II OZ 1041/18

Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 24 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Miasta Rumi na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 sierpnia 2018 r. sygn. akt II SA/Gd 90/18 oddalające wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej i uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Gd 90/18 w sprawie ze skargi D. Z., E. Z. i E. F. na uchwalę Rady Miejskiej w Rumi z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru położonego w Rumi zwanego "[...]" postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić termin do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej i uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Gd 90/18. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), - dalej p.p.s.a. oddalił wniosek Miasta Rumia o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej i uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Gd 90/18. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że Rada Miejska w Rumi, reprezentowana przez radcę prawnego Artura Winklera, wniosła do Sądu skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 90/18. Wyrokiem tym Sąd stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w Rumi z dnia [...] listopada 2016 r., nr XXX/337/2016, w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru położonego w Rumi zwanego "Centrum" w części dotyczącej § 7 karty terenu nr 38 – strefy 85.ZP oraz orzekł o kosztach postępowania. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 27 czerwca 2018 r., pismem z dnia 29 czerwca 2018 r. wezwano pełnomocnika organu wnoszącego skargę kasacyjną do usunięcia braków formalnych przez złożenie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie lub oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy wraz z odpisem wniosku celem doręczenia pełnomocnikowi strony skarżącej oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 150 zł. W obu wezwaniach wyznaczono termin 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Przesyłka zawierająca oba wezwania została skierowana przez Sąd do radcy prawnego Artura Winklera na wskazany przez niego adres, będący adresem Rady Miejskiej w Rumi oraz reprezentującego w niniejszym postępowaniu Radę - Burmistrza Miasta Rumi. W dniu 29 czerwca 2018 r. do Sądu wpłynęło pismo z dnia 25 czerwca 2018 r. radcy prawnego A. W. informujące, że w dniu 20 czerwca 2018 r. wypowiedział organowi pełnomocnictwo do prowadzenia niniejszej sprawy. Przesyłka zawierająca wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej i odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej wpłynęła do Urzędu Miasta w Rumi i odebrana została przez uprawnioną do tego osobę w dniu 3 lipca 2018 r. Pismem z dnia 12 lipca 2018 r. radca prawny D. P., działając w imieniu Rady Miejskiej w Rumi na podstawie udzielonego mu przez Burmistrza Miasta Rumi pełnomocnictwa, złożył w Sądzie wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej wskazując, że został ustanowiony pełnomocnikiem organu w niniejszej sprawie w dniu 12 lipca 2018 r. a zatem uchybienie terminu nastąpiło bez winy organu jak i bez jego winy. Do wniosku pełnomocnik dołączył oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Jednocześnie, w dniu 12 lipca 2018 r. na rachunek bankowy Sądu Gmina Rumia uiściła wpis sądowy w wysokości 150 zł. Rozpoznając złożony wniosek o przywrócenie terminu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku podkreślił, że pełnomocnik organu nie wykazał okoliczności wskazujących na brak winy czy to pełnomocnika, czy to samej strony w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej i do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 kwietnia 2018 r., a brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności sądowej stanowi konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Osoba działająca przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy. Stronę obciąża zatem odpowiedzialność związana z wyborem osoby, której zleciła pomoc prawną, a skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań obciążają mocodawcę Sąd Wojewódzki podkreślił, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić bowiem tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu, których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne takie jak: problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe czy nagła choroba strony lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inna osobą czy też mylne poinformowanie strony przez sąd o terminie i trybie wniesienia środka. Sąd Wojewódzki wskazał, że wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej i do uiszczenia wpisu od tej skargi zostało skierowane do pierwszego pełnomocnika organu - radcy prawnego A. W.. Wezwania te wysłane zostały jeszcze przed uzyskaniem przez Sąd informacji o wypowiedzeniu pełnomocnictwa, a zgodnie z art. 42 § 1 p.p.s.a. wypowiedzenie pełnomocnictwa przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu od dnia zawiadomienia go o tym, w stosunku zaś do strony przeciwnej i innych uczestników - od dnia doręczenia tego zawiadomienia. Co więcej, zgodnie z art. 42 § 2 p.p.s.a. adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy, który wypowiedział pełnomocnictwo, jest obowiązany działać ze stronę jeszcze przez dwa tygodnie, chyba, że mocodawca zwolni go od tego obowiązku. W sprawie istotne znaczenie ma zatem fakt, że przesyłka zawierająca oba wezwania wysłana została na wskazany przez pełnomocnika adres, będący jednocześnie adresem organu, i została odebrana przez pracownika Urzędu Miasta Rumi w dniu 3 lipca 2018 r., a zatem termin do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej upływał dla organu w dniu 10 lipca 2018 r. W tej sytuacji ustanowienie przez organ nowego pełnomocnika w dniu 12 lipca 2018 r. i jego brak winy nie może, w ocenie Sądu, uzasadniać przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, który upłynął bezskutecznie przed tą datą. We wniosku nie wskazano natomiast żadnych innych okoliczności, które uniemożliwiły organowi dokonanie w terminie wskazanych czynności. To zaś uniemożliwia przywrócenie tego terminu. Miasto Rumia pismem z dnia 16 sierpnia 2018 r. wniosło zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 sierpnia 2018 r. zarzucając naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe jego zastosowanie. W zażaleniu podkreślono, że w dniu 29 czerwca 2018 r. , tj. w dniu nadania imiennego wezwania do usunięcia braków skargi kasacyjnej na adres pierwszego pełnomocnika organu Sąd wiedział, iż ta osoba nie jest już pełnomocnikiem organu. Przepis art. 42 § 2 p.p.s.a. na uchronić przede wszystkim stronę postępowania przed negatywnymi skutkami, zwłaszcza w sytuacji, gdy oświadczenie o wypowiedzeniu pełnomocnictwa złożono mocodawcy, a dopiero później poinformowano sąd. Jednakże nie zwalnia on Sądu z obowiązku kierowania wezwań, zawiadomień bezpośrednio do strony postępowania w sytuacji, gdy Sąd już otrzymał informacje o wypowiedzeniu pełnomocnictwa w tym, w sytuacji gdy dzień nadania wezwania pokrywa się z dniem zawiadomienia sądu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa. Skarżące Miasto wniosło o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do dokonania uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej i uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na zażalenie D. Z., E. Z. i E. F. wnieśli o jego oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek przywróci termin. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobniając równocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Z powyższego unormowania wynika, że brak winy w uchybieniu terminu stanowi konieczną i podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Należy przyjąć, że przeszkody uniemożliwiające stronie dochowanie czynności nie muszą mieć charakteru tylko zdarzeń nadzwyczajnych, ale mogą być to takie okoliczności, które wskazują na zaistnienie szczególnych trudności w terminowym wykonaniu przez stronę czynności procesowej w toku postępowania sądowego. Przy stosowaniu przepisów procesowych regulujących instytucję przywrócenia terminu należy mieć na uwadze ich funkcję ochronną. W niniejszej sprawie powodem niewykonania w terminie wezwania w przedmiocie braków formalnych skargi kasacyjnej było to, że pismo sądowe skierowane zostało do pełnomocnika który wypowiedział pełnomocnictwo w dniu 20 czerwca 2018 r. Dla ustalenia skutków prawnych wypowiedzenia pełnomocnictwa przez pełnomocnika istotne znaczenie dla sądu ma fakt uzyskania o tym informacji, przy czym skuteczność zawiadomienia skierowanego przez pełnomocnika należy wiązać z datą wpływu lub osobistego złożenia pisma do sądu. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd Wojewódzki stwierdził, że wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej wysłane zostało do "pierwszego pełnomocnika organu" jeszcze przed uzyskaniem przez Sąd informacji o wypowiedzeniu pełnomocnictwa. Jednak z akt sprawy wynika, że zarówno wysłanie pisma sądowego, jak też wpływ pisma pełnomocnika nastąpiło w tym samym dniu, tj. 29 czerwca 2018 r. Należy więc, założyć, że korespondencja sądowa została wyekspediowana przed godziną, w jakiej dołączono do akt zawiadomienie pełnomocnika o wypowiedzeniu pełnomocnictwa. W takiej sytuacji wskazane było skierowanie ponownego wezwania do samej strony wobec uzyskania informacji o wygaśnięciu pełnomocnictwa dotychczasowego pełnomocnika. Mimo więc formalnej skuteczności doręczenia wezwania o usunięcie braków formalnych skargi kasacyjnej należało przyjąć, że zbieg terminu do wykonania wezwania z faktem wypowiedzenia pełnomocnictwa miał istotne znaczenie przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu. Należało mieć też na uwadze, że nowy pełnomocnik ustanowiony został 12 lipca 2018 r., a więc po upływie terminu przewidzianego na uzupełnienie braków formalnych skargi kasacyjnej. Niewątpliwie były to dla organu obiektywne trudności dla zachowania tygodniowego terminu, który rozpoczął bieg od dnia 3 lipca 2018 r. W rezultacie uprawnione jest uznanie, że organ – stosowanie do wymogu art. 87 § 2 p.p.s.a. – uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Zaznaczyć należy, że zbyt formalistyczne stosowanie przepisów w zakresie przywrócenia terminu stanowiłoby nieuzasadnione ograniczenie możliwości dochodzenia przez skarżącego swych praw na drodze sądowej. Z tych względów zasadne było uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o przywróceniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej i uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej na podstawie na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. i art. 86 § 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a.