II OW 46/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie Sędzia NSA Leszek Kamiński (spr.) Sędzia del. WSA Dorota Jadwiszczok po rozpoznaniu w dniu 9 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy G. z dnia 17 lutego 2015 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy G. a Wojewódzkim Inspektorem Ochrony Środowiska w O. w przedmiocie wskazania organu właściwego do nałożenia grzywny za wykroczenie polegające na wykonaniu urządzenia wodnego bez wymaganego pozwolenia postanawia oddalić wniosek. Wnioskiem z dnia 17 lutego 2015 r. Wójt Gminy G. wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Wojewódzkim Inspektorem Ochrony Środowiska w O. w przedmiocie wskazania organu właściwego do nałożenie grzywny w drodze mandatu karnego za wykroczenie określone w art. 192 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. prawo wodne. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku Wójt wskazał, że pismem z dnia 4 listopada 2014 r. K. M., zw. dalej wnioskodawcą, złożył do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia wykroczenia określonego w art. 192 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t. j. Dz. U. 2015 poz. 469), zw. dalej Prawem wodnym, polegające na wykonaniu przez L. W. urządzenia wodnego w postaci rowu bez wymaganego pozwolenia. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w O. w piśmie z dnia 7 listopada 2014 r. przekazał sprawę Wójtowi, wskazując, iż nie należy ona do jego kompetencji, ponieważ zgodnie z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego w sprawach zmiany stanu wody na gruncie, które szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie organem właściwym jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta, który w drodze decyzji może nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego. Decyzją z dnia 9 lutego 2015 r. postępowanie w sprawie zmiany stanu wody na gruncie w związku z wykonaniem urządzenia wodnego w postaci rowu bez zezwolenia wodnoprawnego zostało umorzone. Zdaniem Wójta, z uwagi na treść wniosku: "zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia wykroczenia" do prowadzenia pozostaje postępowanie w tym zakresie. Wójt wskazał, że nie uważa się za organ kompetentny do prowadzenia sprawy o wykroczenie określone w art. 192 ust. 1 Prawa wodnego, gdyż zgodnie z § 2 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 września 2002 r. w sprawie nadania Inspektorom Inspekcji Ochrony Środowiska uprawnień do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego za wykroczenie z art. 192 ust. 1 Prawa wodnego, Wójt nie jest organem właściwym do nałożenia grzywny w tej sprawie. W związku z powyższym organ wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. W piśmie z dnia 6 maja 2015 r. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, zw. dalej WIOŚ, wyjaśnił, że kompetencje WIOŚ określa w szczególności ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 686 ze zm.) jednak nie oznacza to, że wszelkie sprawy dotyczące szeroko rozumianej ochrony środowiska są rozpoznawane przez Inspektorat. WIOŚ wskazał, że z materiałów nie wynika, iż urządzenie wodne "rów" stanowi szczególne korzysta wymagające pozwolenia wodnoprawnego, zaś co do zasady pozwolenia wodnoprawne wydawane są przez właściwego miejscowo starostę lub inny organ stanowiący (regulujący korzystanie ze środowiska) - art. 140 Prawa wodnego. Zdaniem WIOŚ, z uwagi na brak znamion strony przedmiotowej wykroczenia z art. 192 stosownie do art. 5 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 2011 Kodeks postępowania w wykroczenia (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 395 z późn. zm.) nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza jeżeli czyn nie zawiera znamion wykroczenia. WIOŚ podkreślił również, że zgodnie § 1 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 kwietnia 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie nadania inspektowi Ochrony Środowiska uprawnień do nakładania grzywien w drodze mandatu (Dz. U. z 2015 r., poz. 556) inspektorzy ochrony środowiska od 7 maja 2015 nie posiadają uprawnień do nakładania mandatów karnych z art. 192 ust. 1 Prawa wodnego. Mając powyższe na uwadze WIOŚ wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek Wójta Gminy G. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego nie ma uzasadnionych podstaw. Zgodnie z art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Jednak, o sporze w rozumieniu powyższych przepisów, można mówić dopiero wtedy, kiedy organy zainteresowane w sprawie w drodze wszelkich dostępnych metod wykładni prawa, analizując wszystkie obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa, dojdą do przekonania, że nie są w stanie jednoznacznie określić, który z nich jest właściwy w sprawie. Przez spór należy więc rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia sprawy (spór pozytywny) albo, gdy każdy z organów uważa się za niewłaściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny) przy czym żaden z organów pozostając w sporze nie podejmuje stosownego rozstrzygnięcia oczekując na zajęcie stanowiska przez ten właściwy. Spór kompetencyjny ma miejsce wtedy, gdy w postępowaniu przed organami chodzi o rozstrzygnięcie sprawy pomiędzy tymi samymi stronami, dotyczącej tego samego przedmiotu, przy zastosowaniu tej samej podstawy prawnej. W okolicznościach niniejszej sprawy nie można przyjąć, iż taki spór zaistniał. Po pierwsze, zauważyć należy, że sprawa została przekazana Wójtowi Gminy G. celem rozważenia zasadności wszczęcia i prowadzenia postępowania w trybie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że 9 lutego 2015 r. Wójt wydał decyzję dotyczącą ww. kwestii. Po drugie, Wójt przekazując sprawę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazał, że wniosek dotyczy również innej kwestii, tj. ukarania grzywną za popełnienie wykroczenia określonego w art. 192 ust. 1 Prawa wodnego wskazując, na brak podstaw prawnych, do wszczęcia i prowadzenia przez Wójta postępowania administracyjnego mającego na celu nałożenie grzywny w drodze mandatu karnego za wykroczenie określone w art. 192 ust. 1 Prawa wodnego. Faktu tego nie neguje WIOŚ. Inspektor wskazuje jedynie, że on sam, wbrew twierdzeniom Wójta, ze względu na zmianę przepisów - § 1 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 kwietnia 2015 r. od 7 maja 2015 - nie posiada uprawnień do nakładania mandatów karnych z art. 192 ust. 1 Prawa wodnego, a co za tym idzie nie jest organem właściwym w sprawie nałożenia grzywny. Z powyższego wynika, że Wójt wskazując WIOŚ jako organ właściwy powołał się na obecnie nieaktualną podstawę prawną, co powoduje, że brak jest w aktualnym stanie prawnym podstaw do twierdzenia, że pomimo zmiany rozporządzenia właściwość w sprawach nałożenia grzywny w drodze mandatu karnego za wykroczenie określone w art. 192 ust. 1 Prawa wodnego, w dalszym ciągu zachował WIOŚ. Zaś WIOŚ, stwierdzając swoją niewłaściwość, nie wskazał by Wójt w jego ocenie miał rozstrzygać ww. kwestię. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na podstawie wskazanych przez organy przepisów, żaden z organów występujących w niniejszej sprawie nie jest właściwy do jej rozpatrzenia, to implikuje, że postępowanie dotyczy sporu, który nie ma usprawiedliwionych podstaw, gdyż nie może być wydane postanowienie wskazujące, który z tych organów jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej sprawy. Wskazać natomiast należy, że organ niewłaściwy, któremu sprawa została ostatnio przekazana, powinien przekazać sprawę organowi właściwemu stosownie do przepisu art. 66 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz 267 ze zm.). Powyższe uzasadnia oddalenie wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego na podstawie art. 151 w związku z art. 15 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.