II OSK 711/25
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2026-02-18
Skład orzekający: Sędzia NSA Małgorzata Miron, Sędzia NSA Anna Żak, Sędzia del. WSA Magdalena Dobek - Rak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo odmówił ustalenia warunków zabudowy, uznając, że nie została spełniona przesłanka "dobrego sąsiedztwa" (art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym), w szczególności w zakresie parametrów zabudowy, pomimo analizy urbanistycznej wskazującej na istnienie w obszarze analizowanym obiektów o podobnych parametrach do projektowanych?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo dostrzegł niedostatki w analizie urbanistycznej i ocenie przesłanki "dobrego sąsiedztwa". Sąd pierwszej instancji zasadnie wskazał na potrzebę ponownego zbadania, czy możliwe są odstępstwa od średnich parametrów zabudowy istniejącej w obszarze analizowanym, uwzględniając specyfikę projektowanej inwestycji i ład przestrzenny.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia warunków zabudowy dla budowy dwóch kontenerowych budynków z pomieszczeniem technicznym i portiernią. Organ pierwszej instancji wydał pozytywną decyzję, jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło ją i odmówiło ustalenia warunków, uznając niespełnienie przesłanki "dobrego sąsiedztwa" w zakresie parametrów zabudowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Kolegium, wskazując na niedostateczne wyjaśnienie kwestii analizy urbanistycznej i możliwości odstępstw od parametrów zabudowy istniejącej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie: Sędzia NSA Anna Żak Sędzia del. WSA Magdalena Dobek - Rak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 845/24 w sprawie ze skargi A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 19 kwietnia 2024 r., nr SKO.UL/41.7/83/2024/4675/AMak w przedmiocie warunków zabudowy 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 4 grudnia 2024 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 845/24, uwzględniając skargę A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 19 kwietnia 2024 r., nr SKO.UL/41.7/83/2024/4675/AMak, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Katowice z 31 stycznia 2024 r., nr LODWZ – 0023/2024, w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że w następstwie ponownego rozpoznania wniosku A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z 21 września 2022 r. Prezydent Miasta Kielce decyzją z 31 stycznia 2024 r., nr LODWZ – 0023/2024, ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwóch kontenerowych budynków z pomieszczeniem technicznym i portiernią na działce nr [...] (km. 8, D.), w rejonie (...) w K.. Organ pierwszej instancji stwierdził, że projektowana inwestycja spełnia wszystkie warunki wydania pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy, określone w ustawie z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2023 r., poz. 977 ze zm.), zwanej dalej u.p.z.p.
Po rozpatrzeniu odwołania [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z 19 kwietnia 2024 r., nr SKO.UL/41.7/83/2024/4675/AMak, uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i odmówiło ustalenia warunków zabudowy dla wnioskowanej inwestycji. Organ odwoławczy stwierdził bowiem, że nie została spełniona przesłanka z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. Uwzględnienie wniosku inwestora nie było możliwe z uwagi na niespełnienie warunku dotyczącego wskaźnika wielkości zabudowy, szerokości elewacji frontowej oraz wysokości górnej krawędzi elewacji frontowej. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, wyniki sporządzonej analizy architektoniczno-urbanistycznej nie uzasadniały odstąpienia od zasady wyznaczania tych parametrów na podstawie średnich wielkości z obszaru analizy. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska Prezydenta Miasta Katowice, który przyjęte w decyzji odstępstwa uzasadnił tym, że wnioskowane obiekty są obiektami pomocniczymi dla istniejącej zabudowy, w związku czym wskaźnik ten winien być przeanalizowany jak dla jednej funkcjonalnej całości. Zdaniem Kolegium, takie uzasadnienie byłoby zasadne w przypadku rozbudowy lub przebudowy istniejącego obiektu, niemniej w omawianej sprawie przedmiotem inwestycji jest posadowienie dwóch nowych kontenerowych budynków, które stanowią odrębne od istniejącego obiekty inwestycyjne, nawet jeśli będą funkcjonalnie powiązane z obiektem istniejącym.
Sąd pierwszej instancji uwzględniając skargę inwestora stwierdził, że rozstrzygnięcie w sprawie zapadło przedwcześnie, bez wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W ocenie Sądu Wojewódzkiego sporządzana w toku postępowania analiza urbanistyczna nie pozwala w sposób jednoznaczny ustalić, czy w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki "dobrego sąsiedztwa". Sąd zwrócił uwagę na wątpliwości dotyczące szerokości frontu działki przeznaczonej pod zabudowę, które mogą wpłynąć na wielkość obszaru analizowanego, oraz wskazał, że organ pierwszej instancji powinien również rozważyć, czy minimalny obszar analizowany pozwoli na dokonanie rzetelnej oceny warunków zagospodarowania w pobliżu działki przeznaczonej do zainwestowania. Sąd Wojewódzki stwierdził także, że organ pierwszej instancji powinien, zarówno graficznie, jak i tabelarycznie, przedstawić wyniki analizy w odniesieniu do parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu, albowiem takie zestawienie pozwoli w sposób bezsporny ocenić powyższe parametry w obszarze analizowanym.
Odnosząc się do stanowiska organu odwoławczego Sąd pierwszej instancji za nieprawidłowe uznał opieranie się przy ocenie spełnienia zasady "dobrego sąsiedztwa" jedynie na parametrach zabudowy istniejącej, wskazując, iż należy rozważyć, czy dopuszczalne są odstępstwa, podkreślając przy tym, że decyzja w tym zakresie musi być bardzo dobrze uzasadniona, niezależnie, czy takie odstępstwa zostaną uznane za możliwe, czy też nie. Sąd Wojewódzki wskazał także, że organy administracji powinny zbadać kwestię, podnoszoną przez [...], istnienia na nieruchomości przeznaczonej do zainwestowania drogi pożarowej.
W skardze kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji, przytoczyło podstawy kasacyjne dotyczące naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego.
W ramach podstawy kasacyjnej dotyczącej prawa materialnego skarżący kasacyjnie organ zarzucił naruszenie:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a. w zw. z art. 61 ust. 5a zdanie drugie u.p.z.p. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że organy obu instancji nie ustaliły w sposób niebudzący wątpliwości szerokości frontu działki, podczas gdy organy ustaliły front działki zgodnie z ww. przepisem, mając na uwadze treść wniosku oraz stan faktyczny;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 61 ust. 5a zdanie pierwsze u.p.z.p. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na zaniechaniu rozważenia, czy minimalny obszar analizowany pozwoli na dokonanie rzetelnej oceny warunków zagospodarowania w pobliżu działki przeznaczonej do zainwestowania, podczas gdy organy obu instancji podjęły takie rozważania i wyczerpująco wykazały brak zasadności powiększania obszaru analizowanego;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 61 ust. 5a zdanie pierwsze u.p.z.p. poprzez zaniechanie graficznego i tabelarycznego przedstawienia wyników analizy w odniesieniu do parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, podczas gdy przepisy prawa nie statuują takiego obowiązku, a jednocześnie stan faktyczny został w przedmiotowej sprawie ustalony wyczerpująco;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z § 5 ust. 1 i 2, § 6 ust. 1 i 2 oraz ust. 1-4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. z 2021 r. poz. 2399), zwanego dalej rozporządzeniem, poprzez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że "opieranie się przy ocenie parametrów obiektów jedynie na parametrach zabudowy istniejącej, nie jest trafne", podczas gdy przepisy obligują organy administracji publicznej do opierania się wyłącznie o parametry zabudowy istniejącej.
W ramach podstawy kasacyjnej dotyczącej przepisów postępowania skarżący kasacyjnie organ zarzucił naruszenie:
- art. 141 § 4 w zw. z 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez ich błędne zastosowanie i uchylenie decyzji obu organów administracji publicznej, bez wskazania jakie przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania zostały przez te organy naruszone, i czy ewentualne naruszenie miało istotny wpływ na wynik postępowania;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), zwanej dalej k.p.a., oraz w związku z § 5 ust. 2, § 6 ust. 2 i § 7 ust. 4 rozporządzenia poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że Kolegium nie uzasadniło podstaw odmowy ustalenia warunków zabudowy i nie dokonało analizy możliwości zastosowania dopuszczeń przewidzianych w ww. przepisach rozporządzenia, podczas gdy Kolegium szczegółowo i wyczerpująco uzasadniło swoje rozstrzygniecie, także w ww. zakresie;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. w związku art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez ich błędne zastosowanie i uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia, w sytuacji, gdy nie było ono dotknięte wadami, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i nie doszło do naruszenia prawa przez organy administracji publicznej.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy co do istoty poprzez oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Ponadto, wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania, według norm przepisanych. Jednocześnie zrzeczono się rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła o odrzucenie skargi kasacyjnej, ewentualnie o jej oddalenie skargi. Ponadto, wniesiono o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz A. Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie zrzeczono się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny, dokonując kontroli wyroku zaskarżonego skargą kasacyjną, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. (Dz.U. z 2026 r. poz. 143), rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania oraz istnienie przesłanek odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania, o których mowa w art. 189 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie brane pod uwagę z urzędu przesłanki zastosowania art. 189 p.p.s.a. nie zachodziły, podobnie jak podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. W konsekwencji zakres kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku dokonywanej w granicach skargi kasacyjnej został wyznaczony sformułowanym w niej wnioskiem o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zarzutami w ramach podstaw wskazanych w art. 174 p.p.s.a., w tym wypadku, zarzutami naruszenia przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny jest przy tym zarzutami skargi kasacyjnej związany, co oznacza, że jest on władny badać naruszenie tylko tych przepisów, które zostały wskazane przez stronę skarżącą, bez możliwości rozszerzania granic skargi kasacyjnej poprzez uzupełnianie lub korygowanie zarzutów wskazanych przez skarżącego kasacyjnie.
Rozpoznając sprawę w tak zakreślonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga kasacyjna organu, uprawnionego do jej wniesienia w świetle art. 173 § 2 w zw. z art. 32 p.p.s.a, w całokształcie jej zarzutów nie zdołała skutecznie podważyć prawidłowości przeprowadzonej przez Sąd pierwszej instancji kontroli legalności wydanych w niniejszej sprawie decyzji.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Za jego pomocą nie można natomiast skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego.
Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz rozpoznał sprawę zgodnie z jego kontrolnymi kompetencjami. Z uzasadnienia wyroku w sposób wystarczający do przeprowadzenia kontroli instancyjnej wynika stanowisko Sądu odnośnie wad postępowania oraz naruszeń prawa materialnego, które legły u podstaw uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji. W tym zakresie najistotniejsze jest stanowisko Sądu odnośnie niedostatków przeprowadzonej przez organy obu instancji weryfikacji zadośćuczynienia zasadzie dobrego sąsiedztwa zobrazowane przepisem art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. oraz ogólnym co prawda, ale w istocie powołaniem się na przepisy rozporządzenia w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wraz z towarzyszącą argumentacją eksponującą potrzebę rzetelnego rozważenia możliwości zastosowania wyjątków od średnich parametrów zabudowy istniejących w obszarze analizowanym, zwłaszcza w zakresie zakwestionowanych przez Kolegium: wskaźnika wielkości powierzchni nowej zabudowy w stosunku do powierzchni działki, szerokości elewacji frontowej i wysokości górnej krawędzi elewacji frontowej. Pomimo oszczędnej argumentacji Sądu a quo w powyższym zakresie, z całokształtu jego wywodów wynika jednak wyraźnie zaakcentowana potrzeba ponownej oceny przesłanki z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. i rozważenia możliwości ustalenia parametrów nowej zabudowy z zastosowaniem odstępstw od parametrów średnich z obszaru analizowanego. Zresztą jak pokazuje lektura skargi kasacyjnej, postawione w jej petitum zarzuty, a także ich uzasadnienie dowodzą, że stanowisko Sądu pierwszej instancji wyrażone zostało w sposób na tyle zrozumiały, iż pozwoliło skarżącemu kasacyjnie na polemikę, która jednak nie może usprawiedliwiać zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
O ile sformułowany w podstawach kasacyjnych zarzut naruszenia art. 61 ust. 5a u.p.z.p. poprzez wytknięcie organom wadliwego wyznaczenia obszaru analizowanego jest trafny, o tyle nie można było podzielić zarzutów kasacyjnych naruszenia przepisów art. 61 ust. 5a u.p.z.p. w zakresie, w jakim Sąd uznał za potrzebne przedstawienie graficzne i tabelaryczne wyników analizy urbanistycznej w odniesieniu do parametrów i wskaźników zabudowy w terenie analizowanym, aby zobrazować zarówno zabudowę istniejącą a w obszarze analizowanym, jak i jej istotne parametry.
Nietrafność stanowiska Sądu a quo odnośnie uchybień w wyznaczeniu obszaru analizowanego wynika z tego, że zarówno treść analizy, jak i jej załącznika graficznego wyraźnie potwierdza, że obszar analizowany poszerzono ponad normatywne minimum, określając jego powierzchnię na 3,3 ha. Wyjaśniono, że z powodu tego, że linia granicy minimalnego obszaru analizowanego przechodzi przez działki zabudowane budynkami przy ul. (...), powierzchnię obszaru analizowanego powiększono o pozostałe części działek znajdujące się poza linią granicy obszaru minimalnego. Stwierdzono, że "z uwagi na specyficzny podział działek i zlokalizowanych na nich budynków obszar analizowany rozszerzono do działek nr [...] i [...] i uwzględniono istniejącą zabudowę lokalem handlowym [...] i stacją benzynową". Powyższe oznacza, że dokonano poszerzenia obszaru analizowanego, co potwierdza załączona analiza graficzna. Nietrafna ocena Sądu w tym zakresie, w obliczu wykazanych innych nieprawidłowości, nie wpłynęła na zmianę całościowej oceny zaskarżonego wyroku.
Sąd a quo zasadnie bowiem dostrzegł potrzebę zobrazowania w analizie graficznej oraz w czytelnym, kompletnym zestawieniu wszystkich obiektów występujących w obszarze analizowanym, ich funkcji, parametrów i wskaźników relewantnych dla ustalenia warunków nowej zabudowy. Potrzebę tą uzasadnia zarówno treść analizy urbanistycznej, jak i samego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w której na s. 7 wskazano: "co prawda w obszarze analizowanym znajdują się budynki magazynowo-gospodarcze o wysokości ok. 2-8 m, niemniej nie znajdują się one w bezpośrednim sąsiedztwie planowanej inwestycji". Również w tekście analizy urbanistycznej z grudnia 2023 r. wyraźnie odniesiono się na stronach: 3, 5 i 6 do występujących w obszarze analizowanym budynków magazynowo-gospodaczych uzupełniających budynek centrum handlowego, powołując się na nie w kontekście tożsamości funkcji projektowanej zabudowy oraz podobieństwa ich parametrów w postaci szerokości elewacji frontowej (4-10m) i wysokości górnej krawędzi elewacji frontowej (2-8m) do proponowanych przez wnioskodawcę.
Z tego wynika, że oprócz eksponowanych w toku postępowania istniejących w obszarze analizowanym budynków centrum [...] i stacji benzynowej, których parametry odbiegają od zabudowy projektowanej, występują również obiekty o podobnej funkcji uzupełniającej oraz o zbliżonych parametrach do zabudowy projektowanej, które wymagały uwzględnienia nawet, gdy nie są położone w bezpośrednim sąsiedztwie. Pojęcia działki sąsiedniej nie można bowiem ograniczać wyłącznie do działki bezpośrednio przylegającej do działki inwestowanej, lecz odnieść je należy do obszaru tworzącego urbanistyczną całość, pozwalającą organowi na dokonanie oceny możliwości zrealizowania planowanej inwestycji przy zachowaniu ustawowych warunków wynikających z art. 61 ust. 1 u.p.z.p. i poszanowaniu ładu przestrzennego.
Brak spójności w zakresie tekstu analizy urbanistycznej, jej załącznika graficznego i tabelarycznego zestawienia obiektów występujących w obszarze analizowanym, a także całkowite pominięcie tego aspektu sprawy zarówno przez organ pierwszej instancji, który w istocie nie dokonał żadnej oceny analizy urbanistycznej, jak i organ odwoławczy, usprawiedliwia stanowisko Sądu Wojewódzkiego odnośnie konieczności ponowienia weryfikacji wymogów dobrego sąsiedztwa w niniejszej sprawie. Oznacza to, że wykluczenie odstępstw od parametrów średnich i zarazem możliwości ustalenia warunków zabudowy dla planowanej inwestycji na zasadzie przewidzianych w rozporządzeniu wyjątków było przedwczesne, tak jak orzekł o tym Sąd Wojewódzki.
Należało w sposób szczegółowy odnieść się do zabudowy magazynowo-gospodarczej występującej w obszarze analizowanym, scharakteryzować ją w kontekście całokształtu zabudowy i zagospodarowania obszaru analizowanego, w tym przedstawić jej położenie na załączniku graficznym, i w oparciu o te oraz pozostałe ustalenia z obszaru analizowanego rozstrzygnąć o zastosowaniu zaproponowanych przez uprawnionego urbanistę odstępstw od średnich parametrów zabudowy w obszarze analizowanym. Choć rozporządzenie wykonawcze nie precyzuje szczegółowo metodologii prezentowania wyników analizy urbanistycznej, to z faktu, że parametry nowej zabudowy mają być kontynuacją zabudowy wyznaczającej w obszarze analizowanym ład przestrzenny wynika, że parametry zabudowy istniejącej należy w sposób wyraźny przedstawić, wyjaśnić i w oparciu o nie uzasadnić ustalenie warunków bądź ich odmowę. Choć parametry nowej zabudowy nie muszą być prostym naśladownictwem zabudowy w obszarze analizowanym, to jednak winny być określone zgodnie z zasadami określonymi w § 4-8 rozporządzenia, a prawidłowa kontrola, w tym okoliczności usprawiedliwiających odstępstwa od średnich wielkości z obszaru, może być przeprowadzona w oparciu o kompletne dane z obszaru analizowanego.
Należy wskazać, że decyzja o warunkach zabudowy rozstrzyga o dopuszczalności realizacji określonej inwestycji na objętym wnioskiem inwestora terenie, dla którego brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Przepis art. 61 ust. 1 pkt 1-5 u.p.z.p. określa warunki, jakie muszą zostać spełnione łącznie, aby można było wydać decyzję o warunkach zabudowy. W związku z tym, że zachowanie ładu przestrzennego stanowi zasadę planowania i zagospodarowania przestrzennego (art. 1 ust. 1 i ust. 2 pkt 1), w pierwszej kolejności ustawodawca w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. uzależnił wydanie decyzji od spełnienia warunku polegającego na tym, aby co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, była zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu. Równocześnie należy zauważyć, że wymagania dobrego sąsiedztwa nie można rozumieć w sposób, który całkowicie podporządkowuje projektowaną inwestycję zabudowie sąsiadującej, tj. wymaga od niej identycznej funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu. Kontynuacja wskaźników, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., pozostawia miejsce na różnorodność, a więc pewne odstępstwa, pod warunkiem zachowania harmonii ładu przestrzennego. Stąd też w rozporządzeniu, w odniesieniu do większości wskaźników, w tym wskaźnika wielkości powierzchni nowej zabudowy w stosunku do powierzchni działki, parametru szerokości elewacji frontowej, wysokości górnej krawędzi elewacji frontowej, pozostawiono możliwość odstępstwa od wartości średnich ustalonych w trakcie analizy. Podstawowym kryterium oceny legalności odstępstw od wartości średnich jest to, czy odstępstwa te służą realizacji ładu przestrzennego. Wobec tego określenie ostatecznych wartości poszczególnych wskaźników urbanistycznych oraz architektonicznych, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., nie może być wynikiem prostych wyliczeń matematycznych, ale rezultatem indywidualnych analiz przeprowadzonych przez osobę mającą wiadomości specjalne (art. 60 ust. 4 u.p.z.p.), uwzględniających specyfikę danego zamierzenia inwestycyjnego oraz konkretnych uwarunkowań urbanistycznych i architektonicznych w sąsiedztwie terenu inwestycji. Mechaniczne powielania funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu z obszaru analizowanego mogłoby wręcz doprowadzić do zaburzenia ładu przestrzennego, co trafnie próbował wyrazić Sąd pierwszej instancji stwierdzając, że "opieranie się przy ocenie tych parametrów jedynie na parametrach zabudowy istniejącej, nie jest trafne. Należy rozważyć dopuszczalne odstępstwa". Postawione w tym kontekście zarzuty kasacyjne naruszenia § 5 ust. 1 i 2, § 6 ust. 1 i 2 oraz § 1-4 rozporządzenia nie potwierdziły się, gdyż w istocie bazowały na mylnym odczytaniu intencji Sądu pierwszej instancji, która dla Sądu a quem jest jasna. Z tego powodu nie bez znaczenia przy ocenie kontynuacji funkcji i cech zabudowy oraz ewentualnego odstąpienia od parametrów średnich istniejących w obszarze analizowanym jest konfrontacja charakteru planowanej zabudowy i jej związku z istniejącą zabudową i zagospodarowaniem, tj. z budynkiem handlowo-usługowym i parkingiem, którego obsłudze mają służyć planowana portiernia i pomieszczenie techniczne. Tym bardziej, że kontynuacja przez planowaną zabudowę funkcji występującej w obszarze analizowanym nie była sporna. Trafnie zatem Sąd pierwszej instancji starał się wykazać, że krajobraz homogeniczny, charakteryzujący się elementami jednorodnymi, nie musi wcale oznaczać ładu przestrzennego, a wręcz jego przeciwieństwo.
Skoro zatem Sąd Wojewódzki trafnie dostrzegł niedostatki oceny przesłanki kontynuacji funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania w świetle prawidłowo rozumianego art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. oraz adekwatnych przepisów rozporządzenia, a w konsekwencji jako niezbędne uznał jej ponownie, a zakresu tego ponowienia nie podważono zarzutami kasacyjnymi kwestionując stanowisko Sądu co do istoty, to zarzuty naruszenia wskazanych w podstawach kasacyjnych przepisów, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135 p.p.s.a., art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 61 ust. 5a u.p.z.p. oraz § 5 ust. 1 i 2, § 6 ust. 1 i 2, § 7 ust. 4 oraz § 1-4 rozporządzenia jako niezasadne nie mogły podważyć prawidłowości zaskarżonego wyroku.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. zasądzając zwrot wpisu sądowego od skargi kasacyjnej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz A. sp. z o.o. z siedzibą w W..
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło