II OW 90/11

Dnia 10 listopada 2011 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Chróścielewski sędzia del. WSA Mariola Kowalska (spr.) sędzia NSA Paweł Miładowski Protokolant asystent sędziego Andrzej Nędzarek po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2011 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Marszałka Województwa Łódzkiego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Bełchatów a Marszałkiem Województwa Łódzkiego w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia sprawy dotyczącej zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich postanawia: oddalić wniosek Marszałek Województwa Łódzkiego w imieniu którego działał Dyrektor Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Łodzi, pismem z dnia 4 lipca 2011 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Marszałkiem Województwa Łódzkiego a Wójtem Gminy Bełchatów przez wskazanie organu właściwego do załatwienia wniosku mieszkańców wsi K. dotyczącej zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiedzkich. Jak wynika z akt sprawy, mieszkańcy wsi K. pismem z dnia 12 marca 2011r. zwrócili się do Wójta Gminy w Bełchatowie o odtworzenie – uregulowanie rzeki płynącej przez łąki w miejscowości K.. Wskazali, iż koryto rzeki w latach osiemdziesiątych w związku z osuszeniem przez Kopalnię Węgla Brunatnego uległo częściowemu zanikowi, a obecnie woda powróciła i nie mając gdzie płynąć zalewa łąki będące ich własnością. Postanowieniem z dnia 23 marca 2011 r., znak: [...] Wójt Gminy Bełchatów przekazał w/w pismo Wojewódzkiemu Zarządowi Melioracji i Urządzeń Wodnych w Łodzi, Terenowy Inspektorat w Piotrkowie Trybunalskim, wskazując, iż organ ten właściwy jest do rozpoznania sprawy dotyczącej odtworzenia – uregulowania rzeki. Dyrektor Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Łodzi pismem z dnia 4 lipca 2011 r., na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Wójtem Gminy Bełchatów przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia sprawy. W uzasadnieniu wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego organ wskazał, iż wymieniana w podaniu mieszkańców oraz w postanowieniu Wójta "rzeka" nie figuruje w ewidencji wód, urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów, prowadzonej na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 grudnia 2004 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 7, poz. 55) przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Łodzi, a w związku z powyższym nie jest i nie może być objęta zadaniami statutowymi realizowanymi przez WZMiUW w Łodzi. Dodatkowo podniósł, iż z posiadanych przez niego materiałów oraz z przeprowadzonej wizji terenowej wynika, że przedmiotowa "rzeka" stanowi rów i jest w części własnością Skarbu Państwa (Starosty Bełchatowskiego – dz. nr 187), a w części Lasów Państwowych (dz. nr 205 i 207). Wskazując na powyższe oraz powołując się na przepisy art. 12, art. 77 ust. 1, art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne Marszałek Województwa Łódzkiego stwierdził, iż organem właściwym do rozstrzygnięcia sprawy jest Wójt Gminy Bełchatów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego w świetle obowiązujących przepisów, jak i utrwalonego orzecznictwa w tym zakresie, jest nieuzasadniony, gdyż organy będące w sporze nie dokonały istotnych ustaleń stanu faktycznego sprawy, co należy do podstawowych obowiązków organów będących w sporze (postanowienie NSA z dnia 16 lutego 2004 r., sygn. akt OW 39/04, ONSAiWSA 2004, nr 1, poz. 17; postanowienie NSA z dnia 30 września 2004 r., sygn. akt OW 110/04, ONSAiWSA 2005, nr 2, poz. 46). Spór kompetencyjny w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., jest sporem o prawo, jakie w danej sytuacji należy zastosować. Zanim to jednak może nastąpić, organy będące w sporze powinny ustalić jednoznacznie stan faktyczny sprawy, czyli przedmiot sprawy w jakiej ten spór zaistniał. W sporze kompetencyjnym, o rozstrzygnięcie którego organy administracji publicznej zwracają się do Naczelnego Sądu Administracyjnego, musi być zgoda pomiędzy tymi organami co do przedmiotu tego sporu, nie może więc być rozbieżności, co do ustaleń stanu faktycznego. Sytuacja, w której ustaleń takich nie poczyniono bądź nie zrobiono tego jednoznacznie, uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy. Z takim przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem organy będące w sporze, odwołują się do różnych stanów faktycznych, w związku z czym zastosowanie mogą mieć różne przepisy prawa, a w konsekwencji właściwe w sprawie mogą być różne organy. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż Wójt Gminy Bełchatów, po otrzymaniu wniosku mieszkańcy wsi K. nie podjął żadnych konkretnych działań mających na celu wyjaśnienie okoliczności sprawy w ramach własnych kompetencji. Uznał, bez głębszej analizy, iż skoro w podaniu wskazano, iż sprawa dotyczy odtworzenia – uregulowania rzeki płynącej przez łąki w miejscowości K., organem właściwym będzie Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Łodzi, Terenowy Inspektorat w Piotrkowie Trybunalskim, który realizuje powierzone Marszałkowi Województwa zadania z zakresu administracji rządowej wynikające z przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne. Natomiast, zgodnie z poglądem przedstawionym przez Marszałka Województwa Łódzkiego, sprawa dotyczy zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiedzkich, do czego ma zastosowanie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne. Organem właściwym będzie więc Wójt Gminy Bełchatów. Powyższe organ oparł na ustaleniach dokonanych przez przedstawicieli WZMiUW w Łodzi Terenowy Inspektorat w Piotrkowie Trybunalskim podczas wizji w terenie. W sytuacji więc kiedy nie ma zgody między organami co do oceny stanu faktycznego i w oparciu o jaki przepis prawa (prawa materialnego) należy rozstrzygnąć daną sprawę nie ma tożsamości sprawy. Trudno w takiej sytuacji uznać, iż zaistniał spór kompetencyjnym, gdyż nie ma tutaj rozbieżności stanowisk w zakresie kompetencji tych organów, a istnieje rozbieżność co do istoty sprawy i dopóki nie nastąpi uzgodnienie stanowisk co do istoty sprawy (dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i ustalenie jaki konkretny przepis prawa materialnego należy zastosować w sprawie) nie można przyjąć, iż w tej sprawie zaistniał spór kompetencyjny. Niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy należy również upatrywać w tym, iż nie został należycie ustalony krąg stron tego postępowania. Wójt Gminy Bełchatów w postanowieniu z dnia 23 marca 2011 r. przekazał Wojewódzkiemu Zarządowi Melioracji i Urządzeń Wodnych w Łodzi, Terenowy Inspektorat w Piotrkowie Trybunalskim podanie bliżej nieokreślonych mieszkańców wsi K., bez wskazani adresów osób składających wniosek. Konkludując stwierdzić należy, iż dopóki organy będące w sporze nie ustalą jednoznacznie stanu faktycznego sprawy, dopóty nie będzie możliwe dokonanie prawidłowej kwalifikacji prawnej i ustalenie właściwych organów w sprawie. Trudno jest mówić o sporze kompetencyjnym, jeżeli nie jest on konsekwencją wniesienia konkretnej i indywidualnej sprawy, zidentyfikowanej przez organy pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 w związku z art. 64 § 3 i art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.