II OSK 992/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. R. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Wr 352/07 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Wojewody D. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego oraz wydania pozwolenia na budowę postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. Postanowieniem z dnia 28 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę M. R. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego oraz wydania pozwolenia na budowę i przebudowę obiektów. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że skarżąca, mimo wezwania doręczonego w dniu 30 października 2007 r., w zakreślonym terminie nie uiściła wpisu. Doręczenie wezwania do uiszczenia wpisu nastąpiło, na podstawie przepisu art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), poprzez pozostawienie pisma (wezwania) w placówce pocztowej, o czym zawiadomiono skarżącą poprzez pozostawienie awiza. Pismo awizowano dwukrotnie w dniu 15 października 2007 r. i powtórnie w dniu 23 października 2007 r. Zatem procesowy skutek prawny doręczenia powstał w dniu 30 października 2007 r. W skardze kasacyjnej od tego postanowienia zarzucono naruszenie przepisu art. 220 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na skutek błędnych ustaleń faktycznych dotyczących doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu od skargi. Skarżąca podniosła, że doręczenie wezwania do uiszczenia wpisu nastąpiło w sposób sprzeczny z przepisami Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Strona skarżąca wobec odmowy przyznania prawa pomocy oczekiwała na wezwanie do uiszczenia wpisu. Mimo znacznego upływu czasu wezwanie takie nie nadchodziło. W tej sytuacji strona w wyniku rozmowy telefonicznej z pracownicą sekretariatu Sądu ustaliła, że odrzucono skargę, z uwagi na nieuiszczenie wpisu. W takich okolicznościach skarżąca wniosła ustnie skargę do właściwego dla jej zamieszkania urzędu pocztowego (Urząd Pocztowy w S.) w kwestii niedoręczenia jej listu poleconego z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Naczelnik Urzędu Pocztowego w S. w pisemnej odpowiedzi na skargę poinformowała, że list polecony nr [...] (wezwanie do uiszczenia wpisu) został błędnie awizowany poprzez umieszczenie awiza w skrzynce sąsiada. Za zaistniałą sytuację skarżąca otrzymała ze strony Urzędu Pocztowego w S. przeprosiny. Wobec faktu, iż sąsiad skarżącej nie przebywał w swoim miejscu zamieszkania nie było możliwości poinformowania skarżącej o mylnie skierowanej do niego korespondencji z WSA we Wrocławiu. Skarżąca nie ponosi winy za nieprawidłowe doręczenie przesyłki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest oparta na usprawiedliwionych podstawach. Funkcją doręczenia zastępczego jest zapewnienie szybkości postępowania i ochrona interesów stron, zwłaszcza o sprzecznych interesach. Doręczenie zastępcze nie może natomiast być traktowane jako zamknięcie drogi sądowej do ochrony interesów strony (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 października 2002 r., sygn. akt SK 6/02). W razie nieodebrania pisma złożonego w urzędzie pocztowym, za datę doręczenia pisma, stosownie do treści art. 73 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyjmuje się datę, w której upłynął termin jego odbioru. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie, stanowiące rodzaj fikcji prawnej, stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Taki sposób doręczenia pisma stronie nie uniemożliwia podniesienia zarzutu, iż uchybienie terminu jest następstwem okoliczności związanych z tym doręczeniem, ani także obalenia domniemania doręczenia pisma stronie. Strona może w szczególności wykazywać, że nie zostało doręczone jej pismo w trybie zwykłym (do rąk własnych), ani też nie dotarło do niej zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym. Przepis art. 73 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi reguluje doręczenie zastępcze poprzez pozostawienie zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru (awiza) w miejscu zamieszkania adresata (umieszczenie w skrzynce na korespondencję, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe). Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane. W rozpoznawanej sprawie nie można przyjąć, iż wezwanie do uiszczenia wpisu zostało skutecznie doręczone. Z przedstawionego przez skarżącą pisma Naczelnika Urzędu Pocztowego w S. z dnia [...] (k.86) wynika, iż zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki poleconej nr [...], zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu, zostało umieszczone w niewłaściwej skrzynce na korespondencję – skrzynce sąsiada skarżącej. Mając na uwadze szczególny charakter doręczenia zastępczego, jego funkcje, a także okoliczność, iż doręczenie zastępcze nie może stanowić zamknięcia drogi do sądowej ochrony interesów strony, Sąd powinien uwzględnić wszystkie okoliczności związane z prawidłowością doręczenia dokonanego w sposób zastępczy, a w szczególności, czy zawiadomienie (awizo) pozostawiono w miejscu zamieszkania skarżącej. W tej sprawie nie można uznać, iż wezwanie do uiszczenia wpisu zostało doręczone skarżącej i rozpoczął bieg termin do dokonania tej czynności. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.