II OSK 84/14

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-09-08

Skład orzekający: Barbara Adamiak, Andrzej Jurkiewicz, Paweł Groński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pozostawienie na terenie budowy tymczasowych obiektów budowlanych (wiat) po zakończeniu inwestycji, które nie zostały usunięte, stanowi podstawę do wymierzenia kary pieniężnej za nieuporządkowanie terenu budowy na podstawie art. 59a ust. 2 pkt 5 Prawa budowlanego?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pozostawienie na terenie budowy tymczasowych obiektów budowlanych po zakończeniu inwestycji nie stanowi podstawy do wymierzenia kary pieniężnej za nieuporządkowanie terenu budowy w rozumieniu art. 59a ust. 2 pkt 5 Prawa budowlanego. Obowiązek uporządkowania terenu ma charakter autonomiczny i nie może być utożsamiany z obowiązkami wynikającymi z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Ponadto, kary za nieusunięcie obiektów budowlanych powinny być nakładane na podstawie art. 59a ust. 2 pkt 4 Prawa budowlanego, jeśli w pozwoleniu na budowę określono obowiązek rozbiórki i termin jej wykonania, czego w tej sprawie nie stwierdzono.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na inwestora (L. S.) za nieuporządkowanie terenu budowy po zakończeniu inwestycji, polegające na pozostawieniu trzech tymczasowych wiat. Organy nadzoru budowlanego uznały, że wiaty te powinny zostać rozebrane po zakończeniu budowy, a ich pozostawienie stanowi naruszenie obowiązku uporządkowania terenu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia organów, uznając, że kary zostały nałożone z naruszeniem prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrywał skargę kasacyjną organu nadzoru budowlanego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 8 września 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Paweł Groński /spr./ Protokolant asystent sędziego Jan Wasilewski po rozpoznaniu w dniu 8 września 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Opolskiego Wojewódzkiego Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 10 października 2013 r. sygn. akt II SA/Op 328/13 w sprawie ze skargi L. S. na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary za nieprawidłowości stwierdzone w wyniku kontroli budowy oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 października 2013 r. sygn. akt II SA/Op 328/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Opolu z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] o wymierzeniu skarżącemu kary za nieprawidłowości stwierdzone w wyniku kontroli budowy, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w powiecie prudnickim z dnia [...] maja 2013 r. nr [...], stwierdził, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu oraz zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. Ze stanu faktycznego sprawy ustalonego przez organy administracji i przyjętego przez Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia wynika, że decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] Starosta Prudnicki zatwierdził projekt budowalny i udzielił P. pozwolenia na budowę obejmującego w etapie pierwszym dobudowę hali produkcyjnej do istniejącej hali drukarni, a w etapie drugim budowę części administracyjno-socjalnej, przy ul. [...] w Prudniku. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] udzielił inwestorowi pozwolenia na użytkowanie hali produkcyjnej. Pismem z dnia 15 stycznia 2013 r. L. S. zawiadomił organ budowalny o zakończeniu budowy części administracyjno-socjalnej przedsiębiorstwa (II etapu inwestycji) i zwrócił się do organu z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na użytkowanie tej wybudowanej części budynku. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim po przeprowadzeniu kontroli inwestycji stwierdził m.in., że mimo zakończenia budowy, na terenie inwestycji nadal znajdują się trzy stalowe częściowo obudowane wiaty (jedna o powierzchni zabudowy 110 m2, dwie – ponad 80 m2) przeznaczone do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych, których posadowienie, zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 24 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r., poz. 1409) nie wymagało pozwolenia na budowę. Oznacza to, że inwestor nie uporządkował terenu budowy (art. 59 a ust. 2 pkt 5 ustawy Prawo budowlane). W tej sytuacji organ I instancji działając na podstawie art. 59f ust. 1 i ust. 5 i art. 59g ust. 1 ustawy – Prawo budowalne postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] wymierzył L. S., właścicielowi P. karę pieniężną w wysokości 5000 zł i orzekł o obowiązku jej zapłacenia (uiszczenia) w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia, pod rygorem egzekucji. L. S. złożył zażalenie na powyższe postanowienie do Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu, podnosząc że sporne wiaty nie są obecnie tymczasowymi obiektami, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 24 ustawy Prawo budowlane. W czerwcu i w grudniu 2011 r. inwestor dokonał zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania wiat i w obu przypadkach organ budowalny nie wniósł sprzeciwu. Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim z dnia [...] maja 2013 r. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy, przywołał ustalenia będące następstwem przeprowadzonej kontroli i stwierdził, że postanowienie organu I instancji jest zgodne z prawem. Organ podzielił przede wszystkim stanowisko organu I instancji, że obiekty (wiaty) przeznaczone do czasowego używania w trakcie realizacji robót budowlanych, nie wymagające zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 24 ustawy – Prawo budowlane zgłoszenia, ani też pozwolenia na budowę, podlegają obowiązkowej rozbiórce na podstawie art. 51 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, gdyż nie można zasadnie twierdzić, że po zakończeniu procesu budowlanego funkcjonują legalnie. Sporne wiaty powstały jako obiekty tymczasowe, stanowiąc zaplecze budowy realizowanej na podstawie pozwolenia z dnia [...] grudnia 2005 r. Nieusunięcie tymczasowego obiektu budowlanego stanowi natomiast naruszenie art. 59a ust. 2 pkt 5 Prawa budowlanego – braku uporządkowania terenu i jest przesłanką do nałożenia na inwestora kary na podstawie art. 59f ustawy Prawo budowlane Organ zauważył, że budowa obiektu "stałego", jakim jest wiata o powierzchni zabudowy przekraczającej 25 m2, wymaga uprzedniego uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, której to inwestor nie posiada. Wynika z tego, że dokonane zgłoszenie było prawnie nieskuteczne, gdyż brak sprzeciwu organu administracji architektoniczno-budowlanej wywołuje skutki tylko w stosunku do obiektów, których budowa wymaga zgłoszenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie z dnia [...] czerwca 2013 r. L. S. wniósł o jego uchylenie, ponownie podnosząc że doszło do zmiany statusu spornych wiat na stale obiekty magazynowe i skoro wiaty te nie funkcjonują jako tymczasowe obiekty budowlane, to nie można mówić o niewykonaniu obowiązku rozbiórki tego rodzaju obiektów. Podniósł, że nie został wniesiony sprzeciw od pierwszego zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania istniejących wiat, dokonanego na długo przed zakończeniem budowy, natomiast w drugim przypadku sprzeciw był spóźniony i został uchylony przez WSA w Opolu. Wobec braku wniesienia przez organ sprzeciwu obiekty istnieją legalnie, a przy tym są zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz z przepisami techniczno-budowlanymi, a zatem wymierzenia kary dokonano niezgodnie z prawem. Sąd I instancji działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim z dnia [...] maja 2013 r. (nr [...]), stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu oraz zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji podkreślił, że wymierzenie na podstawie art. 59f ust. 1 w zw. z art. 59a ust. 2 pkt 5 Prawa budowlanego kary za nieuporządkowanie terenu budowy, ma służyć realizacji obowiązku utrzymania czystości i porządku na terenie, na którym została zrealizowana inwestycja. To uchybienie powinno być oceniane z uwzględnieniem art. 5 ustawy z 13 września 1996 r. o czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2012 r., poz. 391 ze zm.). Z ust. 1 tego przepisu wynikają obowiązki w zakresie utrzymania czystości i porządku, które ciążą na właścicielu nieruchomości i sprowadzają się do gromadzenia, zbierania i usuwania odpadów komunalnych. Natomiast w myśl ust. 2 wykonywanie obowiązków, o których mowa w ust. 1, na terenie budowy należy do wykonawcy robót budowlanych i ten właśnie przepis może mieć zastosowanie przy ustalaniu naruszenia z art. 59a ust. 2 pkt 5 Prawa budowlanego. W protokole kontroli obiektu nie wskazano, że z terenu budowy nie zostały usunięte odpady i nieczystości zarówno związane z procesem budowlanym, jak i inne. Tego rodzaju argumenty nie były też podnoszone przez organy w uzasadnieniu wydawanych rozstrzygnięć. Tylko stwierdzenie faktu braku uporządkowania terenu w kontekście doprowadzenia go do ładu poprzez usunięcie nieczystości i odpadów z terenu budowy pozwala na zastosowanie przepisu art. 59a ust. 2 pkt 5 Prawa budowlanego i nałożenie kary, o której mowa w art. 59f ust. 1 tej ustawy. Tym samym powołane przepisy nie mogą stanowić podstawy do wymuszenia usunięcia z terenu budowy obiektów budowlanych, niezależnie od sposobu ich zakwalifikowania, gdyż nie mieści się to w zakresie przedmiotowym art. 59a ust. 2 pkt 5 ustawy Prawo budowlane. W ocenie Sądu I instancji, w sprawie nie mógł mieć także zastosowania przepis art. 59a ust. 2 pkt 4 ustawy Prawo budowlane, który jest podstawą do nałożenia kary za niedokonanie rozbiórki istniejących obiektów budowlanych nieprzewidzianych do dalszego użytkowania lub tymczasowych obiektów budowlanych, jeżeli upłynął termin rozbiórki określony pozwoleniu na budowę. Inwestycja, której dotyczyła obowiązkowa kontrola, realizowano na podstawie decyzji Starosty Prudnickiego z dnia [...] grudnia 2005 r. o pozwoleniu na budowę, obejmującego budowę części administracyjno-socjalnej na działce nr [...] i [...] km. 1 przy ul. [...] w Prudniku, jako II etap budowy objętej pozwoleniem, w której nałożono na inwestora obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie. W decyzji tej nie został natomiast określony okres użytkowania obiektów przeznaczonych do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych, a sporne wiaty inwestor wzniósł już po wydaniu tej decyzji, bez pozwolenia i zgłoszenia, korzystając z uprawnień wynikających z art. 30 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 24 ustawy Prawo budowlane. Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu zaskarżył wyrok WSA w Opolu z dnia 10 października 2013 r. sygn. akt II SA/Op 328/13 w całości skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Organ zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 59a ust. 2 pkt 5 ustawy Prawo budowlane poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że pozostawienie przez inwestora na terenie budowy i na terenie przyległym trzech wiat, które były obiektami przeznaczonymi do czasowego użytkowania jako zaplecze techniczno-magazynowe podczas budowy nie stanowi nieuporządkowania terenu budowy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podkreślił, że nie ma podstaw prawnych do tego, aby uporządkowanie terenu budowy, o którym mowa w art. 59a ust. 2 pkt 5 ustawy Prawo budowlane rozumieć poprzez przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Przepis art. 5 tej ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie odnosi się do obowiązków związanych z procesem budowlanym, opisuje "codzienne" obowiązki związane z utrzymaniem porządku na nieruchomości, swoją treścią nie obejmuje choćby uprzątnięcia maszyn, urządzeń czy niewykorzystanych materiałów budowlanych. Przyjęcie rozumowania Sądu I instancji prowadzi do tego, że nie istnieje obowiązek ich usunięcia z placu budowy, ponieważ nie są odpadem komunalnym. Trudno jednak sobie wyobrazić sytuację, gdy na terenie budowy pozostawia się maszyny i materiały budowlane i to działanie nie zostaje potraktowane jako nieuporządkowanie terenu w rozumieniu ustawy Prawo budowlane, ponieważ ich uprzątniecie nie kwalifikuje się do żadnego z obowiązków wymienionych w art. 5 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Ustawa Prawo budowlane nie odsyła do ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Weszła ona w życie 2 lata wcześniej niż ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Obowiązek uporządkowania terenu budowy po zakończeniu budowy istniał od samego początku obowiązywania ustawy Prawo budowlane, zatem ustawodawca nie mógł "mieć na myśli", że uporządkowanie terenu budowy należy rozumieć z uwzględnieniem ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Wynika z tego, że pojęcie "uporządkowanie terenu" należy interpretować autonomicznie. Uporządkowanie terenu na gruncie prawa budowlanego jest pojęciem szerszym niż w rozumieniu ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W prawie budowlanym uporządkowaniem terenu będzie sprzątniecie urządzeń zaplecza budowy, które to urządzenia nie są odpadami komunalnymi. Poprzez urządzenia zaplecza budowy należy rozumieć wszelki sprzęt, maszyny czy budynki tymczasowe (pomieszczenia sanitarne, magazyny). To uporządkowanie musi nastąpić przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Skarżący L. S. nie skorzystał z uprawnienia do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, zaskarżony wyrok odpowiada prawu. W rozpatrywanej sprawie skarżącemu została wymierzona kara pieniężna, na podstawie art. 59f ust. 1 i ust. 2 pkt 5 ustawy Prawo budowlane, za nieuporządkowanie terenu budowy. Nie jest przy tym przedmiotem sporu, że na terenie budowy pozostały po budowie trzy wiaty częściowo obudowane o konstrukcji stalowej, które były obiektami służącymi do czasowego używania jako zaplecze techniczno-magazynowe budowy. Sąd I instancji uznał jednak, że nałożenie kary pieniężnej było nieprawidłowe, ponieważ inwestor nie dopuścił się naruszenia obowiązku uporządkowania terenu budowy, o którym mowa w art. 59a ust. 2 pkt 5 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z art. 59f ust. 1 ustawy Prawo budowlane, w przypadku stwierdzenia w trakcie obowiązkowej kontroli nieprawidłowości w zakresie, o którym mowa w art. 59a ust. 2 tej ustawy, wymierza się karę stanowiącą iloczyn stawki opłaty, współczynnika kategorii obiektu budowlanego i współczynnika wielkości obiektu budowlanego. Przepis art. 59a ust. 2 pkt 5 stanowi natomiast, że podstawą wymierzenia kary jest stwierdzenie przez organ podczas kontroli że teren budowy nie został uporządkowany. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji wadliwie uznał, że obowiązek uporządkowania terenu budowy określonego w art. 59a ust. 2 pkt 5 ustawy, należy traktować tak, jak stanowią przepisy ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu porządku i czystości w gminie. Z art. 5 ust. 1 i 2 tej ustawy wynika, że do właściciela nieruchomości bądź do wykonawcy robót budowlanych należy: 1) wyposażenie nieruchomości w pojemniki służące do zbierania odpadów komunalnych oraz utrzymywanie tych pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, chyba że na mocy uchwały rady gminy, o której mowa w art. 6r ust. 3, obowiązki te przejmie gmina jako część usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości w zamian za uiszczoną przez właściciela opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi; 2) przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych; 3) zbieranie powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie i przepisach wydanych na podstawie art. 4a; 3a) gromadzenie nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych; 3b) pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi; 4) uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości, przy czym za taki chodnik uznaje się wydzieloną część drogi publicznej służącą dla ruchu pieszego położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości; właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do uprzątnięcia chodnika, na którym jest dopuszczony płatny postój lub parkowanie pojazdów samochodowych; 5) realizacja innych obowiązków określonych w regulaminie. Sąd I instancji niewłaściwie więc utożsamił obowiązek uporządkowania terenu budowy określony w art. 59a ust. 2 pkt 5 ustawy Prawo budowlane z obowiązkami utrzymania porządku i czystości spoczywającymi na właścicielach nieruchomości (wykonawcach robót budowlanych) określonymi w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Oczywiście obowiązki wynikające z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (np. wyposażenie nieruchomości w pojemniki służące do zbierania odpadów komunalnych, przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, uprzątniecie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników) dotyczą również nieruchomości na której jest prowadzona jest budowa, ale to pojęcie nieuporządkowania terenu budowy na gruncie prawa budowlanego ma charakter autonomiczny. Sąd I instancji nie zwrócił uwagi na to, że takie rozumowanie "uporządkowania terenu budowy" prowadzi do wniosku, że pozostawienie na placu (terenie) budowy wszelkiego rodzaju maszyn budowlanych, pomieszczeń sanitarnych, ogrodzeń nie byłoby sprzeczne z obowiązkiem utrzymania czystości i porządku w gminach, ponieważ nie mieści się w zakresie regulacji zawartej w art. 5 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości. Pomimo jednak błędnego uzasadnienia zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Sąd I instancji słusznie bowiem uznał, że zarówno zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Opolu z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] jak i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w powiecie prudnickim z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" p.p.s.a. W pierwszej kolejności należy podnieść, że powodem wymierzenia kary L. S. było niewykonanie obowiązku rozbiórki tymczasowych obiektów budowlanych – trzech wiat o konstrukcji stalowej, wykonanych bez pozwolenia na budowę jako obiekty przeznaczone do czasowego użytkowania w trakcie zakończonej rozbudowy budynku produkcyjnego, które organy nadzoru budowlanego utożsamiły z nieuporządkowaniem terenu, o którym mowa w art. 59a ust. 2 pkt 5 Prawa budowlanego. Są to trzy wiaty o konstrukcji stalowej, częściowo obudowane, jedna o powierzchni zabudowy ok. 110 m2 i dwie o powierzchni zabudowy ponad 80 m2. Organy nadzoru budowlanego przyjęły, że sporne wiaty zostały zbudowane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 24 Prawa budowalnego, w konsekwencji czego powinny zostać rozebrane po zakończeniu procesu inwestycyjnego. Tymczasem w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego nie ulega wątpliwości, że proces inwestycyjny w sensie formalnym kończy się dopiero w momencie wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Z treści przepisów art. 57 ust. 1 i art. 59a ust. 1 i ust. 2 Prawa budowlanego wynika bowiem jednoznacznie, że w postępowaniu o wydanie pozwolenia na użytkowanie, które jest końcowym etapem procesu inwestycyjnego, organ dokonuje sprawdzenia przede wszystkim w zakresie zgodności obiektu budowlanego z zatwierdzonym w decyzji o pozwoleniu na budowę projektem budowlanym, a decyzja o pozwoleniu na użytkowanie kończy proces budowlany (wyrok NSA z dnia 6 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1893/13). Skoro w rozpatrywanej sprawie L. S. nie uzyskał pozwolenia na użytkowanie to organy nadzoru budowlanego nie mogły skutecznie podnosić problemu dalszego użytkowania spornych wiat po zakończeniu procesu inwestycyjnego. Jednocześnie w ocenie Sądu organy nadzoru budowlanego niewłaściwie utożsamiły problem usytuowania spornych wiat z obowiązkiem uporządkowania terenu. Wprawdzie – jak Sąd podkreślił już wyżej – ciążący na inwestorze obowiązek uporządkowania terenu w rozumieniu art. 59a ust. 2 pkt 5 Prawa budowlanego nie oznacza wyłącznie wykonywania obowiązków wynikających z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu porządku i czystości w gminie, jednakże nie dotyczy on konieczności rozbiórki istniejących obiektów budowlanych, w odniesieniu do których inwestor podejmuje wysiłki w celu ich legalizacji. W takim przypadku organy nadzoru budowlanego zobowiązane są do wszczęcia odrębnego postępowania w sprawie samowolnego posadowienia obiektów budowlanych, w stosunku do których inwestor nie legitymuje się pozwoleniem na budowę. W niniejszej sprawie postępowanie takie powinno zakończyć się nałożeniem nakazu rozbiórki lub legalizacją spornych wiat niezależnie od postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie części administracyjno-socjalnej przedsiębiorstwa (II etapu inwestycji). Podnieść także należy, że organy nadzoru budowlanego jako podstawę do nałożenia kary w niniejszej sprawie przyjęły art. 59a ust. 2 pkt 5 Prawa budowlanego, a zatem nieuporządkowanie terenu. W ocenie Sądu właściwą podstawą prawną do wymierzenia kary za nieusunięcie obiektów budowlanych mógłby być art. 59a ust. 2 pkt 4 tej ustawy, jednakże pod warunkiem nałożenia w pozwoleniu na budowę obowiązku rozbiórki istniejących obiektów i określenia konkretnego terminu jej dokonania. Tymczasem z treści pozwolenia na budowę Starosty Prudnickiego z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] nie wynika obowiązek rozbiórki obiektów budowlanych, jak też nie określono terminu dokonania takiej rozbiórki. Z przyczyn oczywistych zatem przepis ten nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. Jednocześnie przyjęcie, że przepis art. 59a ust. 2 pkt 5 Prawa budowlanego dotyczący nieuporządkowania terenu budowy można zastosować również, gdy inwestor nie dokonał rozbiórki określonych obiektów budowlanych prowadziłoby w istocie do zastąpienia art. 59a ust. 2 pkt 4 Prawa budowlanego w sytuacji gdy w pozwoleniu na budowę nie określono obowiązku dokonania takiej rozbiórki. Czyniłoby to w istocie przepis art. 59a ust. 2 pkt 4 zbędnym. Dlatego słusznie Sąd I instancji uznał, że wymierzenie kary na podstawie art. 59f ust. 1 w zw. z art. 59a ust. 2 pkt 5 Prawa budowlanego z powodu niedokonania rozbiórki trzech wiat stalowych nastąpiło z naruszeniem prawa materialnego i właściwie dokonał eliminacji wadliwych postanowień z obrotu prawnego. Biorąc to wszystko pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło