art. 47a ust. 3 u.o.z. wykonanie decyzji z 22 czerwca 2020 r. Zostało ono doręczone skarżącej 19 listopada 2021 r., a wobec tego (stosownie do art. 47a ust. 4 u.o.z.) wygasło z dniem 19 lutego 2022 r. Tymczasem decyzja kończąca postępowanie w sprawie zapadła 14 kwietnia 2022 r. To zaś oznacza, że nawet jeśli rację miał organ przyjmując, że 14 grudnia 2021 r. prace rozbiórkowe spichlerza nie były jeszcze (w ogóle czy w całości) w oparciu o ww. pozwolenie konserwatorskie zrealizowane, to niekoniecznie taki stan miał też miejsce także w dacie rozstrzygania w sprawie przez organ. Po wygaśnięciu ww. postanowienia Ministra Spółka mogła bowiem kontynuować (z punktu widzenia konserwatorskiego) na podstawie posiadanego pozwolenia uruchomioną inwestycję. Powyższe, zdaniem Sądu, musiało prowadzić do wniosku o wadliwości wydanego w sprawie orzeczenia Ministra (w części objętej skargą i kontrolowanej w sprawie), jako opartego na niepełnym materiale dowodowym, wydanego z istotnym naruszeniem powyżej przywołanych przepisów postępowania administracyjnego. Sąd zaakcentował przy tym, że przed wydaniem decyzji Minister nie uzupełnił akt w sposób jednoznacznie wyjaśniający ww. kwestię związaną ze stanem zaawansowania prac prowadzonych m.in. wewnątrz zabytkowego budynku spichlerza. Niezależnie od powyższego Sąd stwierdził, że ustalenia dotyczące omówionej powyżej okoliczności nie mogły być poczynione wyłącznie na podstawie oględzin z 14 grudnia 2021 r., albowiem przeprowadzono je z naruszeniem art. 79 k.p.a., zgodnie z którym strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Sposób prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie stanowi, zdaniem Sądu, o naruszeniu w stopniu istotnym zasad uregulowanych w art. 7 i art. 10 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Minister nie zgromadził bowiem w sposób wystarczający dla poczynienia niezbędnych ustaleń materiału dowodowego (dotyczy to zarówno stanu zaawansowania prac rozbiórkowych we wnętrzach zachowanej części spichlerza, jak i konieczności zastosowania art. 47a ust. 1 u.o.z. z uwagi na charakter zaakceptowanych pozwoleniem konserwatorskim robót w tym zabytku). Nadto wadliwie uniemożliwił stronie udział w postępowaniu, zwłaszcza w podejmowanych czynnościach dowodowych. Ustaleń dokonał zaś w oparciu o wybiórczo zgromadzone dowody, w tym protokół oględzin z 14 grudnia 2021 r. niezawierający informacji w kwestii istotnej, naruszając w efekcie zasadę swobodnej oceny dowodów. Jednocześnie, zdaniem Sądu, skarżąca załączonymi do skargi (i pisma ją uzupełniającego) dokumentami (w tym wydrukiem z dziennika budowy) wykazała, że w przypadku zapewnienia jej udziału w postępowaniu, wynik tego postępowania mógłby być inny; umożliwiłoby to m.in. przeprowadzenie oględzin zabytku z jej udziałem, w tym we wnętrzach zabytkowego spichlerza, i stwierdzenie czy stan tego obiektu (z uwagi na ewentualnie prowadzone prace rozbiórkowe) w ogóle uzasadnia jeszcze (i tylko z tej przyczyny) zastosowanie art. 47a ust. 1 u.o.z. Sąd podkreślił, że zachowanie wymagań uregulowanych w art. 79 i art. 81 k.p.a. niezależnie od treści i wagi przeprowadzonego dowodu, jest bezwzględnym obowiązkiem organu administracji publicznej, a zastosowanie art. 10 § 2 k.p.a. może mieć miejsce wyłącznie na zasadzie wyjątku - gdy zwłoka w rozpatrywaniu i rozstrzygnięciu sprawy grozi niebezpieczeństwami, o których mowa w tym przepisie. Stwierdzając istotne naruszenie m.in. tych przepisów Sąd uznał skargę za w pełni zasadną, podzielając zarzuty i argumenty w niej podniesione. Skargę kasacyjną od tego orzeczenia wniósł MKiDN, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenia co do istoty sprawy, ewentualnie domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania. Wyrokowi temu zarzucił: I. naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2019.2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., w zw. z art. 47a ust.1 pkt 2 u.o.z., poprzez dokonanie przez WSA wadliwej oceny postępowania przeprowadzonego przez organy administracji i wadliwe uznanie, że wskazana decyzja organu w zaskarżonej części nie mogła się ostać, bowiem postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej w części decyzji z 14 kwietnia 2022 r. przeprowadzono z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, skutkującym w efekcie także naruszeniem art. 47a ust. 1 pkt. 2 u.o.z., kiedy to Sąd nie wyjaśnił dokładnie na czym polegało owe naruszenie przepisów postępowania, a organy postępowanie przeprowadziły w sposób prawidłowy, co miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło Sąd do wadliwego przekonania, że organ przy procedowaniu naruszył ww. przepisy, co doprowadziło do niesłusznego uchylenia zaskarżonej decyzji; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 47a ust.1 pkt 2 u.o.z. poprzez dokonanie przez WSA wadliwej oceny postępowania przeprowadzonego przez organy administracji i wadliwe uznanie przez Sąd, iż w aktach sprawy brak jest jednoznacznych dowodów wskazujących na to, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji prace nie zostały jeszcze zrealizowane, podczas gdy organy w sposób szczegółowy w uzasadnieniu do decyzji wskazały motywy swojego rozstrzygnięcia, zebrały i przedstawiły wszelki niezbędny materiał dowodowy, a także dokonały wnikliwej analizy okoliczności kluczowych dla sprawy, zaś błędna ocena działania organu doprowadziła do niesłusznego uchylenia zaskarżonej decyzji; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 47a ust.1 pkt 2 u.o.z. poprzez dokonanie przez WSA wadliwej oceny postępowania przeprowadzonego przez organ administracji, polegającej na przyjęciu że w niniejszej sprawie ustaleń dokonano wyłącznie w oparciu o protokół oględzin przeprowadzonych przez organ 14 grudnia 2021 r., podczas gdy organ w sposób szczegółowy w uzasadnieniu do decyzji wskazał i uzasadnił na czym oparł swe rozstrzygnięcie i uznać należy, że oparł je nie tylko na protokole oględzin, ale także na innych dowodach mających istotne znaczenie w niniejszej sprawie, a także dokonał wnikliwej analizy okoliczności kluczowych dla sprawy, zaś błędna ocena działania organu doprowadziła do niesłusznego uchylenia zaskarżonej decyzji; 4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 w zw. z art. 10 § 2 k.p.a. poprzez wadliwą ocenę przez WSA działań organów, poprzez uznanie, "w niniejszej sprawie akta" nie wskazują na wystąpienie w sprawie przesłanek z art. 10 § 2 k.p.a. uzasadniających odstąpienie od zasady z § 1 tego artykułu, podczas gdy zaistniały przesłanki umożliwiające zastosowanie trybu z art. 10 § 2 k.p.a., organy dokonały wnikliwej analizy i na tej podstawie oparły swoje twierdzenia co zostało szczegółowo uzasadnione w decyzji, zatem niezasadne jest twierdzenie Sądu jakoby materiał dowodowy wymagał uzupełnienia, co doprowadziło Sąd do wadliwego przekonania, że organ przy procedowaniu naruszył ww. przepisy, co doprowadziło do niesłusznego uchylenia zaskarżonej decyzji; 5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 w zw. z art. 79 k.p.a. poprzez wadliwą ocenę przez WSA działań organów, poprzez uznanie, że organ dokonał oględzin z naruszeniem art. 79 k.p.a., zgodnie z którym strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem, podczas gdy strona została prawidłowo zawiadomiona, a jej nieobecność podczas tej czynności nie wynikła z winy organu czy też wskutek nie dochowania przez organ przepisanych procedur, co doprowadziło Sąd do wadliwego przekonania, że organ przy procedowaniu naruszył ww. przepisy, co doprowadziło do, niesłusznego uchylenia zaskarżonej decyzji; 6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 w zw. z art. 79 k.p.a. poprzez wadliwą ocenę przez WSA działań organów, poprzez uznanie, że organ dokonał oględzin z naruszeniem art. 79 k.p.a., zgodnie z którym strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem, a w niniejszej sprawie zawiadomienie skierowane do strony dotarło do niej w dniu oględzin, a do jej pełnomocnika w sposób nieprzewidziany w kodeksie postępowania administracyjnego i w konsekwencji uznanie, że organ mimo niezawiadomienia skarżącej z odpowiednim wyprzedzeniem o zamiarze przeprowadzenia środka dowodowego, ani nie zmienił terminu oględzin ani nie zdecydował się na ich powtórzenie, podczas gdy strona została prawidłowo zawiadomiona, gdyż pismo zawiadamiające o oględzinach zostało wysłane z dużym wyprzedzeniem, tj. 25 listopada 2021 r., a okoliczność ustanowienia przez stronę nowego pełnomocnika w osobie A. K. została ujawniona przed organem już po wysłaniu zawiadomienia o oględzinach, co doprowadziło Sąd do wadliwego przekonania, że organ przy procedowaniu naruszył ww. przepisy, co doprowadziło do niesłusznego uchylenia zaskarżonej decyzji; 7. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 w zw. z art. 79 k.p.a. poprzez wadliwą ocenę przez WSA działań organów, poprzez uznanie, że organ dokonał oględzin z naruszeniem art. 79 k.p.a., zgodnie z którym strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem, a w niniejszej sprawie naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu nastąpiło nie tylko poprzez przeprowadzenie oględzin bez jej udziału wobec niepoinformowania o nich z zachowaniem 7 dni, ale także poprzez uniemożliwienie skarżącej udziału w posiedzeniu Komisji i braku doręczenia materiałów analizowanych przez tę Komisję, podczas gdy strona została prawidłowo zawiadomiona, gdyż pismo zawiadamiające o oględzinach zostało wysłane z dużym wyprzedzeniem, tj. 25 listopada 2021 r., a także umożliwiono stronie udział w posiedzeniu Komisji, co doprowadziło Sąd do wadliwego przekonania, że organ przy procedowaniu naruszył ww. przepisy, co doprowadziło do niesłusznego uchylenia zaskarżonej decyzji; II. naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 47a ust. 1 u.o.z. w zakresie w jakim WSA uznał, iż omawiany przepis może prowadzić do wzruszenia pozwolenia konserwatorskiego tylko wówczas, gdy to ostatnie dotknięte jest nie jakąkolwiek wadą, a poważną i "widoczną" wadą merytoryczną, nie do pogodzenia z celem ustawy o ochronie zabytków, podczas gdy takiej wykładni omawianego przepisu nie można uznać za prawidłową, gdyż omawiany przepis nie przewiduje takiego wymogu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona skarżąca w I instancji reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie na jej rzecz od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2024.935 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, NSA nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować. Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach. Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie podważają prawidłowego stanowiska WSA, że zaskarżona decyzja MKiDN jest co najmniej przedwczesna. W szczególności nie podważają, że przed jej podjęciem nie wyjaśniono, czy w dacie wydania zaskarżonej decyzji przedmiotowe prace zostały już zrealizowane, czy jeszcze nie, co – w związku z brzmieniem art. 47a ust. 1 u.o.z. ("realizacja działań (...) spowodowałaby"), z którego wynika, że może mieć on zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy kwestionowane prace zaakceptowane "badanym" w tym trybie pozwoleniem konserwatorskim nie zostały wykonane (tj. wyłącznie w odniesieniu do prac niewykonanych) – było istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto w istocie ani ze skargi kasacyjnej, ani z motywów zaskarżonej decyzji nie wynika, na jakich innych – poza oględzinami z 14 grudnia 2021 r. – konkretnych dowodach podjęto zaskarżoną decyzję. W tych okolicznościach Sąd I instancji zasadnie uznał, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., co sprawia, że zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 47a ust.1 pkt 2 u.o.z., zawarte w punktach 1-3 skargi kasacyjnej nie mają usprawiedliwionych podstaw. Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie wykazały nieprawidłowości stanowiska Sądu I instancji, że w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia art. 10 § 2 i art. 79 k.p.a. WSA słusznie stwierdził, że akta nie wskazują na wystąpienie w sprawie przesłanek z art. 10 § 2 k.p.a., uzasadniających odstąpienie od zasady z § 1 tego artykułu i stanowisko swoje w tym zakresie należycie uzasadnił. Zasadnie też umotywował swoje stanowisko w kwestii naruszenia przez organ art. 79 k.p.a. Nie są zatem trafne zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 w zw. z art. 10 § 2 k.p.a., ujęte w punkcie 4 skargi kasacyjnej oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 w zw. z art. 79 k.p.a., zawarte w punktach 5-7 skargi kasacyjnej. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd I instancji nie dokonał błędnej wykładni art. 47a ust. 1 u.o.z., a więc nie naruszył tego przepisu prawa materialnego. Zarzut naruszenia tego unormowania nie podlegał więc uwzględnieniu. Podkreślić przy tym należy, że prawidłowe zastosowanie prawa materialnego może nastąpić dopiero po należytym przeprowadzeniu postępowania poprzedzającego wydanie decyzji merytorycznie rozpatrującej sprawę i po wyjaśnieniu wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności. Biorąc więc pod uwagę, że w niniejszej sprawie okoliczności takich należycie nie wyjaśniono i nie poczyniono należytych ustaleń faktycznych, dalej idące odnoszenie się do kwestii materialnoprawnych byłoby na tym etapie postępowania przedwczesne. W tym stanie rzeczy, skoro wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie znalazły usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło