II OW 37/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. NSA Janina Kosowska po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty P. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą P. a Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w P. w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania zaświadczenia potwierdzającego możliwość użytkowania obiektu budowlanego postanawia: wskazać Starostę P. jako organ właściwy w sprawie Pismem z dnia 7 marca 2019 r. Starosta P. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim, a Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w P. poprzez uznanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. jako organu właściwego do rozpoznania wniosku R.M. i wydania zaświadczenia na podstawie art. 67 ust. 2 pkt 3 lit. c ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, potwierdzającego możliwość użytkowania obiektu określonego w kategorii XI załącznika do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (obiekt położony przy ul. [...] w [...]). W uzasadnieniu Starosta podniósł, iż wyżej opisany wniosek został mu przekazany przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. jako organowi właściwemu. Jednakże stanowisko ww. organu jest błędne. Zdaniem Starosty zaświadczenie potwierdzające możliwość użytkowania obiektu określonego w kategorii XI załącznika do ustawy Prawo budowlane o którym mowa w art. 67 ust. 2 pkt 3 lit. c ustawy o pomocy społecznej jest zaświadczeniem znajdującym się w zakresie aktów z art. 54 i 55 ustawy Prawo budowlane. Zaś przepisy te zostały wymienione w katalogu z art. 83 ust. 1 ww. ustawy, a więc wśród kompetencji organów nadzoru. Wskazał także, że aktualnie projektuje się zmianę art. 67 ust. 2 pkt 3 lit. c ustawy o pomocy społecznej poprzez wskazanie organu nadzoru budowlanego jako właściwego do wydania tego typu zaświadczenia. W odpowiedzi na wniosek Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. oświadczył, iż nie jest właściwy do wydania przedmiotowego zaświadczenia. Jego zdaniem, stanowisko Starosty, iż przedmiotowe zaświadczenie mieści się w zakresie art. 54 i 55 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz.U. z 2018r., poz. 1202) jest błędne. Dodał ponadto, że obiekt którego dotyczy podanie został zrealizowany przed 11 lipca 2003 r., a więc przed wejściem w życie ustawy nadającej organom nadzoru budowlanego kompetencji odbiorowych. W związku z tym organ nadzoru nie posiada żadnych dokumentów dla przedmiotowej inwestycji. Dodał przy tym, iż dokument potwierdzający zmianę sposobu użytkowania obiektu również wydaje organ architektoniczno-budowlany, który w niniejszej sprawie został przez organ wydany. A zatem, w ocenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P., organem kompetentnym w sprawie jest organ architektoniczno-budowlany. Pismem z dnia 26 kwietnia 2019 r. Starosta P. wyjaśnił, iż zmiana sposobu użytkowania obiektu została dokonana zgłoszeniem, zgodnie z art. 71 ustawy Prawo budowlane. Kopia tego zgłoszenia została przekazana Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w P., stosownie do treści art. 82b ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy Prawo budowlane. A zatem nie jest prawdą, że organ ten nie posiada dokumentów niezbędnych do wydania zaświadczenia. Organ ten posiada także przekazaną decyzję Starosty P. z dnia [...] czerwca 2014 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na wykonanie robót budowlanych polegających na przebudowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego z lokalem usługowym wraz z projektem budowlanym. Starosta pokreślił, iż odnośnie obiektów kat. XI, przed przystąpieniem do użytkowania należy uzyskać decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, stosownie do art. 55 ustawy Prawo budowlane. Podniósł także, że nie posiada uprawnień by wejść na teren działki i sprawdzić, czy obiekt spełnia warunki umożliwiające użytkowanie go jako obiektu o kategorii XI. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje – na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Jak wynika z akt strona zwróciła się z wnioskiem do właściwego miejscowo organu nadzoru budowlanego o wydanie zaświadczenia o którym mowa w art. 67 ust. 2 pkt 3 lit. c ustawy o pomocy społecznej. Ww. przepis stanowi, iż wojewoda wydaje zezwolenie, jeżeli podmiot o nie występujący przedstawi m.in.: zaświadczenie właściwego organu potwierdzające możliwość użytkowania obiektu określonego w kategorii XI załącznika do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. A zatem sprawę powinien załatwić organ właściwy rzeczowo według przepisów ustawy Prawo budowlane. W art. 80 ustawy Prawo budowlane określono organy, które wykonują zadania administracji architektoniczno-budowlanej oraz nadzoru budowlanego. Wynika z tego, że istnieją dwa rodzaje organów administracji publicznej właściwe w sprawach uregulowanych w prawie budowlanym – organy administracji architektoniczno-budowlanej oraz organy nadzoru budowlanego. Artykuł 82 ust. 1 ustawy Prawo budowlane stanowi, iż "do właściwości organów administracji architektoniczno-budowlanej należą sprawy określone w ustawie i niezastrzeżone do właściwości innych organów". Z powyższego wynika zatem, że właściwym organem w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego jest, co do zasady, organ administracji architektoniczno-budowlanej, chyba że ustawa stanowi inaczej. Rozdział kompetencji pomiędzy organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego w ustawie Prawo budowlane został przeprowadzony w ten sposób, że istnieje domniemanie właściwości organów administracji architektoniczno-budowlanej (art. 82 ust. 1) i enumeratywne wyliczenie spraw, w których właściwe są organy nadzoru budowlanego (por. Prawo budowlane. Komentarz pod redakcją A. Glinieckiego, Warszawa 2012, str. 673). Oznacza to, że kompetencje organów nadzoru budowlanego muszą być wprost w ustawie określone, a nie dorozumiane na podstawie ich charakteru. Enumeratywne wyliczenie spraw, którymi zajmują się organy nadzoru budowlanego zawarte jest w art. 83 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym "do właściwości powiatowego inspektora nadzoru budowlanego jako organu pierwszej instancji należą zadania i kompetencje o których mowa w art. 37 ust. 3, art. 40 ust. 2, art. 41 ust. 4, art. 48-51, art. 54, art. 55, art. 57 ust. 4, 7 i 8, art. 59, art. 59a, art. 59c ust. 1, art. 59d ust. 1, art. 59g ust. 1, art. 62 ust. 1 pkt 3 i ust. 3, art. 65, art. 66, art. 67 ust. 1 i 3, art. 68, art. 69, art. 70 ust. 2, art. 71a, art. 74, art. 75 ust. 1 pkt 3 lit. a, art. 76, art. 78 oraz art. 97 ust. 1". Z charakteru czynności, jakie należą do organów powołanych do załatwiania spraw z zakresu Prawa budowlanego wynika, że do wyłącznej kompetencji organów administracji architektoniczno-budowlanej należą sprawy wydawania pozwoleń na budowę (rozbiórkę) i przyjmowania określonych w ustawie zgłoszeń (robót budowlanych, zmiany sposobu użytkowania). Z kolei analiza katalogu spraw przyporządkowanych organom nadzoru budowlanego wskazuje, że zadania i kompetencje tych organów związane są z działalnością inspekcyjno-kontrolną przebiegu procesu budowlanego oraz utrzymania obiektów budowlanych. W szczególności dotyczy to spraw likwidacji lub legalizacji samowoli budowlanej (budowa, rozbudowa), wykonania robót budowlanych, sprawy samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu i wiele innych wymienionych w powołanym przepisie. W art. 84 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane jednoznacznie wskazano, że do działań organów nadzoru budowlanego należy kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego. Mając zatem na uwadze powyższe przyjąć należy, iż wniosek o wydanie zaświadczenia winien załatwić organ architektoniczno-budowlany stosownie do ogólnej kompetencji tego organu – w niniejszej sprawie Starosta P. Zaś akcentowana przez Starostę planowana zmiana treści art. 67 ust. 2 pkt 3 lit. c ustawy o pomocy społecznej nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia. A zatem, na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.