II OW 130/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) sędzia del. NSA Teresa Kobylecka Protokolant Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w O. o rozstrzygnięcie sporu o kompetencyjnego pomiędzy Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w O. a Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w P. i Starostą Piskim w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku Prokuratora Rejonowego w P. z dnia [..] lutego 2010 r., sygn. akt [...] w sprawie wykonania prac ingerujących w linię brzegową jeziora S. o nr [...] przy działce nr [...] położonej w miejscowości K. gmina P. oraz przywrócenia terenu do stanu poprzedniego postanawia: wskazać Starostę Piskiego jako organ właściwy w sprawie. Pismem z dnia 5 września 2011 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w O. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim, a Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego i Starostą Piskim w sprawie wykonania prac ingerujących w linię brzegową działki jeziora S. nr geod. A, przy działce nr B położonej w miejscowości K. gmina P. oraz przywrócenia terenu do stanu poprzedniego. W uzasadnieniu wskazano, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r. (data wpływu) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. przekazał Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w O. wniosek prokuratora Prokuratury Rejonowej w P. z dnia [...] lutego 2010 r. sygn. akt [...],[...] dot. sprawy wykonania prac ingerujących w linię brzegową działki jeziora S. o nr geod. A, przy działce nr B położonej w miejscowości K., gmina P. Z przekazanego wniosku jednoznacznie wynika, że prokurator wystąpił do Starosty Piskiego o: udzielenie informacji, czy prowadzone jest postępowanie wyjaśniające związane z samowolą budowlaną polegającą na wykonaniu przez U. i K. N., zam. przy ul. K. w K., urządzenia wodnego w postaci nabrzeża, na działce jeziornej jeziora S. o nr A przylegającej do działki oznaczonej numerem geodezyjnym B w miejscowości K., które spowodowało uszkodzenie linii brzegowej na długości działki nr B, wszczęcie postępowania wyjaśniającego w powyższym zakresie, o ile postępowanie takie nie jest prowadzone oraz poinformowanie Prokuratora Rejonowego w P. o sposobie załatwienia sprawy. Nadto organ wskazał, że przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.) wskazują na regionalnego dyrektora ochrony środowiska jako organ właściwy w sprawach dotyczących rezerwatów przyrody, obszarów Natura 2000 oraz ochrony gatunkowej. Uwzględniając lokalizację oraz charakter wykonanych prac, a także położenie działek nr B oraz nr A w granicach OSOP Natura 2000 "[...]" w powyższej sprawie rozważono możliwość zastosowania przepisów dotyczących obszarów Natura 2000. Po rozważeniu obowiązujących w tym zakresie przepisów (art. 37, 34, 35a powyższej ustawy o ochronie przyrody) Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w O. uznał, że nie jest organem właściwym w sprawie. Zdaniem organu zakres dokonanych zmian, tj. narzutu kamiennego wzdłuż linii brzegowej na długości około 17 m, nie kwalifikuje ich jako mogących znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000 "[...]". Brak jest również podstaw do przeprowadzenia postępowania administracyjnego w oparciu o ustawę z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. Nr 75, poz. 493 ze zm.). Wskazano także, że na podstawie art. 362 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.) Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska jest właściwy, tylko gdy sprawy dotyczą terenów zamkniętych (art. 378 ust. 2 tej ustawy). Natomiast w niniejszej sprawie z takimi terenami nie mamy do czynienia. Pismem z dnia 11 października 2011 r. Starosta Piski wskazał, że na dzień wpływu wniosku z prokuratury nie posiadał możliwości prawnej pozwalającej na rozpatrzenie wniosku. Jednakże sytuacja uległa zmianie w związku z wejściem w życie w dniu 18 marca 2011 r. zmiany do ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019). Przepis art. 64a ust. 5 tej stanowi, iż "jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem o wydanie decyzji o legalizacji urządzenia wodnego lub nie uzyskał decyzji o legalizacji organ właściwy czyli w tym przypadku starosta nakłada na właściciela tego urządzenia w drodze decyzji obowiązek likwidacji urządzenia ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku". W tych okolicznościach organem właściwym do rozpatrzenia sprawy jest Starosta. Pismem z dnia 24 października 2011 r. stanowiącym odpowiedź na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. wskazał, że nie jest właściwy w ww. sprawie i nie posiada legitymacji prawnej do nakazania przywrócenia terenu do stanu poprzedniego. Dodał także, że jako organ nadzoru budowlanego nie jest ani organem ochrony przyrody, wymienionym w przepisach ustawy o ochronie przyrody (art. 91), ani organem ochrony środowiska, wymienionym w ustawie Prawo ochrony środowiska (art. 376), a zatem nie ma podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w trybie art. 48, art. 49b, art. 50 ustawy Prawo budowlane. Decyzja administracyjna wydana w oparciu o ww. przepisy, dotknięta byłaby wadą nieważności, jako decyzja wydana bez podstawy prawnej. Pismem z dnia 22 listopada 2011 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w O. wskazał, że związany treścią postanowienia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2011 r., wydanego na skutek zażalenie prokuratora, wszczął postępowanie wyjaśniające w sprawie i uznał, że brak jest podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i umorzył postępowanie. Podkreślił także, że zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. h ustawy Prawo wodne nabrzeża są urządzeniami wodnymi, na wykonanie których wymagane jest uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego, o którym mowa w art. 122 ust. 1 pkt 3 powyższej ustawy. Dlatego organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie organem właściwym wydaje się Starosta Piski. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z postanowieniami art. 4 i 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny jest sądem właściwym do rozstrzygania sporów o właściwość pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz sporów kompetencyjnych między tymi organami a organami administracji rządowej i stosuje w tych sprawach odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, rozstrzygając spór na wniosek w drodze postanowienia poprzez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Spór kompetencyjny powstaje w związku z odmienną oceną zakresu kompetencji organów. Spór taki można określić jako obiektywnie istniejącą sytuację prawną, w której zachodzi rozbieżność poglądów między organami administracji publicznej co do zakresu ich działania, w tym przede wszystkim co do upoważnienia do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej. Generalnie zaś przez spór należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia sprawy (spór pozytywny) albo gdy każdy z organów uważa się za niewłaściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny) przy czym żaden z organów pozostając w sporze nie podejmuje stosownego rozstrzygnięcia oczekując na zajęcie stanowiska przez ten właściwy. W rozpoznawanej sprawie powstał negatywny spór kompetencyjny pomiędzy Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w O. a Starostą Piskim oraz Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w P. w sprawie wykonania prac ingerujących w linię brzegową działki jeziora S. o nr geod. A przy działce nr B położonej w miejscowości K., gmina P. oraz przywrócenie terenu do stanu poprzedniego. Wskazane organy uznały się za niewłaściwe do rozpoznania i załatwienia wniosku Prokuratora Rejonowego w P. z dnia [...] lutego 2010 r. sygn. akt [...] w powyższym zakresie. Przystępując do rozpoznania wniosku podnieść należy, że wniosek Prokuratora Rejonowego w P. dotyczy naruszenia prawa poprzez dokonanie ingerencji w linię brzegową, działki jeziora S. o nr geod. A przy działce nr B położonej w miejscowości K. Jak wynika z przekazanych Sądowi w tej sprawie materiałów w tym informacji z dochodzenia prowadzonego przez Prokuratora Rejonowego w P., właściciel nieruchomości nr B w miejscowości K. wykonał umocnienie brzegu bez stosownego pozwolenia właściwego organu. Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. h ustawy Prawo wodne (tj. Dz. U. Nr 239 z 2005 r., poz. 2019 ze zm.) zwanej dalej Prawo wodne, nabrzeża są urządzeniami wodnymi, na wykonanie których wymagane jest uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego, o którym mowa w art. 122 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy. Tym samym normą, która będzie miała zastosowanie w tej sprawie jest przepis art. 64a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, który w ust 1 stanowi, iż jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację, do którego dołącza dokumenty wskazane w art. 131 ust. 2. Organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może wydać decyzję o legalizacji urządzenia wodnego, jeżeli lokalizacja tego urządzenia nie narusza przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisów art. 63, ustalając jednocześnie, w drodze postanowienia, wysokość opłaty legalizacyjnej, wynoszącą 10-krotność opłaty skarbowej za wydanie pozwolenia wodno prawnego (ust. 2). Jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem, o którym mowa w ust. 1, lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku (ust. 5). Natomiast organem właściwym, o którym mowa w w/w normie prawa w tych okolicznościach, stosownie do treści art. 140 ust. 1 Prawo wodne jest starosta jako organ właściwy do wydawania pozwoleń wodnoprawnych, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a (dotyczy właściwości Marszałka Województwa i Dyrektora Regionalnego Zarządu) wykonujący to zadanie jako zadanie z zakresu administracji rządowej. Dlatego też w niniejszej sprawie organem właściwym do rozpatrzenia wniosku Prokuratora Rejonowego w P. z dnia [...] lutego 2010 r. sygn. akt [...] będzie Starosta Piski, który również uznał się właściwym w sprawie przyznając to w złożonej do akt odpowiedzi na przedmiotowy wniosek, choć nie podjął w sprawie stosownych działań. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w związku z 15 § 1 pkt 4 i art. 15 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.