II OW 1/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Włodzimierz Ryms po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku J. D. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między Urzędem Miasta Poznania, Poznańskim Związkiem Spółek Wodnych i Marszałkiem Województwa Wielkopolskiego w sprawie dotyczącej budowy urządzeń melioracyjnych oraz przebiegu rurociągu przez nieruchomość postanawia: odrzucić wniosek. J. D. wystąpił z pismem zatytułowanym "wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego" między Urzędem Miasta Poznania, Poznańskim Związkiem Spółek Wodnych w Poznaniu oraz Marszalkiem Województwa Wielkopolskiego w sprawie zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu. Wnioskodawca wskazał, że Skarb Państwa dokonał na jego nieruchomości inwestycji polegającej na budowie urządzeń melioracji podstawowej. Z tego względu J. D. zwrócił się do Urzędu Miasta Poznania, Poznańskiego Związku Spółek Wodnych i Marszałka Województwa Wielkopolskiego o uiszczenie opłat z tytułu bezumownego korzystania z jego nieruchomości. Ponadto Marszałek Województwa Wielkopolskiego wadliwie przyjął, że urządzenie melioracyjne usytuowane na działce wnioskodawcy jest urządzeniem melioracji szczególnej, podczas gdy stanowi urządzenie melioracji podstawowej. Do wniosku J. D. załączył korespondencję prowadzoną z wymienionymi podmiotami. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej; p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory kompetencyjne między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego mogą wystąpić organy administracji pozostające w sporze, a także strona. Przez spór o właściwość lub spór kompetencyjny należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia sprawy (spór pozytywny) albo gdy każdy z organów uważa się za niewłaściwy do załatwienia tej sprawy (spór negatywny). Warunkiem wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny merytorycznego orzeczenia w przedmiocie sporu jest istnienie sporu o właściwość lub sporu kompetencyjnego w znaczeniu prawnym. Spór taki może powstać w sprawie załatwianej przez organy administracji, należącej do spraw z zakresu administracji publicznej. Z istoty sporu o właściwość i sporu kompetencyjnego wynika, że spór może mieć miejsce w takiej sytuacji, kiedy istnieje materialnoprawna podstawa do załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej, przez organ administracji publicznej (najczęściej w drodze decyzji administracyjnej). Oznacza to, że nie może być uznana za spór kompetencyjny czy spór o właściwość sytuacja, w której nie istnieje materialonprawna podstawa do załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej, ani też żądanie wskazania organu właściwego w przypadku, gdy sprawa nie została skutecznie przekazana do innego organu administracji publicznej w trybie art. 65 § 1 k.p.a. przez organ, który uznał się za niewłaściwy. W świetle art. 65 § 1 k.p.a. zdanie drugie przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Spór kompetencyjny należy rozumieć jako obiektywnie istniejącą sytuację prawną, w której co do zakresu działania organu administracji publicznej zachodzi rozbieżność poglądów, która powinna być usunięta w skutek podjętych w tym kierunku przewidzianych przez prawo środków. Negatywny spór kompetencyjny pojawia się zatem nie w każdym przypadku rozbieżności poglądów między organami administracji publicznej co do ich właściwości do załatwienia sprawy administracyjnej, lecz tylko wówczas, gdy sprawa została przekazana prawomocnym postanowienie do innego organu (właściwego). W rozpoznawanej sprawie, żaden ze wskazanych przez skarżącego podmiotów nie zajął stanowiska w przewidzianej formie prawnej – postanowienia w przedmiocie przekazania sprawy według właściwości do innego organu. Załączona do wniosku korespondencja prowadzona przez skarżącego z tymi podmiotami odnosi się do różnych żądań skarżącego i w istocie nie sposób ustalić jakiej dotyczy sprawy. Tym samym przedmiotowy wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, w rozumieniu art. 4 Prawa postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest niedopuszczalny, ponieważ nie zostało wydanie postanowienie o przekazaniu sprawy według właściwości, co oznacza, że żadne z organów nie uznała się za niewłaściwy w sprawie administracyjnej. W takie sytuacji wnioskodawca powinien zwrócić się do organu jego zdaniem właściwego w konkretnej sprawie administracyjnej o zajęcie stanowiska w prawidłowej formie prawnej. Należy przy tym wskazać, że jeżeli organ administracji uzna się za niewłaściwy w sprawie niezwłocznie przekazuje sprawę organowi właściwemu, w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenia, stosownie do art. 65 § 1 k.p.a. Natomiast jeżeli strona zwraca się do określonego organu z żądaniem wszczęcia postępowania administracyjnego i z treści pisma strony wynika, iż w określonym zakresie organ ten jest właściwy do załatwienia sprawy, to organ w tym zakresie powinien prowadzić i rozstrzygnąć sprawę. Stosownie do treści art. 66 § 1 K.p.a., jeżeli podanie dotyczy kilku spraw podlegających załatwieniu przez różne organy, organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, uczyni przedmiotem rozpoznania sprawy należące do jego właściwości. Równocześnie zawiadomi wnoszącego podanie, że w sprawach innych powinien wnieść odrębne podanie do właściwego organu. Zawiadomienie takie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Jeżeli zaś z podania wynika, że właściwy w sprawie jest sąd powszechny organ zwróci podanie w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Należy przy tym pamiętać, iż wojewódzkie sądy administracyjne są właściwe do orzekania zarówno w sprawach skarg na postanowienia o przekazaniu podania (art. 65 § 1 k.p.a.), na postanowienia o zwrocie podania (art. 66 § 3 k.p.a.) jak i skarg na bezczynność organów. Mając powyższe względy na uwadze należy uznać, że wniosek J. D. jako niedopuszczalny podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.